Straż gminna
w Lublinie
Straż gminna – funkcjonująca w niektórych krajach instytucja powołana w celu utrzymywania porządku publicznego i bezpieczeństwa ludzi, która podlega lokalnemu samorządowi a nie władzy centralnej. Zazwyczaj straż gminna dysponuje bardziej ograniczonymi uprawnieniami w porównaniu z policją państwową.
Straż miejska i straż gminna w Polsce
W Polsce straż gminna i miejska jest to umundurowana formacja tworzona przez radę miasta (gminy) mająca na celu ochronę porządku publicznego na terenie miasta (gminy). Podstawą ich działania jest ustawa o strażach gminnych ( z późn. zm.). Zgodnie z jej zapisem (Rozdz. I, Art.2. pkt 3.) w gminach, w których organem wykonawczym jest burmistrz (prezydent miasta), straż nosi nazwę „straż miejska”.
Numer alarmowy – 986 (bezpłatny).
Współczesna straż miejska powstała w Polsce 1991 roku. Początkowo nosiła różne nazwy, np. Policja Municypalna. Po zmianie przepisów w roku 1997, zakazane zostało używanie tej nazwy. Ustawowo ujednolicone zostało ponadto umundurowanie funkcjonariuszy miejskich, aby obywatele nie mieli problemu z odnalezieniem patroli straży miejskiej niezależnie od miasta, w którym się znajdują. Każdy strażnik posiada czapkę z charakterystyczną żółto-czarną szachownicą. Ustawa nie określa jednak wyglądu oraz malowania pojazdów, w praktyce w każdym z polskich miast radiowozy wyglądają inaczej.
Stanowiska w straży miejskiej (gminnej)
{ class=wikitable width=20% cellpadding=3px
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center Aplikant
align=center Młodszy Strażnik
align=center Strażnik
align=center Starszy Strażnik
}
{ class=wikitable width=20% cellpadding=3px
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center Młodszy specjalista
align=center Specjalista
align=center Starszy specjalista
}
{ class=wikitable width=20% cellpadding=3px
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center Młodszy inspektor
align=center Inspektor
align=center Starszy inspektor
}
{ class=wikitable width=20% cellpadding=3px
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center Z-ca kierownika
align=center Kierownik
align=center Z-ca naczelnika
align=center Naczelnik
}
{ class=wikitable width=20% cellpadding=3px
align=center width=10%
align=center width=10%
align=center Z-ca komendanta Straży
align=center Komendant Straży
}
Ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz.U. 2009 nr 97 poz. 803) o zmianie ustawy o strażach gminnych, ustawy o Policji oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dodano trzy nowe stanowiska: młodszego specjalisty, specjalisty, starszego specjalisty oraz zastępcy kierownika. Ponadto dokonano zmian nazw stanowisk (z Z-ca naczelnika oddziału, wydziału na Zastępca naczelnika oraz z Naczelnik oddziału, wydziału na Naczelnik).
Zadania straży miejskich (gminnych) w Polsce
Straż miejska (gminna) ma na celu przede wszystkim ochronę spokoju i porządku w miejscach publicznych, a także ochronę obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej. Ma też czuwać nad porządkiem i kontrolować ruch drogowy (w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym, o wiele mniejszym niż policja). Współdziała z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli, pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń. Do momentu przybycia właściwych służb, zabezpiecza miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia - albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem - przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem śladów i dowodów, a także ustala wstępnie świadków zdarzenia. Często współdziała z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych. Doprowadza osoby nietrzeźwe do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania, jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują się w okolicznościach zagrażających zdrowiu albo życiu ich lub innych osób.
Straż miejska (gminna) informuje społeczność lokalną o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjuje i uczestniczy w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziała w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi.
Poza tym konwojuje dokumenty, przedmioty wartościowe lub wartości pieniężne dla potrzeb gminy.
<center><gallery>
Plik:Straz Miejska Lodzi sekcja konna 2.jpgsekcja konna Straży Miejskiej w Łodzi
Plik:StrazMiejskaLodzRowery.JPGsekcja rowerowa Straży Miejskiej w Łodzi
Plik:Radiowoz Straz Miejska Lodz.jpgradiowóz Straży Miejskiej w Łodzi na ulicy Piotrkowskiej
Plik:Placbank52 DSC0396.JPGradiowóz Straży Miejskiej w Warszawie
Plik:Straz miejska poznan1.jpgradiowóz Straży Miejskiej w Poznaniu
Plik:2010-07-11-gdansk-by-RaBoe-120.JPGsekcja wodna Straży Miejskiej w Gdańsku
Plik:Gdańsk 99.JPGradiowóz Straży Miejskiej w Gdańsku
</gallery></center>
Uprawnienia strażników miejskich (gminnych) w Polsce
- udzielanie pouczeń,
- legitymowanie osób w uzasadnionych przypadkach w celu ustalenia ich tożsamości,
- ujęcie osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji,
- nakładanie grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,
- dokonywanie czynności wyjaśniających, kierowanie wniosków o ukaranie do sądu, oskarżanie przed sądem i wnoszenie środków odwoławczych - w trybie i zakresie określonymi w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia,
- usuwanie pojazdów i ich unieruchamianie przez blokowanie kół w przypadkach, zakresie i trybie określonymi w przepisach o ruchu drogowym,
- wydawanie poleceń,
- żądanie niezbędnej pomocy od instytucji państwowych i samorządowych,
- zwracanie się, w nagłych przypadkach, o pomoc do jednostek gospodarczych, prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej oraz organizacji społecznych jak również do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w ustawie o Policji,
- obserwowanie i rejestrowanie przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych.
- w uzasadnionych przypadkach przeszukiwanie podejrzanego.
Straż miejska i gminna w innych krajach
- Brazylia (Guardas Municipais)
- Austria (Gemeindepolizei i Stadtpolizei)
- Francja (Police municipale)
- Włochy (Polizia Municipale)
- Hiszpania (Policia Municipal)
- Szwajcaria (fr. Police municipale, niem. Stadtpolizei, rm. Polizia Cumûnala, wł. Polizia Municipale)
- Czechy (městská policie, obecní policie)
- Słowacja (mestská polícia, obecná polícia)
- Estonia (Munitsipaalpolitsei)
- Holandia (Stadswacht)
<center><gallery>
Plik:Smart mp praha 2124.JPGRadiowóz praskiej straży miejskiej (Czechy)
Plik:Praha-policie-auto.jpgRadiowóz praskiej straży miejskiej (Czechy)
Plik:Mestska policia Bratislava.JPGPatrol straży miejskiej w Bratysławie (Słowacja)
Plik:Renault Megane police Madrid 3858.JPGRadiowóz madryckiej straży miejskiej (Hiszpania)
Plik:City of Valencia Police Car, 2006.JPGRadiowóz straży miejskiej w Walencji (Hiszpania)
Plik:Police-Strasbourg-IMG 1270.jpgStraż miejska we Francji
Plik:Cavalli Firenze Polizia.pngKonny patrol straży miejskiej we Florencji (Włochy)
</gallery></center>
Ciekawostki
- W średniowieczu straż miejską nazywano "drabami miejskimi"<ref>Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, W Krakowie, 1868, t. 3, ks. 9, 10</ref>.
- W większości gmin miejsko-wiejskich funkcjonuje zarówno straż miejska, jak i gminna. Zdarzają się jednak wyjątki, jak np. Gmina Żukowo, pozostająca od 2003 r. bez straży gminnej, której obowiązki przejął Komisariat Policji w Żukowie<ref></ref>.
Zobacz też
(źródło: ustawa o strażach gminnych)
Linki zewnętrzne
- Informacja NIK o wynikach kontroli funkcjonowania Straży Gminnych (miejskich) (2001)