Matura
Matura (łac. maturus 'dojrzały') - egzamin z materiału objętego programem nauczania (podstawą programową) wybranych przedmiotów na poziomie szkoły średniej. Absolwenci szkół średnich nie mają obowiązku przystąpienia do egzaminu, lecz świadectwo jego zdania wymagane jest od kandydatów na wyższe uczelnie. Odpowiednio wysoki wynik egzaminu maturalnego jest jedynym kryterium podczas naboru na wiele kierunków studiów wyższych. Matura nie jest jednak dokumentem poświadczającym wykształcenie średnie - tę funkcję pełni świadectwo ukończenia szkoły średniej. W Polsce za przeprowadzenie egzaminu odpowiedzialna jest Centralna Komisja Egzaminacyjna, której podlegają Okręgowe Komisje Egzaminacyjne zajmujące się przygotowaniem i przeprowadzeniem matury w danym regionie Polski.
Reforma
W Polsce, w wyniku reformy oświaty, w 2005 roku po raz pierwszy zorganizowano egzamin według nowych zasad. Pierwsze projekty reformy sięgają roku 1999. Zreformowane szkolnictwo było jednym z założeń czterech wielkich reform, jakie za swojej kadencji przeprowadziła rządząca AWS. Nowa matura jest trzecim i jednocześnie ostatnim etapem reformy po teście dla szóstoklasistów i egzaminie gimnazjalnym. Jej wprowadzenie było planowane początkowo na rok 2002, lecz w wyniku różnych nieścisłości i niedoskonałości w ustawie zrezygnowano z pierwotnego terminu, umożliwiając abiturientom rocznika 2001/2002 wybór pomiędzy zdawaniem nowej i starej matury, oraz matury pomostowej. Termin wdrożenia nowej formuły został przesunięty o 3 lata (na wiosnę 2005). Starą maturę w 2005 roku napisali jedynie absolwenci pięcioletnich szkół zawodowych oraz pięcioletnich liceów dwujęzycznych (z możliwością wyboru nie-dwujęzycznej nowej matury; nowe matury dwujęzyczne zasadniczo nie były jeszcze wtedy opracowane), z kolei absolwenci szkół dla dorosłych mogli zdawać maturę na starych zasadach do roku szkolnego 2008/2009.
Opisy szczegółowe
- Egzamin maturalny (nowa matura) - egzamin maturalny zdawany od roku 2005 w Liceach Ogólnokształcących oraz od roku 2006 w Technikach.
- Egzamin dojrzałości (stara matura) - egzamin maturalny zdawany do roku 2004 w Liceach Ogólnokształcących oraz do roku 2005 w Technikach.
Ważniejsze różnice pomiędzy starą i nową maturą
Poniższe zestawienie porównuje zasady nowej matury z zasadami egzaminu dojrzałości z roku 2004.{ border="0" cellpadding="3" rules="all" style="margin-right: auto; margin-left:auto; border: 1px solid #000000;"
align="center" width="50%" style="background-color:#F0F0F0;"STARA MATURA
align="center" width="50%" style="background-color:#FFFFFF;"NOWA MATURA
align="center" "2"OGÓLNE
style="background-color:#F0F0F0;" width="50%" valign="top" align="left"
- wynik matury wyrażony oceną w skali 1-6.
- komisja, w skład której wchodzą wyłącznie przedstawiciele danej szkoły.
- abiturient najpierw zdaje egzaminy pisemne, a potem w zależności od wyniku - ustne.
- na maturze z języka obcego dozwolone było korzystanie ze słowników językowych.
- wynik matury wyrażony w skali procentowej.
- w skład komisji wchodzi przynajmniej jeden nauczyciel <u>nieuczący</u> w danej szkole
- abiturient zdaje egzaminy ustne niezależnie od wyników egzaminów pisemnych.
- na maturze z języka obcego zabronione jest korzystanie ze słowników językowych.
align="center" "2"MATURY USTNE
style="background-color:#F0F0F0;" width="50%" valign="top" align="left"
- zdawane ze wszystkich przedmiotów wybranych, z których podczas matury pisemnej nie zdobyło się oceny 5 i wyższej oraz ocen 4 i wyżej pod koniec 2 ostatnich lat nauki.
- zdający ustny egzamin z języka polskiego losował 3 pytania dotyczące literatury i językoznawstwa, po czym udzielał na nie odpowiedzi.
- ustny egzamin z języka obcego kładł nacisk na teoretyczną znajomość struktur gramatycznych i słownictwa.
- z ustnego egzaminu z języka obcego zwalniały certyfikaty językowe (np. z języka angielskiego FCE, CAE), status finalisty lub laureata olimpiady językowej na szczeblu wojewódzkim, oraz warunki z podpunktu 1. Zdający otrzymywał w takim wypadku najlepszą ocenę (6).
- ustny egzamin jest identyczny pod względem wymagań dla wszystkich zdających.
- pytania są różne dla poszczególnych szkół - ustalają je nauczyciele.
- zdawane przez wszystkich z języka polskiego i języka obcego nowożytnego.
- zdający ustny egzamin z języka polskiego przez pół roku przygotowuje prezentację na wybrany wcześniej temat, w dniu egzaminu prezentuje ją oraz broni jej przy rozmowie z komisją na temat bibliografii, tematu i kontekstów.
- ustny egzamin z języka obcego kładzie nacisk na praktyczne zastosowanie znajomości struktur gramatycznych i słownictwa.
- jedynie status finalisty lub laureata językowej olimpiady na szczeblu ogólnopolskim daje prawo do niezdawania matury ustnej z danego języka (otrzymuje się automatycznie maksymalną liczbę punktów).
- przy egzaminach ustnych nie ma podziału na poziom rozszerzony i podstawowy (do 2011 ustny egzamin z języka obcego mógł być zdawany na poziomie podstawowym lub rozszerzonym).
- pytania są takie same w danym województwie.
align="center" "2"MATURY PISEMNE
style="background-color:#F0F0F0;" width="50%" valign="top" align="left"
- dwa przedmioty obowiązkowe - język polski oraz jeden przedmiot wybrany
- aby zdać maturę, z obu przedmiotów należało dostać oceny pozytywne (od 2 w górę).
- egzaminy pisemne są identyczne dla każdego zdającego w danym województwie. Brak rozdziału na część podstawową i rozszerzoną.
- tematy zróżnicowane, w zależności od regionu.
- dłuższy czas trwania pojedynczego egzaminu, dozwolone kontrolowane wyjścia w jego trakcie, dozwolone wnoszenie maskotek, pożywienia, piórników itp.
- arkusze po napisaniu nie były kodowane – sprawdzali je nauczyciele danego przedmiotu z tej samej szkoły, a następnie oceniali na podstawie własnego, ogólnego wrażenia.
- trzy przedmioty obowiązkowe - język polski, język obcy nowożytny oraz matematyka (od 2010 roku, wcześniej przedmiot wybrany). Dodatkowo można dobrać do sześciu przedmiotów, które nie były zdawane w części obowiązkowej lub były zdawane w części obowiązkowej na poziomie podstawowym.
- aby zdać maturę, z przedmiotów obowiązkowych należy uzyskać co najmniej 30% punktów.
- egzamin pisemny z każdego przedmiotu można zdawać na poziomie podstawowym lub rozszerzonym – zdający może wybrać poziom jedynie dla dodatkowej; w części obowiązkowej abiturient przystępuje do egzaminu na poziomie podstawowym, jeżeli chce przystąpić do egzaminu z jednego z obowiązkowych przedmiotów na poziomie rozszerzonym, winien jest napisać go niezależnie od egzaminu obowiązkowego, co oznacza dwukrotne sprawdzanie wiedzy z danego przedmiotu.
- identyczne zestawy pytań w całej Polsce.
- krótszy czas trwania pojedynczego egzaminu, ale bez możliwości wyjścia w jego trakcie, zakaz wnoszenia (wyjątek: zalecenia lekarskie) pożywienia, maskotek, piórników itp.
- arkusze po napisaniu są kodowane i sprawdzane przez egzaminatorów zewnętrznych danego przedmiotu według jednolitego klucza odpowiedzi i schematu punktowania.
}
Odpowiedniki w innych krajach
- Austria - Matura ... Berufs-Matura
- Francja - Baccalauréat
- Hiszpania - Bachillerato
- Niemcy - Abitur = allgemeine Hochschulreife ... Fach-Abitur = (allgemeine) Fachhochschulreife
- Wielka Brytania - A-level examinations (A-levels) lub Final Exam
- Stany Zjednoczone - SAT lub ACT
- Włochy - Maturità
Matura w kulturze
Matura była inspiracją dla twórców. Jest tematem wielu piosenek.- Matura - piosenka zespołu Czerwone Gitary
- Mniej niż zero - piosenka zespołu Lady Pank, której fragment brzmi: Twoje miejsce na Ziemi tłumaczy zaliczona matura na pięć
- Matura 2001 - piosenka zespołu Farben Lehre
- Byłem wczoraj na prywatce - piosenka zespołu Mr. Zoob (Znów za rok będzie matura, która, nie wiem już która)
Zobacz też
- Stara matura dwujęzyczna
- Matura międzynarodowa
- Potocznego określenia Mała matura używa się czasem w odniesieniu do egzaminu gimnazjalnego, zdawanego przez uczniów na zakończenie gimnazjum.
- Amnestia maturalna