Rezerwat przyrody Meteoryt Morasko
Meteoryt Morasko – rezerwat przyrodniczo-astronomiczny utworzony 24 maja 1976 roku, o powierzchni 54,5 ha.
Znajduje się on w północnej części Poznania, na Morasku. Na jego terenie mieszczą się kratery, które zdaniem większości badaczy powstały w wyniku upadku meteorytu Morasko ok. 5 tys. lat temu. Rezerwat podlega Nadleśnictwu Łopuchówko, a bezpośrednią opiekę nad nim sprawuje Leśnictwo Marianowo.
Przyroda
W dominującym na terenie rezerwatu lesie grabowo-dębowym rośnie wiele rzadkich gatunków roślin:<ref>Na podstawie: http://www.city.poznan.pl/mim/strony/turystyka/pages.html?co=list&id=186&ch=564&instance=1017</ref>Występują tam również rzadko spotykane ptaki:
Na terenie rezerwatu wytyczono ścieżkę dydaktyczną. Przez cały rezerwat prowadzi specjalny szlak turystyczny, a każde ciekawe miejsce jest opisane za pomocą specjalnych tablic informacyjnych.
- Do rozwoju edukacyjnego tego miejsca bardzo aktywnie przyczynia się od 1994 roku Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody Salamandra z Poznania.
Kratery i meteoryty
Na terenie rezerwatu znajduje się 7 kraterów, z czego największy ma ok. 60 metrów średnicy i 11 głębokości<ref>Rozbieżne dane - do weryfikacji</ref>. Powszechnie uważa się, że jest to pozostałość po upadku meteorytu ok. 5 tysięcy lat temu.
Pierwszy meteoryt na Morasku odnalazł w 1914 niemiecki żołnierz podczas budowy umocnień wojskowych. Od tego czasu znaleziono wiele fragmentów (w 1956 odnaleziono meteoryt o masie 78 kg).
We wrześniu 2006, w wyniku poszukiwań za pomocą wykrywacza metalu prowadzonych na zlecanie naukowców z Instytutu Geologii UAM przez Krzysztofa Sochę, poszukiwacza meteorytów z Kielc, został odnaleziony meteoryt, który po usunięciu zanieczyszczeń waży 164 kg. Do tej pory jest to największy meteoryt znaleziony w Polsce<ref>"Największy meteoryt w Polsce" - artykuł w Gazecie Wyborczej (2006-12-01); Dział: nauka; Strona 16, Autorzy: Jacek Łuczak, Łukasz Cynalewski</ref>. Po dokonaniu badań odkryto, że meteoryt oprócz stopu żelazo-niklu zawiera niewielką ilość krzemianów (pirokseny) nie występujących na Ziemi<ref>"Sylwetka tygodnia - Andrzej Muszyński" - artykuł w Gazecie Wyborczej (2006-12-02); Poznański dodatek lokalny; Strona 20, Autor: Jacek Łuczak</ref>.
Obecnie władze Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza rozważają powstanie centrum edukacyjnego mającego na celu zgromadzenia większej uwagi wokół rezerwatu oraz odnalezionych tam meteorytów<ref>"Wielki kawał żelaza z Moraska" - artykuł w Gazecie Wyborczej (2006-11-30); Poznański dodatek lokalny; Strona 3, Autor: Jacek Łuczak</ref>.
Na terenie rezerwatu znajduje się głaz narzutowy znaleziony przez pewnego rolnika na polu. Pan Szeszuła zahaczył pługiem o coś i zaczął kopać. Głaz waży 70 ton. Został znaleziony w miejscowości Łęki Wielkie w powiecie grodziskim gminie Kamieniec.
Teorie na temat pochodzenia kraterów
Większość uczonych skłania się obecnie ku teorii o meteorytowym pochodzeniu kraterów. Przemawia za nią fakt znalezienia w ich okolicy fragmentów materii meteorytowej oraz występowanie w ich pobliżu pyłu prawdopodobnie kosmicznego pochodzenia. Po odkryciu kraterów obok teorii o ich kosmicznym pochodzeniu<ref>"Handbook of Iron Meteorites", Vagn F. Buchwald, University of California, 1975</ref> pojawiła się teoria o ich polodowcowym pochodzeniu. Uzasadnieniem dla niej jest niezgodność lokalizacji znajdowanych meteorytów z przewidywanymi lokalizacjami okazów, których spadek miałby spowodować powstanie kraterów oraz nietypowe kształty i położenie kraterów względem siebie. Różne warianty tej teorii biorą pod uwagę m.in. spadek meteorytu na lodowiec z dala od Moraska, a następnie wyżłobienie kraterów przez lodowiec i transport spadłych meteorytów na miejsce ich obecnego występowania<ref>"Morasko - inne spojrzenie", Krzysztof Socha oraz komentarz redakcyjny Andrzeja S. Pilskiego do tego artykułu, Meteoryt 1/2004</ref> (zjawiska transportu meteorytów przez lodowiec występują obecnie na Antarktydzie). Obecnie teoria lodowcowa stanowi pogląd mniejszościowy, ale kwestia pochodzenia kraterów w Morasku nadal nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta<ref>"Gdzie i kiedy spadł meteoryt Morasko?", Andrzej S. Pilski, Meteoryt 4/2003</ref>. Wciąż prowadzone są także badania mineralogiczne samych meteorytów.
Informacje geograficzne i praktyczne
- Na terenie rezerwatu znajduje się najwyższe wzniesienie Poznania - Góra Moraska.
- Na terenie rezerwatu znajduje się małe jezioro polodowcowe o powierzchni 0,2 km² - Zimna Woda.
- Do rezerwatu można dojechać autobusem linii 88
- Od 2006 roku do rezerwatu można dojechać korzystając z darmowej wypożyczalni rowerów, znajdującej się na pętli Poznańskiego Szybkiego Tramwaju (wystarczy okazać aktywną tzw. KOM-Kartę MPK i podpisać umowę o nieodpłatnym wypożyczaniu). Do rezerwatu dojeżdżamy korzystając z żółtego szlaku, który zaczyna się tuż za pętlą. Wraz z umową otrzymujemy specjalną mapę okolicy.