Wydma


Wydma – piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr. Warunki środowiska wpływają na różny kształt i rozmiar wydm<ref></ref>. Powstawanie wydmy jest ściśle związane z transportem materiału piaszczystego: piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak głazy, zarośla czy nierówności gruntu – gromadząc się wówczas tworzy wydmę.

Większość wydm cechuje asymetria stoków. Nakładające się wydmy tworzą nieregularne, rozległe formy poprzeczne do kierunku wiatru – pola wydmowe.

Rodzaje wydm

Rozróżnia się następujące rodzaje wydm, w zależności od:

Wydmy poza Ziemią

a
Wydmy mogą występować na wszystkich ciałach niebieskich, na których występuje atmosfera i skały okruchowe o dostatecznie małych ziarnach, aby mogły być poruszane przez wiatr. Pole wydm na obiekcie innym niż Ziemia określa się formalnie nazwą unda<ref></ref>.

Poza Ziemią wydmy zaobserwowano na Marsie, Wenus<ref></ref> i Tytanie, księżycu Saturna. Wydmy na Marsie występują we wnętrzach kraterów (np. krateru Victoria, odwiedzonego przez łazik Opportunity), gdzie piasek gromadzi się dzięki burzom piaskowym, a także tworzą rozległe pola wydm w północnych okolicach podbiegunowych; największe z nich, Olympia Undae, ma ponad 1500 km średnicy<ref></ref>. Na Tytanie ciemne wydmy występują w pasie równikowym, uważa się, że tworzą je ziarna węglowodorów, wytrącających się z bogatej w związki organiczne atmosfery księżyca<ref></ref>.

Galeria

<gallery>
Plik:Wydmy w Slowinskim PN.jpgRuchome wydmy w Słowińskim Parku Narodowym
Plik:Dune 11.jpgWydma biała w Lubiatowie, woj. pomorskie
Plik:Titan dunes.jpgPorównanie wydm na Ziemi (Namibia) i na Tytanie (region Belet)
</gallery>

Zobacz też




Düne
Dune
Dune