Port morski

w Kołobrzegu

Port morski – rodzaj portu wodnego, położonego nad oceanem, morzem lub morskimi wodami wewnętrznymi danego państwa. Tworzą go akweny i obszar lądowy oraz
związana z nimi infrastruktura portowa. Jest podstawowym punktem umożliwiającym żeglugę, transport morski i ruch pasażerski.

Funkcja portowa to jedna z głównych funkcji miastotwórczych i z tego względu termin ten używany jest także w odniesieniu do miasta, w którym port morski się znajduje.

Infrastruktura

y portu Darłowo

By port morski mógł swobodnie funkcjonować, ważne jest zapewnienie:

Obszar portu dzieli się na jego część wodną – akwatorium – obejmujący podejścia, redy i baseny wewnętrzne oraz część lądową, gdzie znajdują się urządzenia przeładunkowe, place składowe, manewrowe, składy, magazyny oraz drogi dojazdowe (bite i kolejowe). Zgodnie z prawem morza akwatorium portu morskiego wchodzi w skład morskich wód wewnętrznych danego państwa.

Spośród urządzeń przeładunkowych występujących w porcie wymienić można dźwigi (portalowe, samojezdne i bramowe) oraz taśmociągi i rurociągi. Ważne są także urządzenia służące do bunkrowania, czyli zaopatrywania statków w paliwo oraz wodę słodką. Istotną rolę odgrywają takie obiekty hydrotechniczne jak: falochrony, mola, keje, pirsy, nabrzeża oraz urządzenia remontowe (slipy, doki).

Uregulowania prawne

W Polsce status portu morskiego jest uregulowany prawnie. Porty morskie ustanawia minister właściwy do spraw gospodarki morskiej (obecnie Minister Infrastruktury), wydając rozporządzenia określające ich granice<ref>(Art. 45) Ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej ().</ref>. Za nadzór nad portem odpowiedzialny jest właściwy mu dyrektor urzędu morskiego, który sprawuje swoje kompetencje przy pomocy kapitanatów i bosmanatów portów<ref>(Art. 39) Ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej ().</ref>. Urzędy morskie odpowiadają m.in. za budowę i utrzymywania obiektów infrastruktury zapewniającej dostęp do portów<ref>(Art. 42) Ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej ().</ref>. Własność akwenów portowych i infrastruktury zapewniającej dostęp do portów przysługuje Skarbowi Państwa i jest wyłączona z obrotu<ref>(Art. 5) Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich ().</ref>.

Port morski może posiadać także swój podmiot zarządzający, który zarządza nieruchomościami i infrastrukturą portową i świadczy usługi związane z jej korzystania. Podmiot zarządzający prowadzi budowę, rozbudowę, utrzymywanie i modernizację infrastruktury portowej oraz odpowiada za rozwój portu<ref>(Rozdział 3) Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich ().</ref>. W przypadku niepowołania podmiotu zarządzającego, jego zadania i uprawnienia przejmuje dyrektor właściwego urzędu morskiego oraz gmina<ref>(Art. 25) Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich ().</ref>.

Jeżeli nieruchomości gruntowe, na których jest położony port stanowią mienie komunalne, to o formie prawno-organizacyjnej zarządzania portami niemającymi podstawowego znaczenia dla gospodarki narodowej decyduje gmina<ref>(Art. 23) Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich ().</ref>.

Wyróżnia się porty morskie o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, którymi są: port Gdańsk, port Gdynia, port Szczecin i port Świnoujście<ref>(Art. 2) Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich ().</ref>. Podmiotami zarządzającymi tymi portami są 3 spółki akcyjne: Zarząd Morskiego Portu Gdańsk, Zarząd Morskiego Portu Gdynia i Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście. Ich przedmiot działalności ma osobne uregulowania<ref>(Art. 7 i art. 23 pkt 2) Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich ().</ref>.

W polskim prawie, porty morskie i porty wojenne są osobnymi rodzajami portów.

W Polsce istnieją 33 obiekty, które mają status portu morskiego.

3 polskie porty morskie nie są usytuowane nad morzem, lecz na rzekach. Są to: port Elbląg na rzece Elbląg, port Police oraz port Szczecin na Odrze. Odcinki tych rzek od ujścia do portów stanowią morskie wody wewnętrzne Polski.

Specjalizacja

– port rybacki z przystanią jachtową

Ze względu na główną funkcję portu można wydzielić następujące rodzaje portów:

Wiele portów nie jest ukierunkowana tylko na jeden rodzaj działalności, choć można wyróżnić dominujące w nim funkcje.

Przykładowe charakterystyki portów morskich o kilku funkcjach:

Zobacz też


Seehafen