Województwo dolnośląskie


Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce Górne.

Geografia

Najwyższym punktem jest wierzchołek Śnieżki - 1602 m n.p.m.
Najniższym punktem jest dno doliny Odry w okolicy Dobrzejowic - 69 m n.p.m.<ref></ref>

Największym jeziorem jest Jezioro Mietkowskie - 9,29 km2

Położenie

Graniczy z:

Miasta

Największymi miastami są : Wrocław, Wałbrzych, Legnica, Jelenia Góra.

W województwie dolnośląskim jest 91 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów.

{ border="0" style="width: 75%;"

valign="top" style="width: 33%;"
1. Jelenia Góra (miasto na prawach powiatu)
2. Legnica (miasto na prawach powiatu)
3. Wrocław (miasto na prawach powiatu)
4. Bardo
5. Bielawa
6. Bierutów
7. Bogatynia
8. Boguszów-Gorce
9. Bolesławiec
10. Bolków
11. Brzeg Dolny
12. Bystrzyca Kłodzka
13. Chocianów
14. Chojnów
15. Duszniki-Zdrój
16. Dzierżoniów
17. Gryfów Śląski
18. Góra
19. Głogów
20. Głuszyca
21. Jawor
22. Jaworzyna Śląska
23. Jedlina-Zdrój
24. Jelcz-Laskowice
25. Kamienna Góra
26. Karpacz
27. Kowary
28. Kudowa-Zdrój
29. Kąty Wrocławskie
30. Kłodzko
valign="top" style="width: 33%;"
31. Leśna
32. Lubawka
33. Lubań
34. Lubin
35. Lubomierz
36. Lwówek Śląski
37. Lądek-Zdrój
38. Mieroszów
39. Milicz
40. Mirsk
41. Międzybórz
42. Międzylesie
43. Niemcza
44. Nowa Ruda
45. Nowogrodziec
46. Oborniki Śląskie
47. Oleśnica
48. Olszyna
49. Oława
50. Piechowice
51. Pieszyce
52. Pieńsk
53. Piława Górna
54. Polanica-Zdrój
55. Polkowice
56. Prochowice
57. Prusice
58. Przemków
59. Radków
60. Siechnice
valign="top"
61. Sobótka
62. Stronie Śląskie
63. Strzegom
64. Strzelin
65. Syców
66. Szczawno-Zdrój
67. Szczytna
68. Szklarska Poręba
69. Ścinawa
70. Środa Śląska
71. Świdnica
72. Świebodzice
73. Świeradów-Zdrój
74. Świerzawa
75. Trzebnica
76. Twardogóra
77. Wałbrzych
78. Wiązów
79. Wleń
80. Wojcieszów
81. Wołów
82. Wąsosz
83. Węgliniec
84. Zawidów
85. Zgorzelec
86. Ziębice
87. Ząbkowice Śląskie
88. Złotoryja
89. Złoty Stok
90. Żarów
91. Żmigród
}

Demografia

Dane z 30 czerwca 2010 r.<ref name="stat"/>:
{border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:right;"
!Opis 2Ogółem 2Kobiety 2Mężczyźni

jednostka osób% osób% osób%

populacja 2 877 121 100 1 498 844 52,1 1 378 277 47,9

powierzchnia 6 19 946,74 km²

gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) 2 144,24 2 75,14 2 69,09
}

Religia

Gospodarka

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. dolnośląskiego wynosił 103,5&nbsp;mld&nbsp;zł, co stanowiło 8,1% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 107,6% średniej krajowej, co plasowało dolnośląskie na 3. miejscu względem innych województw<ref></ref>.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. dolnośląskiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 3455,20&nbsp;zł, co lokowało je na 4. miejscu względem wszystkich województw<ref>Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 30 maja 2011 r. ()</ref>.

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 139,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 12,0% do aktywnych zawodowo<ref></ref>.

Ochrona Środowiska

W województwie znajdują się dwa parki narodowe
dwanaście parków krajobrazowych
  1. Książański Park Krajobrazowy
  2. Park Krajobrazowy Chełmy
  3. Park Krajobrazowy Dolina Baryczy
  4. Park Krajobrazowy Dolina Bystrzycy
  5. Park Krajobrazowy Dolina Jezierzycy
  6. Park Krajobrazowy Doliny Bobru
  7. Park Krajobrazowy Gór Sowich
  8. Park Krajobrazowy Sudetów Wałbrzyskich
  9. Przemkowski Park Krajobrazowy
  10. Rudawski Park Krajobrazowy
  11. Ślężański Park Krajobrazowy
  12. Śnieżnicki Park Krajobrazowy

oraz wiele obszarów objętych programem Natura 2000.

Turystyka

Największym miastem jest Wrocław - stolica województwa i historyczna stolica całego Śląska. W mieście znajduje się Hala Stulecia wpisana na listę UNESCO oraz wiele innych zabytków i atrakcji turystycznych.

Na liście UNESCO znajdują się również Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze.

Województwo słynie z bardzo dużej liczby zamków i pałaców, sporo z nich znajduje się w Kotlinie Jeleniogórskiej.
Poza Kotliną znajdują się: Pałac w Bagnie, Zamek w Bolkowie, Pałac w Bożkowie, Zamek w Chobieni, Zamek w Chocianowcu, Pałac w Chocianowie, Zamek Piastowski w Chojnowie, Zamek Cisy, Pałac w Chwalimierzu, Zamek w Czerninie Górnej. Zamek Czocha, Zamek w Gorzanowie, Zamek w Gościszowie, Zamek Grodno, Zamek Grodziec, Zamek Gryf, Zamek w Górze, Zamek Homole, Dwór w Janowicach Wielkich, Zamek w Jaworze, Pałac Jedlinka, Zamek w Jelczu-Laskowicach, Zamek Grodztwo w Kamiennej Górze, Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim, Zamek Karpień, Zamek w Karpnikach, Zamek w Kliczkowie, Pałac w Kraskowie, Pałac w Krobielowicach, Książ, Zamek Książąt Głogowskich, Pałac w Krzyżowej, Zamek Piastowski w Legnicy, Zamek Leśna, Zamek w Lipie, Zamek w Międzylesiu, Pałac klasycystyczny w Miliczu, Zamek Nowy Dwór, Zamek oleśnicki, Zamek Sobieskich w Oławie, Zamek Owiesno, Zamek w Płakowicach, Zamek Podskale, Zamek w Prochowicach, Zamek w Przystroniu, Zamek Quingenburg, Zamek Radosno, Zamek w Radłówce, Pałac w Radomierzycach, Zamek Rajsko, Zamek w Ratnie Dolnym, Zamek Rogowiec, Zamek w Rokitnicy, Pałac w Skale, Zamek Sobótka-Górka, Zamek Stary Książ, Pałac w Stolcu, Zamek w Stoszowicach, Zamek Szczerba, Zamek w Urazie, Zamek w Warcie Bolesławieckiej, Pałac w Warmątowicach, Zamek Wleń, Zamek Wojnowice, Zamek w Wołowie, Zamek w Ząbkowicach Śląskich, Zamek Kapitanowo w Ścinawce Średniej, Zamek w Świeciu, Zamek Świny, Zamek w Żmigrodzie.

Godne uwagi są też Twierdza Kłodzko, Twierdza Srebrnogórska, sztolnie kompleksu Riese, Wambierzyce, Legnickie Pole, Oleśnica Mała, Opactwo Cystersów w Lubiążu, Opactwo Cysterskie w Krzeszowie, Henryków, Muzeum Górnictwa i Hutnictwa Złota w Złotym Stoku, Kopalnia Węgla Kamiennego Nowa Ruda, Świątynia Wang.

Województwo posiada skocznię narciarską Orlinek.

Szlaki turystyczne:

Sport

Piłka nożna

Najbardziej znanym klubem piłkarskim województwa jest Śląsk Wrocław - znajdujący się obecnie na dziewiątym miejscu w
tabeli wszech czasów ekstraklasy. Na miejscu 11 znajduje się KGHM Zagłębie Lubin.

Administracja i polityka

Samorząd

Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Dolnośląskiego, składający się z 36 radnych<ref>Zarządzenie Nr 78 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 29 marca 2010 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2010 r. Nr 63 poz. 966)</ref>. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa jest Wrocław<ref name="siedziba">(Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. ().</ref>.

Marszałkowie Województwa Dolnośląskiego:
!2 Nr !!2 Marszałek województwa !!2 Okres urzędowania

! od !! do

!1
Jan Waszkiewicz (AWS) <center>1 stycznia 1999 <center>2001

!2
Emilian Stańczyszyn (UW) <center>2001 <center>2003

!3
Henryk Gołębiewski (SLD) <center>31.01.2003<center>25.08.2004

!4
Paweł Wróblewski (PiS) <center>25.08.2004 <center>7.12.2006

!5
Andrzej Łoś (PO) <center>7.12.2006 <center>3.03.2008

!6
Marek Łapiński (PO) <center>3.03.2008 <center>1.12.2010

!7
Rafał Jurkowlaniec (PO) <center>1.12.2010
}

Administracja rządowa

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Dolnośląski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Wrocław<ref name="siedziba"/>, gdzie znajduje się Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu. Działają także 3 delegatury urzędu w Jeleniej Górze, Legnicy i Wałbrzychu<ref>(§3. ust 2. Statut DUW we Wrocławiu) Zarządzenie nr 79 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 27 maja 2009 r. ws. nadania Statutu (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2009 r., Nr 104, poz. 2131)</ref><ref></ref>.

Wojewodowie Dolnośląscy:
!2 Nr !!2 Wojewoda !!2 Okres urzędowania !!2 Premier

! od !! do

!1
Witold Krochmal (-) <center> 04.01.1999 <center> 22.10.2001 Jerzy Buzek

!2
Ryszard Nawrat (SLD-UP) <center> 22.10.2001 <center> 21.03.2003 2Leszek Miller i Marek Belka

!3
Stanisław Łopatowski (-) <center> 31.03.2003 <center> 21.12.2005

!24
2 Krzysztof Grzelczyk (PiS) 2 <center> 21.12.2005 2 <center> 29.11. 2007 Kazimierz Marcinkiewicz

Jarosław Kaczyński

!5
Rafał Jurkowlaniec <center> 29.11.2007 <center> 1.12. 2010 2Donald Tusk

!6
Aleksander Skorupa <center> 28.12.2010
}

Podział administracyjny


w Legnicy
w Wałbrzychu
Wang w Karpaczu

miasta na prawach powiatu:
  1. Jelenia Góra
  2. Legnica
  3. Wrocław
powiaty:
  1. powiat bolesławiecki
  2. powiat dzierżoniowski
  3. powiat głogowski
  4. powiat górowski
  5. powiat jaworski
  6. powiat jeleniogórski
  7. powiat kamiennogórski
  8. powiat kłodzki
  9. powiat legnicki
  10. powiat lubański
  11. powiat lubiński
  12. powiat lwówecki
  13. powiat milicki
  14. powiat oleśnicki
  15. powiat oławski
  16. powiat polkowicki
  17. powiat strzeliński
  18. powiat średzki
  19. powiat świdnicki
  20. powiat trzebnicki
  21. powiat wałbrzyski
  22. powiat wołowski
  23. powiat wrocławski
  24. powiat ząbkowicki
  25. powiat zgorzelecki
  26. powiat złotoryjski

Transport

Transport drogowy

{ class="wikitable" style="font-size: 90%;"
+ Drogi krajowe w województwie dolnośląskim<ref name="rozp2009">Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych ()</ref><ref name="zarzGD">Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009</ref>
! Droga
! Trasa
! Obecna długość w województwie [km]
! Uwagi


Świnoujście – Szczecin – Gorzów Wielkopolski – Zielona Góra – Polkowice – Lubin – Legnica – Bolków – Jelenia Góra – Jakuszyce – granica państwa
161,7 km


Świnoujście – Goleniów – Szczecin (węzeł "Rzęśnica") – ... – Szczecin (węzeł "Klucz") – Parnica – Gorzów Wielkopolski – Zielona Góra – (Legnica) – Bolków – Lubawka – granica państwa
?


granica państwa – Jędrzychowice – Krzyżowa – Legnica – Wrocław – Opole – Gliwice – Katowice – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica państwa
138,7



Świecie – Bydgoszcz – Gniezno – Poznań – Leszno – Wrocław – Bolków – Lubawka – granica państwa z Czechami
?


(Grudziądz) – Bydgoszcz – Poznań – Leszno – (Wrocław)
?


granica państwa z Czechami – Kudowa-Zdrój – Kłodzko – Wrocław – Oleśnica – Syców – Kępno – Wieluń – Bełchatów – Piotrków Trybunalski – Rawa Mazowiecka – Warszawa – Radzymin – Wyszków – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Białystok – Augustów – Budzisko – granica państwa z Litwą
?


autostradowa obwodnica Wrocławia na odcinku – Psie Pole
22,4
cała w obrębie województwa


Wrocław (Psie Pole) – Kępno – Sieradz – (Łódź) – ... – (Piotrków Trybunalski) – Rawa Mazowiecka – Warszawa – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Choroszcz
?


granica państwa z Niemcami – Łęknica – Drożów – Głogów – Leszno – Jarocin – Kalisz – Sieradz – Piotrków Trybunalski – Sulejów – Radom – Zwoleń – Puławy – Lublin – Dorohusk – granica państwa z Ukrainą
?


Trzebnica – Milicz - Krotoszyn – Jarocin – Września – Gniezno – Strzelno – Inowrocław – Toruń – Ostróda
?


granica państwa – Olszyna – Golnice – Krzyżowa
?


granica państwa – Olszyna –
?


Bobolice – Biały Bór – Człuchów – Bydgoszcz – Inowrocław – Strzelno – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
?
–


(węzeł "Zgorzelec") – Lubań – Gryfów Śląski – Pasiecznik – Jelenia Góra
67
cała w obrębie województwa


Kłodzko – Międzylesie – Boboszów – granica państwa
41
cała w obrębie województwa


Świebodzice – Dobromierz
?
–


granica państwa – Golińsk – Mieroszów – Wałbrzych – Świebodzice – Świdnica – Wrocław
88
cała w obrębie województwa


Prochowice – Lubin – Rawicz – Krotoszyn – Ostrów Wielkopolski
?


Łagiewniki – Strzelin – Brzeg – Namysłów – Kępno
?



Kłodzko – Nysa – Opole – Lubliniec – Częstochowa – Szczekociny
?
–


(węzeł "Zgorzelec") – Bolesławiec – Krzywa – Chojnów – Legnica – Prochowice – Wrocław – Brzeg – Opole – Strzelce Opolskie – Toszek – Pyskowice – Bytom – Będzin – Sosnowiec – Dąbrowa Górnicza – Olkusz – Kraków – ... – Kraków – Targowisko
?
–

}

Transport kolejowy


Największą stacją pasażerską jest Wrocław Główny, stanowiący najważniejszy punkt Wrocławskiego węzła kolejowego.
Na trasach kolejowych w Sudetach znajdują się obiekty inżynieryjne, np: Tunel pod Małym Wołowcem, Tunel pod Sajdakiem, Tunel w Świerkach, Czarny Most w Nowej Rudzie czy wiadukt w Ludwikowicach Kłodzkich.

linie kolejowe (normalnotorowe) czynne

<small>Uwaga: długość linii i lata budowy podane kursywą dotyczą wyłącznie odcinka w granicach województwa dolnośląskiego</small>

koleje wąskotorowe (nieczynne)

Transport lotniczy

Regiony partnerskie

Lista regionów z którymi samorząd województwa podjął współpracę, podpisał umowę partnerską<ref></ref>:

Saksonia – od 17.09.1999

Alzacja – od 17.12.1999

Dolna Saksonia – od 24.08.2000

Västmanland – od 22.09.2001

Ringkjøbing – od 24.10.2001

Obwód Dniepropietrowski – od 27.09.2002

Kraj Liberecki – od 25.02.2003

Kraj Pardubicki – od 22.04.2003

Obwód Kirowohradzki – od 24.06.2003

Obwód Leningradzki – od 15.08.2003

Kraj hradecki – od 16.10.2003

Emilia-Romania – od 10.09.2004

West Midlands – od 21.10.2004

Styria – od 4.04.2005

Kraj Ołomuniecki – deklaracja o współpracy 26.09.2001

Connecticut – deklaracja o współpracy 20.10.2003

Kastylia-León – list intencyjny 28.06.2004

Kraj Basków – list intencyjny 21.07.2006

Zobacz też

Linki zewnętrzne



Woiwodschaft Niederschlesien
Lower Silesian Voivodeship
Voïvodie de Basse-Silésie