Dialekt śląski języka niemieckiego

r.
Dialekt śląski języka niemieckiego<ref>"niemiecki język potoczny na Dolnym Śląsku (niemiecki dialekt śląski) powstał w wyniki zmieszania się dialektów germańskich, które przynieśli ze sobą osiedleńcy z różnych stron Cesarstwa Niemieckiego, a także Flandrowie, którzy z czasem germanizują się lub polonizują. Z biegiem czasu wykształcił się z tej mieszanki językowej niemiecki dialekt śląski należący do wschodniej grupy dialektów środkowoniemieckich (Ostmitteldeutsch). Do tego dialektu nawiązywały dawne niemieckie wyspy językowe w Poznańskiem, na polskim językowo Śląsku oraz w Małopolsce (zob. Bambrzy, Język wilamowski, Głuchoniemcy) [w:] Grażyna Kryszczuk. Świadomość językowa i kompetencja komunikacyjna Niemców na Dolnym Śląsku. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. 1999. str. 43, Maria Brzezina. Polszczyzna Niemców. 1989.</ref>, albo język śląski<ref>Johann David Koehler, Ernst Gieler: Von der Schlesier Sprache, 1928</ref><ref>Ernst Gieler: Von der Schlesier Sprache und Mund-Art und Poëten, Hirschberg., 1928</ref> (śl-niem. Schläsche Sproache niem. Schlesisch, albo Schlesische Sprache) – język/dialekty, którym posługiwało się do 1945 roku ok. 7 mln mieszkańców Śląska (głównie Dolnego) i graniczącej z nim sudeckiej części Kraju Sudetów. Przez chrześcijańską organizację naukową non-profit, SIL International, dialekt śląski uważany jest za odrębny od języka niemieckiego "język dolnośląski"<ref>SIL International</ref>, nie jest to jednak nazwa geograficznie precyzyjna, gdyż etnolekt ten obejmował również obszary należące do Górnego Śląska.

Grupy gwarowe

Do śląskiego dialektu języka niemieckiego zalicza się następujące grupy gwarowe<ref>Klaus Ullmann: Schlesien-Lexikon, 2. Band der Reihe Deutsche Landschaften im Lexikon, 3. Auflage 1982, Adam Kraft Verlag GmbH & Co. KG Mannheim (ISBN 3-8083-1161-4), S. 260-262</ref>
<ref>not_found_message - Philipps-Universität Marburg</ref>:

Słownictwo

Leksyka dialektu Schlesisch wykazuje sporo podobieństw z niemieckimi dialektami środkowo- i południowo-zachodnimi, zawiera ponadto zapożyczenia z języków zachodniosłowiańskich (głównie z polskiego i czeskiego). W dialekcie tym tworzyli m.in.: Andreas Gryphius, Robert Rößler, Karl Eduard von Holtei i Gerhart Hauptmann.

Porównanie dialektów śląskich języka niemieckiego i języka polskiego (przykłady)

Dialekty śląskie języków niemieckiego i polskiego, poza zapożyczeniami leksykalnymi, mają ze sobą niewiele wspólnego. Pierwszy jest dialektem germańskim, drugi dialektem słowiańskim. Tabelka poniżej przedstawia kilka przykładów słów obu dialektów i ich niemieckie i polskie odpowiedniki.


! dialekt śląski j.niem.
! dialekt śląski j.pol.
! język niemiecki
! język polski

Jungaohs huncwot, rojber Hundsfott (ungezogener Junge), Räuber łobuz, huncwot

kascheln klojzdnonć auf dem Eis ausrutschen pośliznąć się

Kastrull kastrol (großer) Topf, Kessel rondel

Nudelkulle nudelkula Nudelholz wałek do ciasta

Ritsche ryczka Hocker niskie krzesełko na krótkich nóżkach

rumurbernrumplować/sznupaćrumwühlen myszkować
}

Zobacz też

Linki zewnętrzne




Schlesisch (deutscher Dialekt)
Silesian German
Silésien (langue germanique)