Futbol amerykański
(line of scrimmage).
Futbol amerykański (ang. American football) – sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły. Najpopularniejszy sport w Stanach Zjednoczonych<ref name="Poll: NFL beats baseball again as America's most popular sport"></ref>.
Celem gry jest zdobycie w ustalonym czasie większej liczby punktów od drużyny przeciwnej.
Piłkę można przemieszczać wykopując, niosąc, rzucając lub przekazując ją z rąk do rąk między zawodnikami. W wielu krajach Europy i Azji obowiązują te same zasady gry w football. Główną zasadą jest rzucanie piłki ręką. Punkty zdobywa się na wiele sposobów, na przykład przez przeniesienie piłki przez linię punktową (goal line), rzucenie piłki do zawodnika stojącego za tą linią – czyli w polu punktowym (end zone) – lub przez kop na bramkę przeciwnika (field goal). Wygrywa drużyna z większą liczbą punktów w momencie, gdy upływa czas meczu i kończy się ostatnia akcja. W razie remisu w czasie regulaminowym stosuje się dogrywki z zasadą "nagłej śmierci" – odpowiednik "złotego gola" w piłce nożnej. Niekiedy mecz może zakończyć się remisem, jeśli dogrywka nie wyłoni zwycięzcy.
W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie sport ten nazywany jest po prostu futbolem (football). Poza tymi krajami dyscyplina określana jest niemal zawsze jako futbol amerykański dla odróżnienia od innych gier piłkarskich – szczególnie piłki nożnej (piłka nożna natomiast przez Amerykanów nazywana jest soccer). W krajach anglojęzycznych futbol amerykański niekiedy określa się jako "futbol rusztowy" (od ang. gridiron, ruszt) z racji podobieństwa boiska do kratki rusztu.
- Uwaga: na potrzeby tego artykułu, dalej w tekście, dyscyplinę nazywać się będzie futbolem.
Historia
Futbol amerykański jest sportem kontaktowym. W celu zatrzymania zawodnika niosącego piłkę, obrońca musi na niego szarżować i powalić na ziemię. Niesie to za sobą potrzebę użycia siły fizycznej, oczywiście w granicach przepisów. Szarżującym nie wolno kopać, uderzać ani podcinać zawodnika z piłką. Nie wolno też łapać za kratkę ochraniającą w jego kasku, ani atakować własnym kaskiem. Poza przepisami o kasku oraz kilkoma innymi o niepotrzebnych zagraniach agresywnych, większość innych form szarżowania jest dozwolona. Blokujący i broniący mają szeroki wachlarz możliwości zepchnięcia przeciwników z drogi. Rozgrywający bywają regularnie szarżowani przez zawodników obrony biegnących z niską prędkością z kierunków spoza pola widzenia.Najczęściej do fauli dochodzi w młynie jednak sędziowie reagują błyskawicznie rzucając żółte flagi. Skrzydłowi nie są faulowani ponieważ grają w końcach boisk gdzie nie ma przeciwników.
Z tych powodów zawodnicy muszą nosić odpowiedni sprzęt ochronny: wyściełane od wewnątrz kaski z tworzyw sztucznych, naramienniki, ochraniacze na biodra i kolana. Tego rodzaju ochrona została wprowadzona wiele dziesięcioleci temu, stopniowo zmniejszając częstotliwość występowania długotrwałych kontuzji u graczy. Niezamierzoną konsekwencją rozwoju sprzętu ochronnego jest wzrost poziomu brutalności gry. Obecnie zawodnicy wpadają na siebie z ogromnymi prędkościami nie ryzykując większych kontuzji. Niestety kontuzje, zdarzają się tak jak i w każdym sporcie ale są one rzadkie i bywają to tylko stłucznia. Warto dodać że w futbolu jest mniejszy procent kontuzji niż w piłce nożnej lub rugby..
We wcześniejszych latach, gdy ciała zawodników chronione były słabiej, szarże futbolowe bardziej przypominały te oglądane w rugby, z mniejszą liczbą zderzeń i urazów. Rozwój kasków<ref>Głowy zawodników u zarania dyscypliny nie były chronione. Później wprowadzono skórzane ochraniacze na czoło i uszy, z czasem zastąpione przez skórzany kask przypominający czapki lotnicze. W latach 40. XX wieku, wraz z rozwojem technologii polimerowych, kaski zaczęły przyjmować obecną formę. Wprowadzono także kratki maskujące twarz i szybki chroniące oczy.</ref> skłonił zawodników do używania ich jako narzędzi ataku. Fakt ten zmusił wiele lig, szczególnie NFL, to wprowadzenia szeregu zasad karzących za nadużywanie kasków. Ostatnią zmianą przepisów jest kara za jakiekolwiek dotknięcie rozgrywającego kaskiem zawodnika obrony lub dotknięcie przez obrońcę kasku rozgrywającego.
Sprzęt chroniący zapewnia bezpieczeństwo. Kontuzje zdarzają się rzadko lub wcale. Najgroźniejsze kontuzje to stłuczenia ponieważ nie dochodzi do złamań. Futbol jest grą całkowicie bezpieczną wbrew panującemu przekonaniu, które wynika z niewiedzy.
Według statystyk, w latach 2000–2005, zmarło 28 zawodników (głównie z lig szkół średnich) od urazów odniesionych podczas gier futbolowych<ref>Dane Annual Survey of Football Injury Research 1931 – 2005 oraz National Center for Catastrophic Sport Injury Research </ref>. Częste są wstrząśnienia mózgu – około 41 tys. zawodników ze szkół średnich doznaje co roku tego typu urazy<ref>Dane Brain Injury Association of Arizona </ref>.
Niebezpieczna fizyczność sportu oraz wynikająca z niego potrzeba używania sprzętu ochronnego sprawia, że amatorskie i rekreacyjne uprawianie futbolu jest trudne. Tę funkcję spełniają mniej brutalne odmiany dyscypliny: futbol dotykowy i flagowy.