Polska

• Home

Ekstraklasa w piłce nożnej

Ekstraklasa (dla celów sponsorskich – T-Mobile Ekstraklasa) – najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce, będąca jednocześnie najwyższym szczeblem centralnym (I poziom ligowy). W latach 1927–1939 nosiła nazwę Liga, natomiast w latach 1948–2008 I liga. Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym, jako mistrzostwa kraju i przeznaczone są dla 16 najlepszych polskich klubów piłkarskich. Triumfator Ekstraklasy zostaje jednocześnie Mistrzem Polski, zaś najsłabsze drużyny relegowane są do I ligi polskiej (dawnej II ligi polskiej). Pierwotnie zarządzana przez Polski Związek Piłki Nożnej (w latach 1928–2005), następnie (od 18 listopada 2005) przez Ekstraklasę S.A. Od 2002 do udziału w jej rozgrywkach zostają dopuszczone wyłącznie kluby posiadające status profesjonalny (tj. działające w formie sportowej spółki akcyjnej), które – po spełnieniu wszelkich niezbędnych kryteriów – otrzymały roczną licencję na występy na tym szczeblu.

Historia rozgrywek ligowych

Historia rozgrywek przedligowych

Tworzenie ligi

Na fali zmian sanacyjnych, zapoczątkowanych w Polsce wiosną 1926 przez przewrót majowy, spora część działaczy piłkarskich postanowiła całkowicie zmienić – obrany w 1919 przez Polski Związek Piłki Nożnej – system rozgrywek o mistrzostwo Polski (MP). Co prawda wcześniej podejmowano podobne próby (już bowiem w październiku 1921 Ignacy Rosenstock oficjalnie wysunął pierwszy, konkretny projekt ogólnopolskiej ligi państwowej "na wzór zachodni" w dwóch klasach rozgrywkowych), jednak z uwagi na niewielką siłę przebicia ich pomysłodawców i brak większego wsparcia ze strony klubów kończyły się one niepowodzeniem. Odnośnie obowiązującego w latach 1920-1926 modelu pucharowego coraz powszechniej wnoszono zastrzeżenia, uznając go za przestarzały i zupełnie nieadekwatny do ówczesnego stopnia rozwoju rodzimego futbolu. Z całą pewnością doskonale sprawdził się on na samym początku formowania piłkarskich struktur w II Rzeczypospolitej – bezpośrednio przyczyniając się do sporego wzrostu popularności tej dyscypliny – jednak nie sprostał wymaganiom czasu. Przyszłość widziano jedynie we wprowadzeniu nowoczesnego systemu "każdy z każdym – mecz i rewanż" (zwanego ligowym), a także zwiększeniu liczby drużyn bezpośrednio walczących o tytuł mistrzowski, toteż 2 grudnia 1926 z inicjatywy lwowskich: Pogoni, Czarnych oraz Hasmonei doszło w Krakowie do konferencji porozumiewawczej przedstawicieli 12 "klubów-reformatorów" (ponadto wzięły w niej udział: Polonia, Legia i Warszawianka z Warszawy, ŁKS i Klub Turystów z Łodzi, Wisła Kraków, Warta Poznań, 1. FC Katowice i TKS Toruń). Z krajowej czołówki brakowało jedynie Cracovii oraz Ruchu Chorzów, które odrzuciły zaproszenie. W trakcie spotkania ustalono wszystkie najpilniejsze kwestie i zaledwie dwa dni później, w tym samym gronie – podczas zebrania zorganizowanego w Warszawie w dniach 4 grudnia i 5 grudnia 1926 – utworzono nowy podmiot (pod roboczą nazwą Liga Polska), działający w ramach PZPN i zamierzający zorganizować pierwszą w historii kraju edycję ligi (dotychczasowym sposobem kalendarzowym, tj. "wiosna-jesień"). Posiedzeniu przewodniczył delegat Pogoni – Tadeusz Kuchar, a wiodące role odegrali działacze wojskowi (głównie warszawskiej Legii), bowiem to właśnie oni byli najbardziej zainteresowani przejęciem kontroli nad niemal wszystkimi dziedzinami życia ówczesnej Polski (a sport stanowił jedną z ważniejszych). 6 stycznia 1927 Liga wybrała swe kierownictwo, jednak nie obsadzając jeszcze stanowiska prezesa.

Zorganizowane w dniach 26-28 lutego 1927 w Krakowie 9. Walne Zgromadzenie PZPN jednoznacznie opowiedziało się przeciwko radykalnej zmianie systemu rozgrywkowego, proponując jedynie jego modyfikację. Jednocześnie uwidocznił się wyraźny podział na dwa obozy: "lwowsko-warszawski" (proligowy) i "krakowski" (konserwatywny).

Wskutek braku możliwości wypracowania jakiegokolwiek kompromisu 1 marca 1927 Liga wystąpiła ze struktur związku i rozpoczęła faktyczną działalność pod oficjalną nazwą Polska Liga Piłki Nożnej (PLPN) z gen. brygady Romanem Góreckim (ówczesny szef stołecznej Legii), jako nowo wybranym prezesem (pierwszą siedzibą było biuro stołecznej Polonii). Ostatecznie – w ciągu zaledwie kilku tygodni – przystąpiło do niej aż 57 klubów – w tym chorzowski Ruch, nie uczestniczący w jej tworzeniu (14 z nich utworzyło Ekstraklasę, zaś pozostałe zgrupowano w kilku ligach okręgowych). Nieugięta pozostawała jedynie Cracovia, której sternikiem pozostawał jednoczesny prezes centrali – Edward Cetnarowski, toteż na jej miejsce do PLPN dokooptowano Jutrzenkę Kraków. 13 marca 1927 Zarząd PZPN bezterminowo zdyskwalifikował wszystkich zawodników, działaczy i kluby, które przystąpiły do PLPN, a o całej sytuacji poinformował FIFA. Jednak już 22 maja 1927 związek ustanowił własną 16-drużynową Klasę Państwową, sankcjonując przy tym system ligowy, jednak wyłącznie pod własną kontrolą.

{ style="float:left; margin-right:1em; border-width:1px; text-align:center; font-size:95%; padding:2px;" width=25% id=toc
style="font-size:95%"
Komplet wyników 1 kolejki
ŁKS Łódź – Klub Turystów Łódź
2:0 (2:0)
Pogoń Lwów – Hasmonea Lwów
7:1 (3:0)
Legia Warszawa – Warszawianka
1:4 (0:0)
Jutrzenka Kraków – Wisła Kraków
0:4 (0:2)
Warta Poznań – Czarni Lwów
0:3 (0:2)
1. FC Katowice – Ruch Chorzów
7:0 (2:0)
TKS Toruń – Polonia Warszawa
4:3 (4:0)
}

W międzyczasie – 3 kwietnia 1927 – odbyła się premierowa kolejka PLPN. Na inaugurację rozegrano 7 spotkań (w tym aż 5 derbowych), a pierwszym z nich był – rozpoczęty o 15.00 – mecz ŁKS Łódź – Klub Turystów Łódź 2:0 (2:0). To w czasie jego trwania uzyskano pierwszego ligowego gola w Polsce (zdobył go Jan Durka w 35 minucie pojedynku). Pierwszym liderem zostali piłkarze z Katowic, a z powodu gry nieuprawnionych zawodników w obydwu zespołach debry Lwowa musiano powtórzyć.

20 lipca 1927 zorganizowano spotkanie podczas którego delegatom PLPN i PZPN udało się wypracować kompromis, zaś 30 października 1927 porozumienie stało się faktem (podpisano je natomiast 29 grudnia 1927). 18 grudnia 1927 odbyło się w Krakowie 11. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie PZPN, podczas którego doszło do symbolicznego końca "starej epoki" w polskim futbolu, poprzez podjęcie decyzji o przeniesieniu siedziby związku do Warszawy (zwycięstwo działaczy wojskowych, którzy praktycznie od tego momentu przejęli kontrolę nad całym rodzimym futbolem) oraz przystąpieniu Cracovii do PLPN. Kolejne Walne Zgromadzenie PZPN zorganizowano, więc już w stolicy 15 stycznia 1928 i to podczas jego trwania PLPN stała się jednym z 11 autonomicznych członków PZPN (obok 10 okręgowych związków piłki nożnej).

11 września 1927 w Krakowie Wisła rozgromiła TKS 15:0 (7:0), co do dzisiaj pozostaje rekordowym rozmiarem zwycięstwa rodzimej Ekstraklasy. Zresztą cały sezon stał pod znakiem rywalizacji Białej Gwiazdy z katowickim 1. FC finansowanym przez mniejszość niemiecką na Górnym Śląsku. Na finiszu lepsi okazali się krakowianie, którzy w dodatku dwukrotnie ograli najgroźniejszego rywala – 3:0 (1:0) "u siebie" i 2:0 (0:0) "na wyjeździe". Formalnie sezon zakończył się 13 listopada 1927, jednak w wyniku licznych odwołań ostateczna weryfikacja gier i tabeli nastąpiła dopiero 7 kwietnia 1928, a więc już w trakcie trwania nowego sezonu. Liga liczyła wówczas 15 zespołów, bowiem dołączono do niej Cracovię, co przy niezmienionych zasadach awansu sprawiło, że w edycji 1929 ponownie wystąpiła w niej nieparzysta liczba drużyn.

Lata 30.

Następne trzy sezony (1930 – 1932) przyniosły stabilizację systemu rozgrywek, w których występowało 12 ekip – jedna spadała i jedna uzyskiwała promocję. Pierwszą poważną reformę wprowadzono w edycji 1933. 16 stycznia 1933 walne zebranie LPN zatwierdziło projekt podziału Ekstraklasy na dwie równorzędne 6-zespołowe grupy, z których po trzy czołowe miały w II etapie walczyć w grupie mistrzowskiej o tytuł najlepszej w kraju, a pozostałe o utrzymanie na najwyższym szczeblu (tj. miejsca 7-12). Obowiązywała one jednak zaledwie przez rok. W sezonie 1935 po raz kolejny pomniejszono ligę do nieparzystej liczby drużyn (11), a rok później do 10, przy obowiązującej zasadzie spadku i awansu dwóch klubów. Systemem tym grano już niezmiennie do wybuchu II wojny światowej. Hegemonem polskiej ligi lat 30. okazał się chorzowski Ruch, który triumfował w niej cztery razy z rzędu. Wcześniej swe pierwsze tytuły MP zdobyły Warta Poznań i Garbarnia Kraków. W edycji 1937 po raz pierwszy dwie czołowe lokaty zajęli beniaminkowie (Cracovia i AKS Chorzów), czego nie powtórzono już nigdy później. Ostatnią przedwojenną pełną rywalizację (zakończoną elekcją mistrza) przeprowadzono w 1938, bowiem sezonu 1939 – na skutek wybuchu II wojny światowej – nie dokończono (w chwili przerwania rozgrywek w lidze prowadził Ruch Chorzów).

Lata powojenne

Po zakończeniu działań wojennych i stopniowym odbudowaniu życia piłkarskiego "nad Wisłą", w czerwcu 1945 rozpoczęto żmudny proces reaktywowania Ekstraklasy (nadano jej wówczas nazwę Liga Państwowa). Wstępny projekt przedstawiono do akceptacji 29 czerwca 1945, ale został on odrzucony przez 26. Walne Zgromadzenie PZPN.
1 lipca 1946 związek rozpisał referendum na temat systemu rozgrywek o MP, jednak już 26 lipca 1946 gazeta "Sport" przypomniała, że LPN istnieje nadal – nikt jej bowiem do tej pory nie rozwiązał – a na czas wojny jedynie zawiesiła swą działalność. Toteż 10 sierpnia 1946 podczas zebrania w Krakowie (z inicjatywy i w siedzibie Cracovii) reaktywowano ją pod nazwą Liga PZPN. W spotkaniu uczestniczyli delegaci 14 klubów – 9 przedwojennych ligowców (Cracovii, Wisły Kraków, Garbarni Kraków, Legii Warszawa, Polonii Warszawa, ŁKS Łódź, Warty Poznań, Ruchu i AKS Chorzów), Polonii Bytom (jako spadkobiercy zlikwidowanej Pogoni Lwów), a także 4 "obserwatorów" (Widzewa Łódź, Lecha Poznań, Zagłębia Sosnowiec i Rymera Niedobczyce) – którzy obowiązki prezesa powierzyli Tadeuszowi Dręgiewiczowi. Postanowiono na siedzibę Ligi obrać Kraków i ustanowić dwie 12-zespołowe klasy rozgrywkowe: I i II ligę. Jednak już 18 sierpnia 1946 28. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie PZPN całkowicie zanegowało funkcjonowanie Ligi, nie wpuszczając na salę obrad jej działaczy oraz protokołując, że dla centrali ona nie istnieje. A wszystko w obawie, iż uruchomienie ligowej karuzeli z pewnością pociągnie za sobą konieczność wprowadzenia zawodowstwa, na które politycy tzw. Polski Ludowej nie chcieli pozwolić. Tak więc mistrza kraju z 1946 wyłoniono modelem nieligowym według koncepcji Stanisława Mielecha.

Dopiero październikowo-listopadowa seria artykułów w prasie sugerująca, iż "powstanie zawodowej ligi oczyściłoby atmosferę w światku piłkarskim", doprowadziła do wznowienia dyskusji w tym temacie. Toteż 25 listopada 1946 Zarząd PZPN rozważał dwa projekty ligowe. Pierwszy (autorstwa Andrzeja Przeworskiego), zakładał zorganizowanie MP'1947 sposobem mieszanym (pucharowo-ligowym), których wyniki byłyby jednocześnie podstawą kwalifikacji do planowanej ligi w edycji 1948. Drugi – przedstawiony przez Heliodora Konopkę – proponował utworzenie ligi już w sezonie 1947, a o jej składzie zadecydowałby sam związek według własnego uznania. Podczas obradującego w Warszawie w dniach 14 grudnia i 15 grudnia 1946 29. Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia PZPN najpierw aż 170 delegatów opowiedziało się za reaktywowaniem ligi (wobec 45 głosom przeciwnym i 4 wstrzymującym się), zaś później obydwie koncepcje poddano pod głosowanie. Bezapelacyjnie zwyciężył projekt Andrzeja Przeworskiego, który poparło 182 działaczy (konkurencyjny uzyskał jedynie 37 głosów), dlatego 22 lutego 1947 podczas 30. Walnego Zgromadzenia PZPN (zorganizowanego wyjątkowo w Łodzi – pierwszy i jedyny raz) uchwalono założenie Klasy Państwowej, mającej wystartować systemem "wiosna-jesień" od sezonu 1948.
14 lutego 1948 30. Walne Zgromadzenie PZPN ostatecznie zatwierdziło 14 klubów, które 14 marca 1948 rozegrały 7 meczów inauguracyjnej kolejki. Pierwszego, po ponad 8-letniej przerwie, ligowego gola uzyskał w spotkaniu Warta Poznań – Cracovia gracz przyjezdnych Stanisław Różankowski, zaś pierwszym liderem została krakowska Wisła (6:0 u siebie z Polonią Warszawa). W końcowej tabeli z identyczną liczbą punktów prowadziły Cracovia i Wisła Kraków, więc o mistrzostwie zdecydował jednomeczowy baraż na neutralnym boisku (stadionie Garbarni Kraków), w którym "Pasy" pokonały odwiecznego rywala 3:1 i to one sięgnęły po tytuł.

Ligową edycję 1951 wygrała Wisła Kraków, ale tytuł mistrza Polski przyznawano wtedy zdobywcy Pucharu Polski, którym był Ruch Chorzów – W 1952 kluby rywalizowały w dwóch równorzędnych grupach I i II, ich mistrzowie spotkali się w barażach o mistrzostwo. Do 1961 w I lidze grano według cyklu wiosna-jesień. By przejść na cykl jesień-wiosna w 1962 przeprowadzono skrócone, tzw. przejściowe rozgrywki. Drużyny rywalizowały w dwóch równorzędnych grupach I i II. O 1 miejscu (oraz 3, 5, 7, 9, 11 i 13) zdecydowały dodatkowe mecze między zespołami zajmującymi te same miejsca w obu grupach. Także w sezonie 2001/2002 rozgrywki zorganizowano w grupach – na jesieni w dwóch równorzędnych A i B, a na wiosnę w grupach mistrzowskiej (walczącej o miejsca 1-8) i spadkowej (walczącej o miejsca 9-16).

Idea Ekstraklasa

Na przełomie tysiącleci PZPN rozpoczął działania mające na celu pozyskanie dla ligi tytularnego sponsora. Pierwsze zaawansowane rozmowy prowadzone były z jednym z polskich banków (oficjalnie jego nazwy nigdy nie ujawniono), jednak 18 listopada 2002 negocjacje zakończyły się ostatecznym fiaskiem.

Latem 2004 ogłoszono przetarg w sprawie wykupienia praw do nazwy polskiej ekstraklasy. Przystąpili do niego dwaj oferenci z branży telefonii komórkowej: Polska Telefonia Cyfrowa sp. z o.o. (operator sieci Era) i Polska Telefonia Komórkowa "Centertel" Sp. z o.o. (operator sieci Idea). 14 października 2004 komisja przetargowa jednogłośnie uznała ofertę drugiego z nich za korzystniejszą (o 17 procent wyższą od konkurenta), dokonując tym samym wyboru oferenta. 15 października 2004 decyzję komisji przetargowej oficjalnie zatwierdziło Prezydium Zarządu PZPN, przyznając tym samym PTK "Centertel" sp. z o.o. miano głównego i tytularnego sponsora polskiej ekstraklasy piłkarskiej od 1 stycznia 2005 (choć datę podpisania umowy wyznaczono na 1 lutego 2005, a faktycznie miało do tego dojść na początku rundy wiosennej sezonu 2004/2005). Umowa sponsoringowa zawarta została na 3,5 sezonu (do czerwca 2008) i opiewała na kwotę 31,6 mln złotych. Pierwotnie planowano, by nowa nazwa I ligi od razu przybrała docelową formę – Orange Ekstraklasa (od nazwy sieci telefonii komórkowej, mającej 19 września 2005 zastąpić markę Idea), jednak po wielu dyskusjach zdecydowano się na ówczesną nazwę sieci – Idea Ekstraklasa (IE).
9 marca 2005 uroczyście zaprezentowano logo IE oraz obraną strategię marketingową, zaś 11 marca 2005 na Stadionie Wojska Polskiego meczem Legia Warszawa – Pogoń Szczecin (3:0) rozpoczęła ona faktycznie swe rozgrywki (pierwszego z nich gola zdobył Marek Saganowski w 48 minucie).

Orange Ekstraklasa

16 września 2005 – na skutek rebrandingu głównego sponsora polskiej I ligi – zmieniono nazwę rozgrywek na docelową – Orange Ekstraklasa (OE). W międzyczasie (12 sierpnia 2005) Ekstraklasa SA podpisała z PZPN umowę o zarządzaniu IE (dzień formalnego przejęcia piłkarskiej ligi zawodowej), zaś na jej mocy od 18 listopada 2005 (14 kolejki sezonu 2005/2006) faktycznie wykonuje te obowiązki (pierwszym spotkaniem był mecz Legia Warszawa – Górnik Zabrze 3:2).
13 lipca 2006 – na wniosek Prezesa Zarządu Ekstraklasy S.A. – Prezydium Zarządu PZPN zatwierdziło nowy regulamin rozgrywek sezonu 2006/2007, obejmujący swym zakresem jedynie rozgrywki OE (poprzednie przepisy dotyczyły zarówno I, jak i II ligi). Nowelizacja ta miała na celu uzyskanie większej niezależności zawodowej ligi od PZPN. Według nowych przepisów całością spraw związanych z rozgrywkami OE zajmować się będą jedynie wydzielone organy Ekstraklasy S.A., tj.: Departament Logistyki Rozgrywek i Komisja Ligi.
Inauguracyjną kolejkę spotkań sezonu 2006/2007 rozegrano w dniach 28-30 lipca 2006. Tym samym przeszedł do historii polskiej piłki nożnej jako ten, w którym rozgrywki – od początku do końca – po raz pierwszy prowadził inny podmiot niż PZPN.
Mimo tego część zadań nadal pozostaje w gestii dawnego zarządcy ligi (PZPN). Należą do nich: proces licencyjny, sprawy sędziowskie, sprawy międzynarodowe (m.in. zgłaszanie klubów do europejskich pucharów), kwestie bezpieczeństwa na stadionach oraz sprawy dyscyplinarne w instancji odwoławczej. Dodatkowo – w zamian za przekazanie rozgrywek OE – przez 3 lata (od sezonu 2006/2007 do sezonu 2008/2009) PZPN otrzymał będzie od Ekstraklasy S.A. 7,2% udziałów w zyskach oraz corocznie 1 mln złotych (m.in. na zarządzanie rozgrywkami niższych klas).

Reforma 2008/2009

7 stycznia 2007 obradujące w Warszawie walne zgromadzenie sprawozdawczo-statutowe PZPN podjęło decyzję o reformie centralnych szczebli męskich rozgrywek ligowych, począwszy od sezonu 2008/2009. Na mocy zawartych porozumień zmianie uległa zarówno struktura, jak i terminologia poszczególnych klas rozgrywkowych – w tym tej najwyższej – która z I ligi została oficjalnie przemianowana na Ekstraklasę<ref> (ostatnia aktualizacja 2007-01-07 18:04:32).</ref>.

T-Mobile Ekstraklasa

Dnia 21 lipca 2011 ogłoszono, że sponsorem tytularnym Ekstraklasy został T-Mobile, umowę podpisano na 2 lata.

Triumfatorzy polskiej I klasy rozgrywkowej

(Uwaga! lista nie jest równoznaczna z listą Mistrzów Polski)
{
valign="top"

• 1927 – Wisła Kraków
• 1928 – Wisła Kraków
• 1929 – Warta Poznań
• 1930 – Cracovia
• 1931 – Garbarnia Kraków
• 1932 – Cracovia
• 1933 – Ruch Hajduki Wielkie
• 1934 – Ruch Hajduki Wielkie
• 1935 – Ruch Hajduki Wielkie
• 1936 – Ruch Hajduki Wielkie
• 1937 – Cracovia
• 1938 – Ruch Hajduki Wielkie
• 1948 – Cracovia
• 1949 – Wisła Kraków
• 1950 – Wisła Kraków
• 1951 – Wisła Kraków
• 1952 – Ruch Chorzów
• 1953 – Ruch Chorzów
• 1954 – Polonia Bytom

width="50"
valign="top"

• 1955 – Legia Warszawa
• 1956 – Legia Warszawa
• 1957 – Górnik Zabrze
• 1958 – ŁKS Łódź
• 1959 – Górnik Zabrze
• 1960 – Ruch Chorzów
• 1961 – Górnik Zabrze
• 1962 – Polonia Bytom
• 1963 – Górnik Zabrze
• 1964 – Górnik Zabrze
• 1965 – Górnik Zabrze
• 1966 – Górnik Zabrze
• 1967 – Górnik Zabrze
• 1968 – Ruch Chorzów
• 1969 – Legia Warszawa
• 1970 – Legia Warszawa
• 1971 – Górnik Zabrze
• 1972 – Górnik Zabrze
• 1973 – Stal Mielec

width="50"
valign="top"

• 1974 – Ruch Chorzów
• 1975 – Ruch Chorzów
• 1976 – Stal Mielec
• 1977 – Śląsk Wrocław
• 1978 – Wisła Kraków
• 1979 – Ruch Chorzów
• 1980 – Szombierki Bytom
• 1981 – Widzew Łódź
• 1982 – Widzew Łódź
• 1983 – Lech Poznań
• 1984 – Lech Poznań
• 1985 – Górnik Zabrze
• 1986 – Górnik Zabrze
• 1987 – Górnik Zabrze
• 1988 – Górnik Zabrze
• 1989 – Ruch Chorzów
• 1990 – Lech Poznań
• 1991 – Zagłębie Lubin
• 1992 – Lech Poznań

width="50"
valign="top"

• 1993 – Lech Poznań
• 1994 – Legia Warszawa
• 1995 – Legia Warszawa
• 1996 – Widzew Łódź
• 1997 – Widzew Łódź
• 1998 – ŁKS Łódź
• 1999 – Wisła Kraków
• 2000 – Polonia Warszawa
• 2001 – Wisła Kraków
• 2002 – Legia Warszawa
• 2003 – Wisła Kraków
• 2004 – Wisła Kraków
• 2005 – Wisła Kraków
• 2006 – Legia Warszawa
• 2007 – Zagłębie Lubin
• 2008 – Wisła Kraków
• 2009 – Wisła Kraków
• 2010 – Lech Poznań
• 2011 – Wisła Kraków
• 2012 – Śląsk Wrocław

}

Przedstawiciele miast w lidze

Łącznie 55 miast miało swoich przedstawicieli w najwyższej polskiej klasie rozgrywkowej. Pełna lista klubów grających historycznie w ekstraklasie z podziałem na miasta:

{
valign="top"
7 klubów – Kraków: Cracovia, Garbarnia, Hutnik, Jutrzenka, Podgórze, Wawel, Wisła

5 klubów – Łódź: Klub Turystów, ŁKS, ŁTSG, Union-Touring, Widzew

4 kluby – dwa miasta

• Lwów: Czarni, Hasmonea, Lechia, Pogoń
• Warszawa: Gwardia, Legia, Polonia, Warszawianka

3 kluby – dwa miasta

• Katowice: 1. FC, Dąb, GKS
• Poznań: Lech, Olimpia, Warta

width="50"
valign="top"
2 kluby – sześć miast

• Bydgoszcz: Polonia, Zawisza
• Bytom: Polonia, Szombierki
• Chorzów: AKS, Ruch
• Gdynia: Arka, Bałtyk
• Szczecin: Arkonia, Pogoń
• Wałbrzych: Górnik, Zagłębie

}

1 klub – 43 miasta
{
valign="top"

• Bełchatów: GKS
• Białystok: Jagiellonia
• Bielsko-Biała: Podbeskidzie
• Częstochowa: Raków
• Dębica: Igloopol
• Gdańsk: Lechia
• Gliwice: Piast
• Grodzisk Wielkopolski: Dyskobolia
• Jastrzębie: GKS
• Jaworzno: Szczakowianka
• Kielce: Korona

width="30"
valign="top"

• Lubin: Zagłębie
• Lublin: Motor
• Łęczna: Górnik
• Mielec: Stal
• Niedobczyce: Rymer
• Nowy Dwór Mazowiecki: Świt
• Olsztyn: Stomil
• Opole: Odra
• Ostrowiec Świętokrzyski: KSZO
• Płock: Wisła
• Pniewy: Sokół

width="30"
valign="top"

• Polkowice: Górnik
• Racibórz: Unia
• Radlin: Górnik
• Radom: Radomiak
• Radomsko: RKS
• Radzionków: Ruch<ref>Stadion klubu od 1975 roku znajduje się w granicach Bytomia.</ref>
• Rybnik: ROW
• Rzeszów: Stal
• Siedlce: Strzelec
• Sosnowiec: Zagłębie
• Stalowa Wola: Stal

width="30"
valign="top"

• Świętochłowice: Śląsk
• Tarnobrzeg: Siarka
• Tarnów: Tarnovia
• Toruń: TKS
• Tychy: GKS
• Wilno: Śmigły
• Wodzisław Śl.: Odra
• Wrocław: Śląsk
• Wronki: Amica
• Zabrze: Górnik

}

Tabela wszech czasów

<div style="height:512px; overflow-y:auto; margin:0 auto; border:1px solid #BBB">
{border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" class="wikitable sortable"
!Lp.
!Nazwa klubu
!Sezony w Ekstraklasie
!Tytuły Mistrza Polski
!Rozegrane mecze
!Punkty
!Zwycięstwa ogółem
!Zwycięstwa za 3 punkty
!Remisy
!Porażki
!Bramki strzelone
!Bramki stracone
--
align="right"1
align="center"Legia Warszawa
align="center"75
align="center"8
align="center"1983
align="center"2675
align="center"948
align="center"278
align="center"508
align="center"527
align="center"3288
align="center"2137
--
align="right"2
align="center"Wisła Kraków
align="center"71
align="center"13
align="center"1848
align="center"2433
align="center"853
align="center"273
align="center"458
align="center"538
align="center"3068
align="center"2171
--
align="right"3
align="center"Ruch Chorzów
align="center"71
align="center"14
align="center"1862
align="center"2167
align="center"768
align="center"119
align="center"504
align="center"589
align="center"2857
align="center"2370
--
align="right"4
align="center"Górnik Zabrze
align="center"54
align="center"14
align="center"1534
align="center"1943
align="center"676
align="center"139
align="center"433
align="center"425
align="center"2343
align="center"1651
--
align="right"5
align="center"ŁKS Łódź
align="center"64
align="center"2
align="center"1689
align="center"1737
align="center"593
align="center"87
align="center"465
align="center"631
align="center"2210
align="center"2308
--
align="right"6
align="center"Lech Poznań
align="center"50
align="center"6
align="center"1400
align="center"1650
align="center"540
align="center"173
align="center"393
align="center"467
align="center"1885
align="center"1686
--
align="right"7
align="center"Widzew Łódź
align="center"32
align="center"4
align="center"978
align="center"1257
align="center"400
align="center"154
align="center"306
align="center"272
align="center"1310
align="center"1118
--
align="right"8
align="center"Pogoń Szczecin
align="center"39
align="center"
align="center"1128
align="center"1123
align="center"364
align="center"84
align="center"311
align="center"453
align="center"1295
align="center"1540
--
align="right"9
align="center"GKS Katowice
align="center"30
align="center"
align="center"894
align="center"1030
align="center"321
align="center"87
align="center"286
align="center"287
align="center"1023
align="center"977
--
align="right"10
align="center"Śląsk Wrocław
align="center"32
align="center"2
align="center"937
align="center"1021
align="center"338
align="center"63
align="center"278
align="center"338
align="center"1076
align="center"1138
--
align="right"11
align="center"Zagłębie Lubin
align="center"23
align="center"2
align="center"713
align="center"900
align="center"263
align="center"160
align="center"213
align="center"237
align="center"883
align="center"824
--
align="right"12
align="center"Zagłębie Sosnowiec
align="center"35
align="center"
align="center"950
align="center"889
align="center"315
align="center"4
align="center"259
align="center"376
align="center"1131
align="center"1250
--
align="right"13
align="center"Polonia Bytom
align="center"35
align="center"2
align="center"892
align="center"881
align="center"293
align="center"34
align="center"274
align="center"328
align="center"1099
align="center"1141
--
align="right"14
align="center"Polonia Warszawa
align="center"29
align="center"2
align="center"740
align="center"879
align="center"280
align="center"156
align="center"163
align="center"297
align="center"1087
align="center"1185
--
align="right"15
align="center"Cracovia
align="center"33
align="center"5
align="center"777
align="center"830
align="center"294
align="center"71
align="center"173
align="center"310
align="center"1154
align="center"1143
--
align="right"16
align="center"Stal Mielec
align="center"25
align="center"2
align="center"738
align="center"726
align="center"247
align="center"8
align="center"227
align="center"263
align="center"834
align="center"844
--
align="right"17
align="center"Szombierki Bytom
align="center"25
align="center"1
align="center"702
align="center"645
align="center"235
align="center"0
align="center"180
align="center"287
align="center"875
align="center"999
--
align="right"18
align="center"Gwardia Warszawa
align="center"23
align="center"
align="center"572
align="center"539
align="center"195
align="center"0
align="center"149
align="center"228
align="center"682
align="center"764
--
align="right"19
align="center"Odra Wodzisław Śląski
align="center"14
align="center"
align="center"418
align="center"529
align="center"145
align="center"145
align="center"94
align="center"179
align="center"487
align="center"570
--
align="right"20
align="center"Odra Opole
align="center"22
align="center"
align="center"564
align="center"523
align="center"182
align="center"0
align="center"159
align="center"223
align="center"645
align="center"740
--
align="right"21
align="center"Amica Wronki
align="center"11
align="center"
align="center"332
align="center"498
align="center"135
align="center"135
align="center"93
align="center"104
align="center"452
align="center"370
--
align="right"22
align="center"Dyskobolia Grodzisk Wielkopolski
align="center"10
align="center"
align="center"293
align="center"441
align="center"124
align="center"124
align="center"69
align="center"100
align="center"420
align="center"357
--
align="right"23
align="center"Lechia Gdańsk
align="center"19
align="center"
align="center"466
align="center"432
align="center"139
align="center"30
align="center"123
align="center"204
align="center"463
align="center"637
--
align="right"24
align="center"Warta Poznań
align="center"18
align="center"2
align="center"410
align="center"423
align="center"177
align="center"0
align="center"69
align="center"164
align="center"841
align="center"733
--
align="right"25
align="center"GKS Bełchatów
align="center"9
align="center"
align="center"278
align="center"388
align="center"107
align="center"107
align="center"67
align="center"104
align="center"329
align="center"329
--
align="right"26
align="center"Arka Gdynia
align="center"12
align="center"
align="center"360
align="center"346
align="center"103
align="center"34
align="center"106
align="center"151
align="center"344
align="center"451
--
align="right"27
align="center"Garbarnia Kraków
align="center"15
align="center"1
align="center"315
align="center"306
align="center"121
align="center"0
align="center"64
align="center"130
align="center"561
align="center"561
--
align="right"28
align="center"Wisła Płock
align="center"9
align="center"
align="center"270
align="center"306
align="center"82
align="center"74
align="center"68
align="center"120
align="center"290
align="center"400
--
align="right"29
align="center"Pogoń Lwów
align="center"13
align="center"4
align="center"273
align="center"304
align="center"130
align="center"0
align="center"44
align="center"99
align="center"537
align="center"437
--
align="right"30
align="center"Stomil Olsztyn
align="center"8
align="center"
align="center"254
align="center"296
align="center"76
align="center"69
align="center"75
align="center"103
align="center"255
align="center"339
--
align="right"31
align="center"Zawisza Bydgoszcz
align="center"12
align="center"
align="center"356
align="center"292
align="center"104
align="center"0
align="center"80
align="center"172
align="center"368
align="center"540
--
align="right"32
align="center"Olimpia Poznań/Olimpia-Lechia Gdańsk
align="center"9
align="center"
align="center"290
align="center"265
align="center"79
align="center"11
align="center"101
align="center"108
align="center"313
align="center"380
--
align="right"33
align="center"Stal Rzeszów
align="center"11
align="center"
align="center"290
align="center"255
align="center"79
align="center"0
align="center"97
align="center"114
align="center"297
align="center"377
--
align="right"34
align="center"Hutnik Kraków
align="center"7
align="center"
align="center"234
align="center"254
align="center"75
align="center"23
align="center"81
align="center"78
align="center"299
align="center"284
--
align="right"35
align="center"Jagiellonia Białystok
align="center"8
align="center"
align="center"244
align="center"233
align="center"66
align="center"41
align="center"67
align="center"111
align="center"215
align="center"319
--
align="right"36
align="center"KS Warszawianka
align="center"13
align="center"
align="center"271
align="center"227
align="center"90
align="center"0
align="center"47
align="center"134
align="center"427
align="center"612
--
align="right"37
align="center"Motor Lublin
align="center"9
align="center"
align="center"274
align="center"220
align="center"70
align="center"0
align="center"92
align="center"112
align="center"259
align="center"372
--
align="right"38
align="center"Korona Kielce
align="center"5
align="center"
align="center"150
align="center"219
align="center"60
align="center"60
align="center"39
align="center"51
align="center"194
align="center"188
--
align="right"39
align="center"AKS Chorzów
align="center"10
align="center"
align="center"192
align="center"196
align="center"80
align="center"0
align="center"36
align="center"76
align="center"336
align="center"307
--
align="right"40
align="center"Bałtyk Gdynia
align="center"7
align="center"
align="center"210
align="center"186
align="center"64
align="center"0
align="center"61
align="center"85
align="center"184
align="center"247
--
align="right"41
align="center"ROW Rybnik
align="center"7
align="center"
align="center"198
align="center"165
align="center"50
align="center"0
align="center"65
align="center"83
align="center"165
align="center"233
--
align="right"42
align="center"Górnik Wałbrzych
align="center"6
align="center"
align="center"182
align="center"157
align="center"53
align="center"0
align="center"56
align="center"73
align="center"194
align="center"246
--
align="right"43
align="center"Górnik Radlin
align="center"9
align="center"
align="center"188
align="center"155
align="center"58
align="center"0
align="center"39
align="center"91
align="center"238
align="center"344
--
align="right"44
align="center"Zagłębie Wałbrzych
align="center"6
align="center"
align="center"160
align="center"142
align="center"50
align="center"0
align="center"42
align="center"68
align="center"131
align="center"166
--
align="right"45
align="center"Czarni Lwów
align="center"7
align="center"
align="center"164
align="center"141
align="center"56
align="center"0
align="center"29
align="center"79
align="center"265
align="center"326
--
align="right"46
align="center"Raków Częstochowa
align="center"4
align="center"
align="center"136
align="center"136
align="center"36
align="center"27
align="center"37
align="center"63
align="center"120
align="center"186
--
align="right"47
align="center"Sokół Pniewy
align="center"4
align="center"
align="center"136
align="center"130
align="center"36
align="center"16
align="center"42
align="center"58
align="center"128
align="center"190
--
align="right"48
align="center"Polonia Bydgoszcz
align="center"7
align="center"
align="center"156
align="center"129
align="center"47
align="center"0
align="center"35
align="center"74
align="center"186
align="center"296
--
align="right"49
align="center"Górnik Łęczna
align="center"4
align="center"
align="center"112
align="center"128
align="center"34
align="center"34
align="center"26
align="center"52
align="center"105
align="center"169
--
align="right"50
align="center"Ruch Radzionków
align="center"3
align="center"
align="center"90
align="center"109
align="center"30
align="center"30
align="center"19
align="center"41
align="center"105
align="center"135
--
align="right"51
align="center"Stal Stalowa Wola
align="center"4
align="center"
align="center"132
align="center"103
align="center"32
align="center"0
align="center"44
align="center"56
align="center"113
align="center"173
--
align="right"52
align="center"1.FC Katowice
align="center"3
align="center"
align="center"78
align="center"88
align="center"39
align="center"0
align="center"10
align="center"29
align="center"164
align="center"143
--
align="right"53
align="center"GKS Tychy
align="center"3
align="center"
align="center"90
align="center"86
align="center"28
align="center"0
align="center"30
align="center"32
align="center"105
align="center"113
--
align="right"54
align="center"Klub Turystów Łódź
align="center"4
align="center"
align="center"90
align="center"76
align="center"32
align="center"0
align="center"12
align="center"46
align="center"149
align="center"212
--
align="right"55
align="center"KSZO Ostrowiec Świętokrzyski
align="center"3
align="center"
align="center"92
align="center"71
align="center"18
align="center"18
align="center"17
align="center"57
align="center"73
align="center"147
--
align="right"56
align="center"Siarka Tarnobrzeg
align="center"3
align="center"
align="center"102
align="center"65
align="center"19
align="center"3
align="center"24
align="center"59
align="center"88
align="center"169
--
align="right"57
align="center"Arkonia Szczecin
align="center"4
align="center"
align="center"88
align="center"64
align="center"20
align="center"0
align="center"24
align="center"44
align="center"100
align="center"166
--
align="right"58
align="center"Piast Gliwice
align="center"2
align="center"
align="center"60
align="center"60
align="center"16
align="center"16
align="center"12
align="center"32
align="center"47
align="center"76
--
align="right"59
align="center"Śląsk Świętochłowice
align="center"3
align="center"
align="center"66
align="center"45
align="center"19
align="center"0
align="center"7
align="center"40
align="center"84
align="center"166
--
align="right"60
align="center"Unia Racibórz
align="center"2
align="center"
align="center"52
align="center"38
align="center"14
align="center"0
align="center"10
align="center"28
align="center"77
align="center"126
--
align="right"61
align="center"Hasmonea Lwów
align="center"2
align="center"
align="center"54
align="center"38
align="center"14
align="center"0
align="center"10
align="center"30
align="center"98
align="center"149
--
align="right"62
align="center"Wawel Kraków
align="center"2
align="center"
align="center"32
align="center"37
align="center"13
align="center"0
align="center"11
align="center"8
align="center"50
align="center"36
--
align="right"63
align="center"Pegrotour Dębica
align="center"2
align="center"
align="center"64
align="center"37
align="center"9
align="center"0
align="center"19
align="center"36
align="center"43
align="center"121
--
align="right"64
align="center"Strzelec 22 Siedlce
align="center"3
align="center"
align="center"64
align="center"36
align="center"14
align="center"0
align="center"8
align="center"42
align="center"84
align="center"169
--
align="right"65
align="center"Szczakowianka Jaworzno
align="center"1
align="center"
align="center"30
align="center"32
align="center"8
align="center"8
align="center"8
align="center"14
align="center"40
align="center"54
--
align="right"66
align="center"RKS Radomsko
align="center"1
align="center"
align="center"28
align="center"31
align="center"7
align="center"7
align="center"10
align="center"11
align="center"23
align="center"34
--
align="right"67
align="center"TKS Toruń
align="center"2
align="center"
align="center"54
align="center"30
align="center"13
align="center"0
align="center"4
align="center"37
align="center"84
align="center"185
--
align="right"68
align="center"Podgórze Kraków
align="center"2
align="center"
align="center"42
align="center"27
align="center"11
align="center"0
align="center"5
align="center"26
align="center"56
align="center"103
--
align="right"69
align="center"Radomiak Radom
align="center"1
align="center"
align="center"30
align="center"25
align="center"8
align="center"0
align="center"9
align="center"13
align="center"29
align="center"32
--
align="right"70
align="center"Górnik Polkowice
align="center"1
align="center"
align="center"26
align="center"23
align="center"6
align="center"6
align="center"5
align="center"15
align="center"17
align="center"37
--
align="right"71
align="center"Świt Nowy Dwór Mazowiecki
align="center"1
align="center"
align="center"26
align="center"22
align="center"5
align="center"5
align="center"7
align="center"14
align="center"21
align="center"42
--
align="right"72
align="center"Tarnovia Tarnów
align="center"1
align="center"
align="center"26
align="center"22
align="center"10
align="center"0
align="center"2
align="center"14
align="center"42
align="center"48
--
align="right"73
align="center"GKS Jastrzębie Zdrój
align="center"1
align="center"
align="center"30
align="center"19
align="center"8
align="center"0
align="center"8
align="center"14
align="center"24
align="center"43
--
align="right"74
align="center"Dąb Katowice
align="center"2
align="center"
align="center"36
align="center"14
align="center"7
align="center"0
align="center"0
align="center"29
align="center"29
align="center"97
--
align="right"75
align="center"ŁTS-G Łódź
align="center"1
align="center"
align="center"22
align="center"12
align="center"3
align="center"0
align="center"6
align="center"13
align="center"25
align="center"67
--
align="right"76
align="center"Śmigły Wilno
align="center"1
align="center"
align="center"18
align="center"11
align="center"5
align="center"0
align="center"1
align="center"12
align="center"29
align="center"50
--
align="right"77
align="center"Jutrzenka Kraków
align="center"1
align="center"
align="center"26
align="center"11
align="center"3
align="center"0
align="center"5
align="center"18
align="center"41
align="center"82
--
align="right"78
align="center"Lechia Lwów
align="center"1
align="center"
align="center"22
align="center"11
align="center"5
align="center"0
align="center"1
align="center"16
align="center"23
align="center"66
--
align="right"79
align="center"Podbeskidzie Bielsko-Biała
align="center"0
align="center"
align="center"0
align="center"0
align="center"0
align="center"0
align="center"0
align="center"0
align="center"0
align="center"0
}

Od 1927 do 2012 w Ekstraklasie występowało 79 drużyn.

Pogrubiono- drużyny występujące w Ekstraklasie w sezonie 2011-12.

Kursywa- drużyny nieistniejące.
</div>
<small>Źródło:<ref></small></ref>

Najwięcej goli w ekstraklasie

<small>Stan na 6 maja 2012 po zakończeniu sezon 2011/2012</small>

• Ernest Pohl (Legia Warszawa, Górnik Zabrze) 186
• Lucjan Brychczy (Legia Warszawa) 182
• Gerard Cieślik (Ruch Chorzów) 167
• Tomasz Frankowski (Jagiellonia Białystok, Wisła Kraków) 162
• Włodzimierz Lubański (Górnik Zabrze) 155
• Teodor Peterek (Ruch Chorzów) 155
• Kazimierz Kmiecik (Wisła Kraków) 153
• Jan Liberda (Polonia Bytom) 145
• Teodor Anioła (Lech Poznań) 141
• Fryderyk Scherfke (Warta Poznań) 131

Trofeum

Trofeum za triumf w piłkarskiej ekstraklasie stanowi puchar, którego głównym elementem jest orzeł z uniesionymi i układającymi się w literę V skrzydłami. Waży 12 kg, a mierzy 49 cm. Między skrzydłami znajduje się piłka opleciona wieńcem laurowym i 11 złotymi kuleczkami - symbolem mistrzowskiej drużyny. Podstawa przedstawia nieckę stadionu. Znajduje się na niej miejsce, gdzie grawerowane są nazwy drużyn sięgających po tę nagrodę w kolejnych latach. Wcześniej główną nagrodę stanowiła patera<ref></ref>.

Prezesi Ligi

{ class=wikitable
!2 Lp. 2 Prezes Ligi 2 Kadencja

! od do
align=center
!1.
align="center" Roman Górecki 1 marca 1927 8 stycznia 1928
align=center
!2.
align="center" Zygmunt Wasserab 8 stycznia 1928 19 stycznia 1929
align=center
!3.
align="center" Ignacy Izdebski 19 stycznia 1929 16 stycznia 1933
align=center
!4.
align="center" Zygmunt Żołędziowski 16 stycznia 1933 17 stycznia 1936
align=center
!5.
align="center" Juliusz Geib 17 stycznia 1936 30 sierpnia 1936
align=center
!5.
6align="center" Maurycy Jaroszyński 30 sierpnia 1936 wiosna 1938
align=center
!7.
align="center" Karol Stefan Rudolf wiosna 1938 17 września 1939
align=center
!8.
align="center" Tadeusz Dręgiewicz 10 sierpnia 1946 18 sierpnia 1946
align=center
!-
align="center" Liga zlikwidowana 18 sierpnia 1946 22 lutego 1947
align=center
!-
align="center" wiceprezesi PZPN ds. Ligi 22 lutego 1947 14 czerwca 2005
align=center
!9.
align="center" Michał Tomczak 14 czerwca 2005 29 listopada 2005
align=center
!10.
align="center" Andrzej Rusko 29 listopada 2005
align=center
}

Liga polska w mediach

Prasa

Utworzenie na przełomie 1926 i 1927 nowoczesnej ligi pociągnęło za sobą konieczność należytego informowania społeczeństwa o wynikach rywalizacji prowadzonej w jej ramach. Co tydzień kibice musieli poznać komplet wyników danej kolejki, strzelców bramek, aktualną tabelę i szereg innych mniej lub bardziej istotnych informacji jej dotyczących.

Najpowszechniejszą wówczas formę przekazywania wiadomości stanowiły relacje prasowe. Jednym z prekursorów fachowego dokumentowania wydarzeń piłkarskich w Polsce był Stanisław Mielech – autor słynnej listy ligowych strzelców, wzoru dla kilku pokoleń rodzimych dziennikarzy. Początkowo kompletne raporty meczowe pojawiały się wyłącznie w gazetach sportowych (głównie Przeglądzie Sportowym). Z czasem liga zaistniała również w innych tytułach.

Radio

Dodatkowo – niemal od samego początku istnienia LPN – jej propagowaniu pomagało raczkujące polskie radio, będące rówieśnikiem krajowej ligi. Już 22 września 1929 krakowska rozgłośnia Polskiego Radia przeprowadziła pierwszą w historii transmisję ze spotkania ligowego, gdy ze Stadionu Wisły bezpośrednio relacjonowano wielkie derby miasta (gospodarze pokonali Cracovię 5:1, a 3 gole zdobył Henryk Reyman).

Z czasem zasięg oddziaływania stacji radiowych stał się na tyle duży, że przez lata stanowiły one główne źródło informacji dla kibiców, zwłaszcza tej natychmiastowej ("newsów"). Po wojnie do radiowej klasyki przeszły takie audycje, jak Kronika Sportowa, czy Studio S-13. Audycje tego ostatniego od 9 września 1970 (dzień premierowego wydania) stanowią idealną okazję do doskonalenia techniki – od nagrań na płytach po przekazy satelitarne – ciesząc się do dzisiaj ogromną popularnością wśród wielu pokoleń sympatyków polskiej ekstraklasy. Idea programu polega na systematycznym łączeniu się ze wszystkimi stadionami, na których rozgrywane są mecze ligowe i zdawaniu z nich krótkich meldunków "na żywo".

Telewizja

Transmisje

Przełom w prezentowaniu ligowej rywalizacji związany jest z pojawieniem się relacji telewizyjnych. Mecze piłkarskiej ligi polskiej na antenie telewizyjnej zaczęto prezentować od końca lat 50. – początkowo były to retransmisje, z czasem rozpoczęto również relacje bezpośrednie (tzw. "na żywo"). Premierę stanowiło – rozegrane 7 kwietnia 1957 – spotkanie Gwardii Warszawa z Górnikiem Radlin (1:0, po trafieniu Zbigniewa Szarzyńskiego). Do 1990 przeprowadzane one były wyłącznie w telewizji publicznej, zaś na początku lat 90. w lokalnych stacjach warszawskich rozpoczęto prezentowanie spotkań Legii, rozgrywanych na Stadionie Wojska Polskiego.

Krokiem milowym w historii mariażu ligi z telewizją była – podjęta jesienią 1994 – decyzja o wejściu na polski rynek medialny francuskiej grupy Canal+. Premierową transmisję z meczu rodzimej ekstraklasy przeprowadziła ona 1 kwietnia 1995 (Legia Warszawa – GKS Katowice 1:0), wyznaczając od tego momentu nową jakość w tej dziedzinie. Wcześniej bowiem prawa telewizyjne do ligi nie były unormowane, co implikowało całkowitą dowolność w jej prezentowaniu. Objawiało się to przede wszystkim brakiem jednolitego schematu transmisji i sposobu ich realizowania, a co za tym idzie – poziomu. Władze Canal+ Polska powzięły próbę regulacji w tym zakresie, przekonując do swego pomysłu ich faktycznego dysponenta, czyli PZPN. W czerwcu 1995 podpisali oni z TVP, Go&Gol i UEFA 3-letnią umowę na transmisje ze spotkań rodzimej ekstraklasy, a w lipcu 1998 zrobili następny krok – nabywając prawa do ligi na wyłączność. W marcu 1999 Canal+ odstąpił część z nich TVP (na okres do czerwca 2000), jednak w międzyczasie z umowy wyłamały się Legia Warszawa oraz Wisła Kraków, które prawa do spotkań rozgrywanych przez nie w roli gospodarza przekazały odpowiednio: Wizji TV i TVN. W czerwcu 2000 z inicjatywy Zbigniewa Bońka doszło do podpisania – między PZPN, a Canal+ – umowy na wyłączne prawa do wszelkich kwestii medialnych związanych z polską Ekstraklasą i II ligą (transmisje, retransmisje, magazyn ligowy, skróty w serwisach informacyjnych). Została ona zawarta na okres 5 lat (od początku sezonu 2000/2001 do zakończenia sezonu 2004/2005), a jej wartość wynosiła 100 000 000 USD – dlatego zwykło się ją nazywać kontraktem stulecia. Po upływie terminu jej ważności – w czerwcu 2005 – kolejny przetarg został podzielony na kilka części (prawa do transmisji i retransmisji z meczów w TV, prawa do magazynów ligowych w TV, prawa do skrótów w serwisach informacyjnych, prawa do ligi dla stacji radiowych), a jego głównym zwycięzcą ponownie został Canal+<ref>po czasie okazało się, że przetarg ten był "ustawiony" przez PZPN i Canal+ za co oba podmioty ukarane zostały przez UKOiK karami finansowymi 90minut.pl</ref>, który musiał jednak "ligowym tortem" podzielić się z TVN (magazyn ligowy).

Do tej pory ligę polską relacjonowano więc na antenach kilkunastu rodzimych stacji telewizyjnych. Prawa do jej pokazywania posiadały już bowiem:

• Telewizja Polska (prezentująca ją na antenach: TVP 1, TVP 2, TVP 3 i TV Polonia);
• Canal+ Polska (prezentująca ją na antenach: Canal+, Canal+ Sport, Canal+ Sport 2, Canal+ Gol);
• Wizja TV (prezentująca w sezonie 1999/2000 na antenie Wizji Sport wszystkie mecze Legii w Warszawie);
• Grupa ITI (prezentująca ją na antenach: W sezonie 1999/2000 na antenie TVN wszystkie mecze Wisły w Krakowie.
• Orange (prezentująca ją na antenach: Orange Sport)

Stan obecny:

• Canal+ Polska od sezonu 2011/2012 do sezonu 2013/2014 będzie na żywo pokazywać wszystkie 8 meczów każdej kolejki ekstraklasy oraz magazyny o ekstraklasie i staje się głównym oficjalnym nadawcą Ekstraklasy.
• Polsat Futbol i Polsat Sport HD będą pokazywać mecze od sezonu 2011/2012 do sezonu 2013/2014 w paśmie kodowanym 4 mecze na żywo w każdej kolejce (w tym jeden mecz Śląska Wrocław) i magazyn o Ekstraklasie. W rundzie jesiennej sezonu 2011/2012 jeden mecz kolejki będzie transmitowany na kanale Polsat Sport.
• Eurosport 2 ma prawa do pokazywania 1 meczu ekstraklasy w każdy Poniedziałek od sezonu 2011/2012 do sezonu 2013/2014. Mecze Ekstraklasy na antenie Eurosportu 2 są transmitowane do 22 krajów Europy Środkowo-Wschodniej i Skandynawii.

Magazyny ligowe

Pierwszym w historii cyklicznym i profesjonalnym programem, w całości poświęconym polskiej lidze był 30-minutowy Magazyn Piłkarski "Gol" – autorstwa Jacka Laskowskiego – prezentowany na antenie TVP 2. Jego premierowy odcinek wyemitowano po 18 kolejce sezonu 1994/1995 (początek rundy wiosennej) – 7 marca 1995 (w pierwszych latach – we wtorki, później – w poniedziałki). Formuła programu zmieniała się kilkakrotnie (wraz z kolejnymi seriami edycyjnymi), a z przerwami nadawano go do 2002, jednak – na skutek utraty przez Telewizję Polską S.A. wszelkich praw do pokazywania ligi – z sezonu na sezon obniżała się jego jakość. Kolejnym magazynem którym był głównie poświęconym polskiej lidze w TVP 2 był Tylko Futbol w sezonie 2002/2003. Wcześniej spotkania rodzimej ekstraklasy pokazywano kompleksowo w kilkunastominutowym poniedziałkowym programie Liga Polska, składającym się wyłącznie z następujących po sobie reportaży meczowych (bez studia i prowadzącego).

25 lipca 1998 – po inauguracyjnej kolejce sezonu 1998/1999 – na antenie Canal+ wystartował 90-minutowy magazyn Liga+, emitowany regularnie po każdej ligowej turze do dziś (po "kolejkach weekendowych" – w soboty, po "kolejkach w środku tygodnia" – we środy), którego uzupełnienie stanowi niedzielny magazyn Liga+ Ekstra (nadawany od 26 lipca 1998).

24 lipca 2005 – po inauguracyjnej kolejce sezonu 2005/2006 – Grupa ITI rozpoczęła na antenach TVN, TVN24 i TVN Turbo nadawanie magazynu ligowego (najpierw pod nazwą Magazyn Idea Ekstraklasa, a od 18 września 2005 – Magazyn Orange Ekstraklasa).
Magazyn zakończył swoją działalność wraz ze skończeniem sezonu 2007/2008

20 lipca 2008 – Po finale Superpucharu Polski między Wisłą Kraków, a Legią Warszawa TVP nadało pierwszy odcinek magazynu ligowego Szybka piłka.

10 sierpnia 2008 – w trakcie trwania pierwszej kolejki ligowej sezonu 2008/2009 (trzecia wg terminarza) ukazał się pierwszy odcinek magazynu ligowego "Ekstraklasa Raport" w nowopowstałej stacji sportowej Orange Sport. W trakcie rundy jesiennej program emitowany był w niedziele, podczas rundy wiosennej w poniedziałek (po kolejce), w czwartek (zapowiedź najbliższej kolejki).

Gwiazdki na koszulkach

Od sezonu 2007/2008 Regulamin Strojów Meczowych w Rozgrywkach Ekstraklasy SA w punkcie 12. zezwala na umieszczanie gwiazdki symbolizującej liczbę wywalczonych tytułów mistrzowskich.
Gwiazdka ta może być umieszczona tylko na przedniej części koszulki, na wysokości klatki piersiowej nad herbem lub emblematem klubu.

Ustanowiono 3 rodzaje gwiazdek:

• biała gwiazdka – symbolizująca wywalczenie od 1 do 4 tytułów Mistrza Polski (obecnie 11 uprawnionych klubów, 3 występuje w Ekstraklasie),
• srebrna gwiazdka – symbolizująca wywalczenie od 5 do 9 tytułów Mistrza Polski (obecnie 3 uprawnione kluby, 2 występuje w Ekstraklasie),
• złota gwiazdka – symbolizująca wywalczenie 10 i więcej tytułów Mistrza Polski (obecnie 3 uprawnione kluby, występują w Ekstraklasie).

<small>Stan na maj 2012.</small>

Zobacz też

• Piłka nożna w Polsce
• Mistrzostwa Polski w piłce nożnej
• System ligowy piłki nożnej w Polsce
• Polskie nieligowe rozgrywki w piłce nożnej
• Tabela wszech czasów Ekstraklasy
• Król strzelców w piłce nożnej
• Puchar Ligi Polskiej
• Sprawa Rašicia
• Afera barażowa
• Afera korupcyjna w polskiej piłce nożnej
• Lista Fryzjera

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Ekstraklasy
• Ekstraklasa w serwisie pzpn.pl
• Wyniki Ekstraklasa

Ekstraklasa
Ekstraklasa
Championnat de Pologne de football

Polecamy

© www.summittupelo.com 2012