Kartuzi
, ok. 1655)
Kartuzi – katolicki zakon męski i żeński o surowej regule, założony w 1084 roku przez św. Brunona z Kolonii. Reguła zakonna, zwana "Consuetudines Cartusiae", została spisana już po śmierci założyciela. Nazwa pochodzi od zlatynizowanej nazwy pierwszej siedziby Kartuzów – La Grande Chartreuse pod Grenoble we Francji (łac. Carthusia).
Charakterystyka
W zakonie obowiązują zasady zachowywania milczenia (z małymi wyjątkami), postu, pracy i przebywania w samotności (eremy – osobne domki z ogródkiem). Klasztor kartuzów otoczony murem nazywany jest kartuzją. Najbardziej czczonymi świętymi zakonu są św. Brunon, św. Hugo, św. Antelm, św. Stefan. Maksymą kartuzów jest zdanie Stat crux dum volvitur orbis!
Habit kartuza składa się z tuniki przepasanej pasem z białej skóry oraz z długiego szkaplerza z kapturem (szkaplerz jest nazywany przez kartuzów kukullą). Przód i tył kukulli są połączone z sobą po bokach za pomocą dwóch pasów materiału, które stanowią znak ślubów zakonnych.
Obecnie na świecie są 24 kartuzje (pięć należy do zakonu żeńskiego), w których łącznie przebywa 370 mnichów i 66 mniszek. Większość kartuzji znajduje się w Europie, poza nią istnieją w Ameryce Południowej (Argentyna i Brazylia), a także (jedna) w USA (w stanie Vermont). Powstaje również nowa fundacja w Korei Południowej.
W XX w. powstała nowa wspólnota monastyczna od Betlejem, od Wniebowzięcia Najświętszej Dziewicy Maryi i od świętego Brunona, która mimo nazwy jest zupełnie oddzielną organizacją z innym, choć też pustelniczym, charyzmatem.
Kartuzi w Polsce
W Polsce kartuzi byli obecni od XIII wieku:- Najstarszy klasztor powstał na Spiszu – Cartusia Vallis S. Antonii.
- W 1381 Jan z Rusocina założył kartuzję pod Gdańskiem w Kartuzach – Paradisus Beatae Mariae. Fundacja kartuska w XVIII w. słynęła z bogactwa, wyrobu słynnego likieru i działalności charytatywnej.
- Z inspiracji księcia Ludwika II brzesko-legnickiego w latach 1423-1424, powstał również klasztor kartuzki<ref>Kartuzi na ziemiach polskich</ref> obok stolicy Księstwa legnickiego<ref>Legnica. Zarys monografii miasta, Legnica-Wrocław 1998, Wydawnictwo DKTS Silesia</ref>
- Kartuzję – Domus Compassionis Mariae w Gidlach k. Radomska założyła w 1642 wdowa po podkomorzym koronnym Zuzanna z Przerębskich Oleska.
- W 1648 Kazimierz Lew Sapieha w Berezie Kartuskiej nad Jasiołdą w województwie brzeskolitewskim założył kartuzję św. Krzyża.
Ciekawostki
Kartuzi znani są z produkcji likieru o specyficznej recepturze, którego nazwa pochodzi od ich siedziby La Chartreuse.
W 2006 roku wszedł na ekrany kin (w Polsce 2 lutego 2007) film Philippa Groninga Wielka cisza, opowiadający o życiu kartuzów w Wielkiej Kartuzji La Grande Chartreuse; w filmie praktycznie nie występują dźwięki – oprócz śpiewów, krótkich rozmów oraz dźwięków otoczenia.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Zakonu
- Historia i współczesność kartuzów
- Polska strona poświęcona kartuzom