Związek Piłki Ręcznej w Polsce

{ border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"

style=background:#EFEFEF
!Rok założenia
1928, jako PZGS
od 1936, jako PZPR
od 1956, jako ZPRP
style=background:#EFEFEF
!Członek IHF od
11 lipca 1946
style=background:#EFEFEF
!Członek EHF od
17 listopada 1991
style=background:#EFEFEF
!Liczba klas
rozgrywkowych
3 poziomy ligowe
style=background:#EFEFEF
!Ogólna liczba
zarejestrowanych klubów
328
style=background:#EFEFEF
!Ogólna liczba
zarejestrowanych
zawodników
18 400
style=background:#EFEFEF
!Siedziba
ul. Puławska 300
02-819 Warszawa
style=background:#EFEFEF
!Prezes Zarządu
Andrzej Kraśnicki
<small>(od 15 stycznia 2006)<small>
style=background:#EFEFEF
!Prezes Honorowy Zarządu
Janusz Czerwiński
style=background:#EFEFEF
!Kierownik Wyszkolenia
Jerzy Noszczak
style=background:#EFEFEF
!Największe sukcesy
1. miejsce SP'2007
(kadra męska)
2. miejsce MŚ'2007
(kadra męska)
3. miejsce LIO'1976
(kadra męska)
3. miejsce MŚ'1982
(kadra męska)
3. miejsce MŚ'2009
(kadra męska)
Zdobycie PEHF'2001
(Montex Lublin)
Finał PEMK'1978
(Śląsk Wrocław)
Finał PEMK'1986
(Wybrzeże Gdańsk)
Finał PEMK'1987
(Wybrzeże Gdańsk)
style=background:#EFEFEF
!Strona WWW
zprp.pl
}

Związek Piłki Ręcznej w Polsce (oficjalny skrót ZPRP) — ogólnokrajowy związek sportowy (stowarzyszenie), działający na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadający osobowość prawną, będący jedynym prawnym reprezentantem polskiej piłki ręcznej (7-osobowej, plażowej, zarówno mężczyzn, jak i kobiet we wszystkich kategoriach wiekowych) w kraju i za granicą.

Od 11 lipca 1946 członek IHF (jeden z założycieli), a od 17 listopada 1991 członek EHF (jeden z założycieli).

Struktura organizacyjna

Od 2000 w ramach ZPRP działa 16 okręgowych Związków Piłki Ręcznej:
{ class="wikitable" align=center
!Nazwa
!Siedziba
!Strona
align=center
Dolnośląski Związek Piłki Ręcznej
Wrocław
http://www.dzpr.eu
align=center
Kujawsko-Pomorski Okręgowy Związek Piłki Ręcznej
Toruń
http://www.kpozpr.com.pl
align=center
Lubelski Związek Piłki Ręcznej
Lublin
http://www.lzpr.pl
align=center
Lubuski Związek Piłki Ręcznej
Gorzów Wielkopolski
http://reczna.eu
align=center
Łódzki Związek Piłki Ręcznej
Łódź
http://www.reczna.com.pl
align=center
Małopolski Związek Piłki Ręcznej
Kraków
http://www.mzpr.pl
align=center
Warszawsko-Mazowiecki Związek Piłki Ręcznej
Warszawa
http://www.wmzprwawa.op.pl
align=center
Opolski Związek Piłki Ręcznej
Opole
http://www.ozpr.opole.pl
align=center
Podkarpacki Okręgowy Związek Piłki Ręcznej
Rzeszów
align=center
Podlaski Okręgowy Związek Piłki Ręcznej
Białystok
http://www.podlaski-zpr.ovh.org
align=center
Pomorski Wojewódzki Związek Piłki Ręcznej
Gdańsk
http://www.pomorskiwzpr.pl
align=center
Śląski Związek Piłki Ręcznej
Katowice
http://www.slzpr.abc.pl
align=center
Świętokrzyski Związek Piłki Ręcznej
Kielce
http://www.szpr-kielce.org.pl
align=center
Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Związek Piłki Ręcznej
Elbląg
http://www.reczna.elblag.com.pl
align=center
Wielkopolski Związek Piłki Ręcznej
Poznań
http://www.wzpr.handball-poznan.pl
align=center
Zachodniopomorski Związek Piłki Ręcznej
Szczecin

align=center
}

Historia

Początki tej dyscypliny sportu w Polsce (wówczas jeszcze bez oficjalnej nazwy "piłka ręczna") sięgają jesieni 1917 roku, gdy to na terenie obozu jenieckiego w Szczypiornie (wówczas wsi, obecnie dzielnicy Kalisza) niemieccy strażnicy zapoznali internowanych tam żołnierzy Legionów Polskich (podoficerów i szeregowców I oraz III Brygady) z zasadami gry, wymyślonej przez ich rodaka Konrada Kocha (tj. w wersji 11-osobowej na otwartych boiskach). Pierwotnie ok. 4.000 osadzonych tam Polaków planowało dla zabicia czasu uprawiać coraz popularniejszy futbol, jednak wobec braku warunków zdecydowali się na grę szmacianą piłką w handball.

Od nazwy owej miejscowości wziął się polski synonim gry – szczypiorniak, w języku potocznym powszechnie używany do połowy lat 60. (częściej nawet, niż oficjalna nazwa – "piłka ręczna"). W kwestii formalnej, nazwa ta tyczy się jednak tylko – nieuprawianej już obecnie – wersji niemieckiej (tj. 11-osobowej na otwartych boiskach), bowiem właśnie taką praktykowano w Szczypiornie. Znana dziś i jedyna oficjalnie uznawana – odmiana duńska, czyli 7-osobowa, nosi wyłącznie nazwę "piłka ręczna".

Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości dyscyplina ta stopniowo zaczęła rozpowszechniać się na terenie niemal całego kraju. Stało się tak głównie za sprawą błyskawicznego rozwoju lekkoatletyki – obok piłki nożnej, najpopularniejszej dyscypliny w II Rzeczypospolitej. Toteż w ramach Polskiego Związku Lekkoatletyki – już od wczesnych lat 20. – prowadzono gry sportowe uzupełniające trening ogólnorozwojowy (m.in. koszykówkę, siatkówkę, palanta i właśnie szczypiorniaka). Ilość zawodników je uprawiających systematycznie rosła, więc już na początku 1925 utworzono w Katowicach Polski Związek Palanta i Gier Ruchowych (PZPiGR), który zjednoczył ich miłośników. W 1926 wprowadził on do swego statutu punkt o organizacji nowych dyscyplin sportowych (w tym piłki ręcznej). 3 kwietnia 1926 PZPiGR zmienił swą nazwę na Polski Związek Gier Ruchowych (PZGR) obejmujący m.in. szczypiorniaka. Na początku 1928 PZGR został zastąpiony przez nowo powstały Polski Związek Gier Sportowych (PZGS) z siedzibą w Warszawie, co uznaje się za początek piłki ręcznej w Polsce w zorganizowanej formie. W tym samym roku brał on czynny udział w zakładaniu IAHF – Międzynarodowej Amatorskiej Federacji Piłki Ręcznej (poprzedniczce IHF), zaś w 1930 zorganizował I mistrzostwa Polski (MP) mężczyzn drużyn 11-osobowych na otwartych boiskach (tzw. wersja niemiecka), kontynuowane później corocznie – z przerwą wojenną – do 1956. Od sezonu 1957 MP odbywają się już wyłącznie z udziałem zespołów 7-osobowych (tzw. odmiana duńska), w formie ligowej. W międzyczasie (1936) PZGS przekształcił się w Polski Związek Piłki Ręcznej (PZPR). W Polsce Ludowej – z uwagi na założenie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej o identycznym akronimie – zmieniono nazwę centrali na Polski Związek Koszykówki, Siatkówki i Szczypiorniaka (PZKSS), a w 1956 na Związek Piłki Ręcznej w Polsce (ZPRP), pod którą centrala szczypiorniaka funkcjonuje do dziś. 11 lipca 1946 PZKSS brał udział w zebraniu założycielskim Międzynarodowej Federacji Piłki Ręcznej – IHF.

Z czasem utworzono męską reprezentację narodową, która 27 lutego 1958, zremisowanym 14:14 meczem przeciwko Finlandii zadebiutowała w rozgrywanych w NRD III finałach Mistrzostw Świata wersji 7-osobowej (MŚ). Była to pierwsza, wielka impreza międzynarodowa z udziałem "biało-czerwonych" szczypiornistów, którzy dwa dni później odniesli swe pierwsze zwycięstwo w turnieju rangi oficjalnej, pokonując 25:11 Hiszpanię, a ostatecznie ukończyli je na 5. miejscu.

Kadra żeńska do MŚ awansowała po raz pierwszy rok wcześniej – na premierowe finały, rozgrywane w Jugosławii, ulegając 13 lipca 1957 w debiucie gospodyniom 3:11 i zajmując w nich ostatecznie 7. pozycję (pierwsze zwycięstwo 16 lipca 1957 4:1 nad Szwecją).

Jednak największe sukcesy tej dyscypliny w Polsce przypadły na lata 70. oraz 80 i dotyczyły wyłącznie handballu w wydaniu męskim. 30 lipca 1976 po dramatycznym i zakończonym dogrywką meczu o brązowy medal Igrzysk Olimpijskich w Montrealu, podopieczni Janusza Czerwińskiego i Stanisława Majorka ograli 21:18 RFN, sięgając po pierwszy w dziejach medal szczypiorniaka "nad Wisłą". Na najniższym stopniu podium Polacy stanęli również 7 marca 1982 po zwycięstwie 23:22 nad Danią w X finałach MŚ rozgrywanych w RFN.

W międzyczasie triumfy święciły również polskie zespoły klubowe. W sezonie 1977/1978 do finału Pucharu Europy (obecna Liga Mistrzów) awansował Śląsk Wrocław, ulegając w nim 22:28 mistrzowi NRD – SC Magdeburg. Dekadę później dwukrotnie z rzędu wyczyn ów powtórzyło Wybrzeże Gdańsk. W edycji 1985/1986 minimalnie lepsza okazała się jugosłowiańska Metaloplastika Šabac, która po przegranej 29:24 w Gdańsku, u siebie odrobiła z nawiązką stratę, wygrywając 30:23 i sięgając po najcenniejszy z europejskich pucharów. Rok później w decydującym starciu gdańszczanie nie dali rady mistrzom ZSRR – CSKA Mińsk (32:24 oraz 25:30). Później w Lidze Mistrzów bez większych sukcesów grywały Iskra Kielce, Wisła Płock, a także Wybrzeże Gdańsk.

Kobiecy szczypiorniak może pochwalić się piątymi lokatami w MŚ Jugosławia'1973 i ME Holandia'1998. "Biało-czerwone" nigdy nie zdołały zakwalifikować się do igrzysk olimpijskich. W latach 90. i na początku XXI wieku spore osiągnięcia zanotowały jednak piłkarki Montexu Lublin, które parokrotnie wywalczyły awans do Ligi Mistrzyń – osiągając w niej dwukrotnie ćwierćfinał (w edycjach 1999/2000 i 2001/2002) – a w sezonie 2000/2001 (14 maja 2001), po ograniu chorwackiej Podravki Koprivnica, zdobyły Puchar EHF (zwycięstwo w Lublinie 28:21 i remis 24:24 na wyjeździe). Był to pierwszy i jedyny – jak do tej pory – triumf polskiego zespołu klubowego piłki ręcznej w którymkolwiek z europejskich pucharów, a drugi w historii polskiego sportu (po wygraniu przez Płomień Milowice Sosnowiec PEMK siatkarzy w sezonie 1977/1978).

Od połowy lat 80. trwał postępujący regres piłki ręcznej. Wpływ na taki stan rzeczy miało przede wszystkim wycofanie się Polski z udziału w Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles i uniemożliwienie występu w turnieju olimpijskim męskiej kadrze szczypiornistów, do którego zakwalifikowała się ona po sportowej walce w 1983. Od tego momentu znacznie ograniczono środki finansowe na działalność rodzimego "światka" handballowego, choć po części niemal od zawsze wśród halowych gier zespołowych znacznie popularniejsze były w Polsce koszykówka, a zwłaszcza siatkówka. 17 listopada 1991 ZPRP znalazł się w grupie krajowych federacji tworzących EHF. 5 lipca 2004 stery w centrali objął nowy zarząd z biznesmenem Markiem Budziakiem, jako prezesem. Z czasem jednak okazało się, iż nie potrafi on znaleźć wspólnego języka "ze środowiskiem", co rodziło nowe konflikty. Dodatkowo w centrali trwała kontrola Ministerstwa Sportu oraz istniała groźba wprowadzenia kuratora. Przeciwko szefowi wystąpili również zawodnicy męskiej kadry narodowej, podczas spotkania z Norwegią w poznańskiej hali Arena. Toteż podczas nadzwyczajnego zjazdu ZPRP, który odbył się 15 stycznia 2006 w Warszawie, delegaci postanowili odwołać cały ówczesny zarząd wraz z jego prezesem, wybierając na miejsce Marka Budziaka byłego szefa Polskiej Konfederacji Sportu Andrzeja Kraśnickiego. Dzięki staraniom nowych władz, 30 października 2006 głównym sponsorem reprezentacji we wszystkich kategoriach wiekowych zarówno kobiet, jak i mężczyzn została firma Hummel. Znaczący sukces przyszedł zaskakująco szybko. Podczas rozgrywanych w 2007 w Niemczech mistrzostw świata Polacy awansowali do wielkiego finału, czym nawiązali do triumfów z 1974 i 1982. Również podczas rozgrywanych w 2009 w Chorwacji mistrzostw świata awansowali do najlepszej czwórki turnieju i po przegraniu z późniejszymi srebrnymi medalistami – Chorwatami – pokonali Duńczyków zdobywając brązowy medal i stając się tym samym jedyną polską reprezentacją sportów zespołowych, która stawała na podium dwóch kolejnych mistrzostw świata.

Zobacz też

Linki zewnętrzne



Poland Handball Federation