Pszenżyto
Pszenżyto (×Triticosecale Wittm. ex A.Camus) – mieszaniec zbóż należący do rodziny wiechlinowatych. Niepłodne mieszańce pszenicy i żyta opisane zostały po raz pierwszy w 1875, w 1889 odkryty został płodny mieszaniec. Powstał prawdopodobnie w wyniku podwojenia liczby chromosomów w pierwotnym mieszańcu. Hodowla na większą skalę w różnych krajach rozpoczęła się w latach 50. XX wieku, a w latach 60. zaczęto wprowadzać do upraw odmiany komercyjne (najpierw w 1966 r. na Węgrzech). W Polsce pierwszą odmianę pszenżyta o nazwie 'Lasko' wyhodowano w 1982 i to ona jest obecnie najbardziej rozpowszechnioną w uprawie na świecie<ref name="hod"></ref>.
Systematyka
- Synonimy<ref></ref>.
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1999):
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), rodzaj pszenżyto (Triticosecale Wittm. ex A.Camus)<ref></ref>.
Zastosowanie
- Roślina uprawna : Obecnie powierzchnia uprawy tego zboża w świecie to około 3,5 mln ha, w tym w Polsce około 1,2 mln ha, czyli 1/3 ogółu upraw światowych (0,5 mln ha na Białorusi, gdzie jest szeroko uprawiane od 2005). W uprawie występują formy jare i ozime tego gatunku.
- Roślina paszowa – ze względu na wysoką zawartość białka może służyć jako pasza dla bydła, trzody chlewnej, owiec i ptactwa, a także ze względu na mniejszą zawartość substancji antyżywieniowych niż żyto i mniejsze wymagania pokarmowe niż pszenica.
Produkcja na świecie
Według danych Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) pszenżyto w 2008 roku było uprawiane na powierzchni 3 mln 854 tys. ha (w Polsce 1,33 mln ha). Zbiory wyniosły około 14 mln ton. Średni plon na świecie wyniósł 3,9 ton/ha, w Polsce tylko 3,3 t/ha, Niemczech 5,9 t/ha, Francji 5,3 t/ha.
+ Najwięksi producenci pszenżyta w 2008 roku <ref>FAO, Faostat http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor, Dane FAO 2010-10-07</ref>
---- bgcolor=#DDDDDD
! Miejsce
! width="100px" Kraj
! width="100px" Ilość
(w tys. ton)
---- bgcolor=#EEEEEE
1 style="text-align:right" 4 459
---- bgcolor=#EEEEEE
2 style="text-align:right" 2 381
---- bgcolor=#EEEEEE
3 style="text-align:right" 1 820
---- bgcolor=#EEEEEE
4 style="text-align:right" 1 818
---- bgcolor=#EEEEEE
5 style="text-align:right" 508
---- bgcolor=#EEEEEE
6 style="text-align:right" 503
---- bgcolor=#EEEEEE
7 style="text-align:right" 311
---- bgcolor=#EEEEEE
8 style="text-align:right" 263
---- bgcolor=#EEEEEE
9 style="text-align:right" 255
---- bgcolor=#EEEEEE
10 style="text-align:right" 250
---- bgcolor=#EEEEEE
Świat style="text-align:right" 14 020
}