Rzut karny (piłka nożna)
Rzut karny – rzut bezpośredni w piłce nożnej wykonywany z odległości 11 m od bramki (w systemie anglosaskim z 12 jardów) przez gracza drużyny przeciwnej.
Przepisy
Rzut karny dyktowany jest przez sędziego w wyniku faulu lub zagraniu ręką przez gracza drużyny broniącej w obrębie swojego pola karnego. W momencie wykonywania rzutu karnego, w polu karnym poza zawodnikiem wykonującym rzut karny i bramkarzem nie mogą znajdować się inni zawodnicy. Podczas wykonywania rzutu karnego bramkarz do momentu kopnięcia piłki przez wykonującego rzut karny zobowiązany jest stać na linii bramkowej.
Rzut karny nie musi być wykonany poprzez strzał bezpośredni do bramki, musi jednak być wykonany do przodu.
W spotkaniach systemem pucharowym rzuty karne niekiedy wykonuje się w celu rozstrzygnięcia danego spotkania. Gdy po upływie regulaminowego czasu 90 minut, oraz po zarządzeniu przez sędziego dogrywki (dwa razy po 15 minut) (jeżeli przepisy szczgólne nie stanowią inaczej) nie padnie rozstrzygnięcie, wykonuje się wówczas serię rzutów karnych po 5, na przemian dla każdej drużyny.
Jeśli w którymś momencie wykonywania tych rzutów karnych wiadomo już, że jedna z drużyn osiągnęła przewagę i na pewno wygra (np. po trzech strzałach z każdej strony i przewadze większej niż dwie bramki) mecz jest zakończony.
Jeżeli po rozegraniu serii rzutów karnych żadna z drużyn nie osiągnęła przewagi bramkowej, wówczas przeprowadza się serię następnych rzutów karnych z tym, że odbywają się one na przemian 1/1 do momentu zdobycia przewagi po danej rundzie rzutów karnych.
Techniki strzelania rzutów karnych
Można wyróżnić kilka sposobów, na jakie strzelcy próbują zdobyć gola. Najtrudniejszym do obrony jest strzał w górną część bramki, czyli powyżej połowy jej wysokości. Jeżeli tylko piłka nie została posłana w sam środek okienka, to bramkarzowi jest niezwykle trudno ją obronić. By wykorzystać tę metodę, należy dysponować odpowiednią umiejętności i wprawą, gdyż w przeciwnym razie łatwo jest posłać piłkę ponad poprzeczką. Dlatego strzelcy decydują się także na bardziej bezpieczny sposób czyli uderzenie po ziemi, możliwie blisko słupka. W takim wariancie podstawą sukcesu jest zmylenie bramkarza i posłanie piłki w przeciwny róg. Jeżeli się to nie uda, bramkarz ma bardzo duże szanse obronić karnego. Pierwszy z opisanych sposobów jest lepszy w serii rzutów karnych, gdzie nie ma dobitek. Natomiast egzekwując karnego w czasie meczu, strzelec jest skłonny raczej zaryzykować, że bramkarz obroni strzał i liczyć na dobitkę, niż posłać piłkę nad poprzeczkę. Są również zawodnicy, którzy czekają z decyzją do ostatniego momentu i gdy widzą już, w którą stronę rzuci się bramkarz, wrzucają piłkę w przeciwną stronę. Ale bramkarz także może wykonać ruch w jedną stronę, a rzucić się w przeciwną. Oczywiście istnieją jeszcze bardziej ekwilibrystyczne metody, jak np. delikatne podcięcie piłki. W ten sposób karne strzelał często Antonín Panenka, a w finale MŚ 2006 gola w ten sposób zdobył Zinedine Zidane.
Przed 2010 rokiem znany był także styl, którego celem było zmylić bramkarza poprzez specjalne zatrzymanie się tuż obok piłki w celu zamarkowania strzału i zmylenia bramkarza. Manewr ten był nazywany "paradinha". Przed mistrzostwami świata w 2010 roku FIFA wprowadziła nowy przepis, który zakazuje graczom zatrzymywania się podczas wykonywania rzutu<ref>FIFA zakazała "paradinhi" - RealMadryt.pl</ref>.
Historia rzutów karnych
Często zdarzało się, że poprzez obronę rzutu karnego bramkarz był bohaterem swojej drużyny. Tak było między innymi w 2001 roku kiedy to w finale Ligi Mistrzów przeciwko Valencii Oliver Kahn obronił trzy rzuty karne. W 2003 roku brazylijski golkiper Dida obronił trzy rzuty karne w finale Ligi Mistrzów przeciwko Juventusowi. Bohaterem Liverpoolu został Jerzy Dudek, który w finale Ligi Mistrzów popisał się obroną dwóch rzutów karnych. Rozpraszał on zawodników Milanu słynnym Dudek dance. Dzięki obronie karnych The Reds wygrali finał tej edycji Ligi Mistrzów.
Pierwsze wzmianki o serii rzutów karnych po dogrywce pochodzą z 1964 roku, 15 września 1964. PZPN podjął uchwałę, w której postanowił, że w rozgrywkach o puchar kraju po remisowej dogrywce zwycięzcę wyłoni seria rzutów karnych, strzelana w dwóch seriach, najpierw 5 z jednej drużyny potem 5 z innej, przy remisie ponownie 2 serie po 5 zawodników, aż do wyłonienia zwycięzcy. Pierwsze przypadki odnotowano już w lipcu 1965, podczas eliminacji Mistrzostw Kraju Juniorów, następnie w 1/32 finału Pucharu Polski, wrzesień 1965 – zanotowano 2 spotkania zakończone rzutami karnymi.
W Europie – po raz pierwszy dopiero we wrześniu 1970, w pierwszej rundzie Pucharu Zdobywców Pucharów i Pucharu Miast Targowych, pierwsi zastosowanie karnych przypisują sobie Anglicy (penalty). Opisują oni że 5 sierpnia 1970 w półfinale Watney Cup doszło do pierwszej w świecie rozgrywki pomiędzy Manchester United – Hull City, co nie jest prawdą bo w Polsce strzelano już dużo wcześniej. Reprezentacja Polski w swojej historii tylko jeden raz brała udział w konkursie rzutów karnych. Zdarzyło się to po meczu o trzecie miejsce z Nową Zelandią podczas Turnieju Czterech Narodów w Bangkoku w 1999 roku. Biało-czerwoni po remisie 0:0 (wygrali w rzutach karnych 5:4) z piłkarzami nowozelandzkimi.
Źródło: Przegląd Sportowy 1965, 1964, 1970
Strafstoß
Penalty kick
Loi 14 du football: coup de pied de réparation