Rzepak
Rzepak (Brassica napus L. var. napus) – odmiana kapusty rzepak. Występuje tylko w uprawie<ref name=grin></ref>. Dość często dziczeje z upraw, ale jest tylko efemerofitem. Status we florze Polski: efemerofit, kenofit<ref name=klucz></ref>. Prawdopodobnie jest mieszańcem kapusty warzywnej (Brassica oleifera) i kapusty właściwej (Brassica rapa)<ref name=klucz/>.
Morfologia
- Łodyga: Wzniesiona i rozgałęziona o wysokości 1-1,5 m.
- Korzeń: Ma głęboki korzeń palowy (sięgający do 2 m głębokości) oraz liczne, ale słabo rozwinięte korzenie boczne.
- Kwiaty: Żółte, 4-płatkowe, o płatkach długości 9-18 mm. Zebrane są w grono dłuższe od liści.
- Liście: Ulistnienie skrętoległe, liście sinozielone, pokryte woskiem. Liście dolne są powcinane i duże, górne małe i całobrzegie. Nasady górnych liści swoją nasadą obejmują łodygę co najmniej w połowie jej obwodu.
- Owoc: Łuszczyna zawierająca wiele nasion. Nasiona rzepaku ozimego zawierają zwykle 45-47% tłuszczu<ref name="www.uprawy.pl"></ref>.
Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna lub dwuletnia. Zazwyczaj wysiewa się ją w sierpniu. Kiełkuje po 7 dniach od wysiewu. Przed zimą zdąży jeszcze wytworzyć skróconą łodygę z 8-10 liśćmi. Kwitnie w następnym roku przez około 45 dni<ref name="www.uprawy.pl"/>. Kwiaty zapylane są przez pszczoły<ref name="www.uprawyekologiczne.pl"></ref>. Łuszczyna pęka dość łatwo, stąd też przy zbiorze rzepaku mogą wystąpić dość duże straty.Zastosowanie
- Roślina oleista, jedna z najważniejszych roślin w tej grupie roślin uprawnych. Z nasion uzyskuje się olej jadalny (olej rzepakowy), z niego wytwarza się również margarynę i inne tłuszcze kuchenne<ref name="www.uprawy.pl"/>.
- W przemyśle olej rzepakowy jest wykorzystywany także do produkcji pokostu<ref name=S></ref>.
- Z oleju rzepakowego wytwarza się biodiesel – paliwo do napędu silników wysokoprężnych.
- Roślina pastewna. Śruta poekstrakcyjna otrzymana po wytłoczeniu oleju jest cenną, zawierającą dużo białka paszą dla zwierząt<ref name="www.uprawy.pl"/>.
- Słoma rzepakowa nie nadaje się ani na paszę dla zwierząt, ani na ściółkę, może być natomiast wykorzystana jako opał w kotłach parowych, lub może być wykorzystywana do produkcji płyt pilśniowych<ref name="www.uprawyekologiczne.pl"/>.
- Roślina miododajna. Ze względu na dużą powierzchnię upraw roślina o bardzo dużym znaczeniu w pszczelarstwie.
Uprawa
Uprawiany jest w wielu krajach świata o klimacie umiarkowanym i podzwrotnikowym. Występuje w dwóch formach: jako rzepak jary (roślina jednoroczna) i rzepak ozimy (roślina dwuletnia)<ref name=S/>. W Polsce uprawia się głównie rzepak ozimy i jego uprawy zajmują 95% powierzchni upraw wszystkich roślin oleistych<ref name="www.uprawyekologiczne.pl"/>
Synonimy
Odmiana posiada wiele synonimów nazwy naukowej<ref name=grin/>:- Brassica campestris f. annua Schübl. & G. Martens
- Brassica campestris f. biennis Schübl. & G. Martens
- Brassica campestris subsp. napus (L.) Hook. f. & T. Anderson
- Brassica napus f. annua (Schübl. & G. Martens) Thell.
- Brassica napus var. annua W. D. J. Koch
- Brassica napus f. biennis (Schübl. & G. Martens) Thell.
- Brassica napus var. biennis (Schübl. & G. Martens) Rchb.
- Brassica napus subsp. oleifera (Delile) Sinskaya
- Brassica napus var. oleifera Delile
- Brassica napus var. sahariensis A. Chev.
pl:Rzepak