Porzeczka czarna
Porzeczka czarna (Ribes nigrum L.) – gatunek rośliny należący do rodziny agrestowatych (Grossulariaceae). Pochodzi z obszarów Europy i Azji o umiarkowanym klimacie<ref name=E></ref>. W Polsce występuje w stanie dzikim na całym niżu i w pasie wyżyn. Jest również pospolicie uprawiany. Inne nazwy: smrodzina, smrodynia, smrodyńki<ref></ref>.
Morfologia
- Pokrój: Krzew do 2 m wysokości. Liście, kwiaty i owoce pokryte sa licznymi gruczolkami o nieprzyjemnym zapachu.
- Łodyga: Młode gałązki owłosione.
- Liście: Duże, dłoniaste, 3-5 klapowe, w nasadzie ucięte lub sercowate, nierówno podwójnie piłkowane, nagie, pod spodem żywiczne gruczołki wydzielające silny, charakterystyczny zapach, za młodu na nerwach owłosione.
- Kwiaty: Obupłciowe, niepozorne, małe, zebrane w grona wielokwiatowe, na szypułkach dłuższych od podsadek. Dno kwiatowe głęboko miseczkowate, płatki czerwone, krótsze od działek, wzniesione, tak długie jak pręciki, których jest 5. Słupek jednokomorowy, dolny.
- Owoce: Jagody, małe, czarne, słodkawe, z nieregularnymi gruczołkami.
Biologia i ekologia
- Rozwój: Roślina wieloletnia, nanofanerofit. Kwitnie od kwietnia do maja, kwiaty równoczesne, zapylane przez błonkówki i muchówki<ref></ref>.
- Siedlisko: nadrzeczne olszyny, wilgotne lasy.
- W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl/O/All. Alnetea glutinosae<ref></ref>.
- Liczba chromosomów 2n= 16<ref></ref>.
Zagrożenia i ochrona
Roślina w Polsce objęta częściową ochroną gatunkową na stanowiskach naturalnych na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin<ref>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin ()</ref>. Zagrożenie dla dzikich populacji stanowi osuszanie podmokłych terenów, na których występuje, a także wykopywanie ich i zbiór do celów leczniczych<ref></ref>. W Polsce występuje we wszystkich parkach narodowych na niżu, również w licznych rezerwatach przyrody.
Zastosowanie
- Roślina owocowa: na plantacjach daje cenne owoce nadające się do spożycia na świeżo i do przetworów: galaretek, dżemów, wina i soków.
- Roślina ozdobna: wyhodowane odmiany ozdobne uprawiane są w ogrodach i parkach.
- Roślina lecznicza: surowcem są liście i owoce. Mają właściwości przeciwzapalne, moczopędne i napotne. Leczy się nimi schorzenia dróg moczowych i pęcherza, nieżyty żołądka i jelit, często z innymi ziołami. Owoce zawierają duże ilości witamin, szczególnie C i PP, w przetworach korzystnie wpływają na procesy przemiany materii i zwiększają odporność organizmu<ref></ref>.