Konstytucja


Konstytucja (od łac. constituo,-ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.

W skład materii konstytucyjnej mogą wchodzić różne zagadnienia. Konstytucja może więc określać: podstawy ustroju społeczno-gospodarczego państwa, ponadto organizację, kompetencje i sposób powoływania najważniejszych organów państwowych, oraz podstawowe prawa, wolności i obowiązki obywatela.

Podręczniki prawnicze określają konstytucję jako ustawę zasadniczą charakteryzującą się specjalnym, wyjątkowym procederem jej zmieniania (wg art 235). Na straży konstytucji stoi głowa państwa, często nad jej przestrzeganiem czuwa specjalny trybunał. Konstytucja jest najwyższym aktem normatywnym.

Za pierwszą historycznie uznaje się konstytucję USA (17 września 1787). Za drugą na świecie, a pierwszą w Europie, uznaje się najczęściej polską Konstytucję 3 maja z 1791 r. Należy zaznaczyć, że czasami za pierwszą na świecie uznawana jest Konstytucja Korsyki z 1755 r., zaś niektórzy badacze historii prawa jako drugą (na świecie i w Europie) klasyfikują Konstytucję Szwecji z roku 1772, która, pomimo wprowadzenia monarchii absolutnej, uznawana jest za stosunkowo liberalny akt prawny.

Inne znaczenia

Niektóre organizacje nazywają konstytucją główny zestaw reguł, którymi kierują się w działalności.

W Polsce w czasach do konstytucji 1791 roku określenie konstytucja sejmowa było synonimem zwykłej ustawy, gdyż sejm wydawał wówczas tzw. constitutiones, czyli konstytucje.

Klasyfikacje

Konstytucje można dowolnie klasyfikować. W doktrynie prawa konstytucyjnego najczęstsze klasyfikacje to podział ze względu na:

Dodatkowo stosuje się podział na konstytucje proste i złożone (gdy całość regulacji zawarta jest w jednej lub kilku ustawach).

Przykłady

style="background-color: #efefef;"
! Konstytucja !! Data uchwalenia !! Odnośnik do tekstu konstytucji
style="background-color: #d3d3d3;"
3 align=center Konstytucje polskie

Prawa kardynalne (mające charakter ustawy zasadniczej) 1767-1768

Konstytucja 3 maja 3 maja 1791

Konstytucja Księstwa Warszawskiego 22 lipca 1807

Konstytucja Królestwa Polskiego 27 listopada 1815

Konstytucja Wolnego Miasta Krakowa i jego okręgu z 1815 3 maja 1815

Konstytucja Wolnego Miasta Krakowa i jego okręgu z 1818 11 września 1818

Konstytucja Wolnego Miasta Krakowa z 1833 29 lipca 1833

Statut Organiczny dla Królestwa Polskiego 14/26 lutego 1832

Statut Krajowy Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim 26 lutego 1861

Mała Konstytucja z 1919 20 lutego 1919

Konstytucja marcowa 17 marca 1921

Nowela sierpniowa 2 sierpnia 1926

Konstytucja kwietniowa 23 kwietnia 1935

Mała Konstytucja z 1947 19 lutego 1947

Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 22 lipca 1952

Ustawa Konstytucyjna o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji RP 23 kwietnia 1992

Mała Konstytucja z 1992 17 października 1992

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej 2 kwietnia 1997
style="background-color: #d3d3d3;"
3 align=center Inne konstytucje

Konstytucja Albanii 21 października 1998

Konstytucja Algierii 1996

Konstytucja Argentyny

Konstytucja Austrii 1 października 1920

Konstytucja Belgii 7 lutego 1831


Konstytucja dla Europy Sejm RP – PDF

Konstytucja Federacji Rosyjskiej 1993


Konstytucja Finlandii 25 listopada 1922

Konstytucja Francji 4 października 1958

Konstytucja Hiszpanii 31 października 1978

Konstytucja Japonii 3 listopada 1946


Konstytucja Japonii 1889 11 lutego 1889


Konstytucja Kanady 25 marca 1982

Konstytucja Liberii 26 lipca 1847

Konstytucja Chile 11 września 1980

Konstytucja Niemiec 23 maja 1949

Konstytucja Niemiec 1871 16 kwietnia 1871


Konstytucja Stanów Zjednoczonych 17 września 1787



Konstytucja ZSRR 7 października 1977

Konstytucja Białorusi 15 marca 1994


Konstytucja Wolnego Miasta Gdańska 17 listopada 1920 Akademia Rzygaczy
}

Zobacz też

Linki zewnętrzne



Verfassung
Constitution
Constitution