Polityka pieniężna

Polityka pieniężna (inaczej polityka monetarna) – systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen. Politykę pieniężną państwa prowadzi bank centralny lub inna instytucja rządowa upoważniona do realizacji tej funkcji. Oddziałuje ona na poziom podaży pieniądza oraz na kursy walutowe.

Cele polityki monetarnej banku centralnego

Działania banku centralnego w ramach celów operacyjnych można podzielić na:

Strategie realizacji celów

Jako, że bank centralny nie ma możliwości bezpośredniego oddziaływania na poziom cen, koncentruje się na określaniu i realizacji celów operacyjnych<ref name="PG362"></ref>. Określa zatem poziom zmiennych, do których przeważnie zalicza się podaż pieniądza, stopę procentową, kurs walutowy, nominalny PKB oraz prognozę inflacji – pełnią one rolę wskaźników polityki pieniężnej<ref name="PG362"/>. Ich wrażliwość pozwala na łatwiejsze określenie, czy prowadzona przez bank centralny polityka jest ekspansywna, czy raczej restrykcyjna w stosunku do danego okresu<ref name="PG362"/>.

W zależności od tego, jaki cel pośredni zostanie obrany wyróżnia się<ref name="PG362"/>:

Pieniądz w polityce pieniężnej

W polityce pieniężnej pieniądz spełnia trzy podstawowe funkcje:
W zestawieniu z innymi składnikami aktywów pieniądz posiada trzy wyróżniki:
Formy występowania pieniądza:

Podstawowe instrumenty polityki pieniężnej

Instrumenty polityki pieniężnej to instrumenty jakimi posługują się banki centralne w celu kontroli podaży pieniądza i krótkoterminowej stopy procentowej<ref name="PG369"></ref>.

Podzielić je można na<ref name="PG369"/>:

Ponadto banki centralne oddziaływać mogą przez perswazję (ang. moral suasion) – przekazywanie wszelkich uwag i sugestii w stronę polityki banków komercyjnych. Polega to zazwyczaj na ustnym formułowaniu przez bank centralny i rząd nieformalnych zaleceń w celu wymuszenia określonych działań. Często oddziaływanie to ma skalę znacznie szerszą – międzynarodową i wywierane jest przez międzynarodowe organizacje finansowe.

Polityka pieniężna oparta na ilościowej teorii pieniądza I. Fishera

Polityka ta nazywana jest czasem polityką pasywną i kieruje się zasadą dostosowywania wielkości podaży pieniądza do zmian w realnej podaży wszelkich dóbr i usług. Według teorii Fishera można to osiągnąć poprzez wykorzystywania ilościowych i jakościowych pośrednich instrumentów polityki pieniężnej, bez ingerencji w mechanizm rynku. Pierwszy rodzaj instrumentów określa kwotę refinansowania banków komercyjnych i wszelkich podmiotów pozabankowych przez bank centralny. Drugie zaś tyczą się dostępnych bankom warunków, form i kosztów tego refinansowania pieniądzem banku centralnego. Bank centralny korzysta więc z tych instrumentów, by kontrolować ogólną stabilność podaży pieniądza.

Asymetria skutków polityki pieniężnej

Skuteczność działań polityki pieniężnej zależy od tego, czy jest wykorzystywana do pobudzenia, czy do przyhamowania aktywności gospodarczej, przy czym jest ona większa w przypadku działań restrykcyjnych, m.in. z następujących powodów:
  1. Mnożnik wkładów jest wyższy przy zmniejszaniu niż przy zwiększaniu bazy monetarnej.
  2. Taki sam efekt wywołuje „dolna granica” nominalnych stóp procentowych, ponieważ nie jest ona zazwyczaj ujemna, a nawet nie może – jeśli znajdujemy się w keynesowskiej pułapce płynności – obniżyć się poniżej pewnej dodatniej wartości. Nie ma natomiast górnej granicy dla wzrostu stopy procentowej w wyniku zaostrzenia polityki monetarnej.
  3. Restrykcyjna polityka pieniężna poprzez racjonowanie kredytu prowadzi do spadku podaży kredytu dla pewnych klientów. Stąd można mieć pewność co do spadku wolumenu faktycznie udzielonych kredytów nawet jeśli popyt na nie nie spada. W przeciwieństwie do tego ekspansywna polityka pieniężna wywołuje wzrost podaży kredytu, być może do poziomu przekraczającego popyt i dlatego wolumen faktycznie udzielonych kredytów niekoniecznie musi ulec zwiększeniu.

Instytucje polityki pieniężnej w Polsce

Zobacz też

Źródła

Linki zewnętrzne


Geldpolitik
Monetary policy
Politique monétaire