Ciśnienie
woda pod ciśnieniem może wytrysnąć wysoko w góręCiśnienie – wielkość skalarna określona jako wartość siły działającej prostopadle do powierzchni podzielona przez powierzchnię na jaką ona działa, co przedstawia zależność:
- <math> p={ F_n \over S},</math>
gdzie: p – ciśnienie (Pa), Fn – składowa siły prostopadła do powierzchni (N), S – powierzchnia (m²).
W przypadku gazów w stanie ustalonym w spoczynku, ciśnienie jakie gaz wywiera na ścianki naczynia jest funkcją objętości, masy i temperatury i dlatego w termodynamice traktowane jest jako parametr stanu.
Uogólnieniem pojęcia ciśnienia jest naprężenie.
Do pomiaru służy manometr i barometr.
Przeliczanie jednostek
{ class=wikitable style="text-align:right"
!
! paskal
! bar
! N/mm²
! kG/m²
! kG/cm²
atmosfera techniczna
(at)
! atmosfera fizyczna
(atm)
! tor [Tr]
mmHg
! psi [psi]
psi
! 1 Pa (N/m²) =
1
10−5
10−6
0,102
1,02·10−5
9,87·10−6
0,0075
1,45038·10−4
! 1 bar (daN/cm²) =
100000
1
0,1
10200
1,02
0,987
750
14,5038
! 1 N/mm² =
106
10
1
1,02·105
10,2
9,87
7500
145,038
! 1 kG/m² =
9,80665
9,80665·10−5
9,80665·10−6
1
10−4
9,68·10−5
0,0736
1,4223·10−3
! 1 atmosfera techniczna (at) =
1 kG/cm² =
98066,5
0,980665
0,0980665
10000
1
0,968
736
14,223
! 1 atmosfera fizyczna (atm) =
(760 tor [Tr]) =
101325
1,013
0,1013
10330
1,033
1
760
14,696
! 1 tor [Tr] = 1 mmHg =
133
0,00133
1,33·10−4
13,6
0,00132
0,00132
1
19,3367·10−3
! 1 psi
6894,76
6,89476·10−2
6,89476·10−3
702,99
7,0307·10−2
6,8046·10−2
51,7151
1
}
Ciśnienie względne i bezwzględne
Ciśnienie może być określone względem próżni – tzw. ciśnienie bezwzględne czyli absolutne, lub względem ciśnienia w otoczeniu – nadciśnienie (lub ciśnienie względne, jednak ten termin jest dwuznaczny).
W technice powszechnie mierzy się i podaje ciśnienie płynów względem ciśnienia atmosferycznego; nadciśnienie w tym znaczeniu określa się jako ciśnienie manometryczne.
Przykładowo, że jeśli ciśnienie w pojemniku jest równe 0,3 MPa (nadciśnienie), to ciśnienie bezwzględne wynosi 0,3 MPa + 0,1 MPa = 0,4 MPa (0,1 MPa to ciśnienie atmosferyczne).
Przed upowszechnieniem układu SI ciśnienie manometryczne zaznaczano przez dodanie litery n po symbolu wymiaru ciśnienia. Dla odróżnienia, ciśnienie absolutne zaznaczało się przez dodanie litery a, tzn. w przytoczonym przykładzie ciśnienie byłoby podane jako 3 atn lub 4 ata (stosując przybliżenie 0,1 MPa = 1 at).