Zabytki Warszawy


leżący w gruzach, 1945. Jednym z nielicznych ocalałych budynków getta był widoczny Kościół św. Augustyna
Historia rozwoju Warszawy, sięgająca XIII w., została zapisana w jej strukturze przestrzennej i zabytkach. W wyniku wydarzeń II wojny światowej dziedzictwo kulturowe miasta - materialne i duchowe pamiątki jego dziejów zostały w olbrzymim stopniu zniszczone.

Dziedzictwo kulturowe w Warszawie podlega ochronie w oparciu o przepisy prawa:

Lista światowego dziedzictwa UNESCO


Na mocy prawa międzynarodowego w dniu 2 września 1980 Komitet UNESCO wpisał na Listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego ludzkości historyczne centrum Warszawy. Jednym z podstawowych kryteriów wpisu był unikatowy, niezwykle udany fakt odbudowy zespołu historycznego.

Obszar wpisany na listę obejmuje Stare Miasto w granicach murów obronnych wraz z fosami, teren podskarpia do Wisłostrady, ul. Mostową, kwartał zabudowy z kamienicą Johna i zespół kościoła św. Anny przy Krakowskim Przedmieściu oraz Zamek Królewski<ref name=studium>Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy, 2006</ref>.

Rozważane jest wystąpienie o rozszerzenie wpisu na Listę światowego dziedzictwa o Cytadelę i Warszawską Stację Filtrów.

Pomnik historii


Na podstawie Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Prezydent RP w 1994 uznał za pomnik historii historyczny zespół miasta Warszawy z traktem królewskim i Wilanowem (Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 8 września 1994) - obszar od Cytadeli, przez Nowe i Stare Miasto, Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat i Al. Ujazdowskie do Belwederu oraz zespół pałacowo-parkowy w Wilanowie z parkiem Morysin.

Ponieważ pomnik historii ma stanowić strefę otulinową dla obiektów wpisanych na Listę światowego dziedzictwa, w przyszłości za pomnik historii ma zostać uznana także Warszawska Stacja Filtrów.

Park kulturowy

Planowane jest utworzenie parku kulturowego obejmującego część dzielnicy Wilanów, w tym zespół pałacowo-parkowy w Wilanowie wraz z parkiem Morysin.

Rozważa się także utworzenie drugiego takiego parku dla grodziska Bródno Stare oraz dla systemu fortyfikacji XIX-wiecznej Twierdzy Warszawa obejmującego rosyjskie fortyfikacje z okresu zaborów - Cytadelę z pierścieniem fortów wokół miasta, szańce, wały międzyfortowe, obiekty pomocnicze i częściowo zachowany układ dróg fortecznych<ref name=studium/>.

Zabytki wpisane do rejestru zabytków

Do rejestru zabytków wpisano m.in. układy urbanistyczne i zespoły budowlane, dzieła architektury i budownictwa, dzieła budownictwa obronnego, obiekty techniki, cmentarze, parki, ogrody oraz zabytki archeologiczne. W rejestrze zabytków nieruchomych w 2006 wpisanych było ok. 1300 obiektów<ref name=studium/>.

Bemowo

Białołęka

ie (Białołęka)

Bielany

: koszary szyjowe
obecnie, wyremontowana fasada w 2006

Mokotów




Ochota



, róg ulicy Raszyńskiej i Rapackiego

Praga Południe



Praga Północ





Rembertów

Śródmieście

, w głębi kościół pojezuicki Matki Boskiej Łaskawej



wraz z Kolumną Zygmunta

w warszawskich Łazienkach

































Targówek


Ursus

Ursynów


w Natolinie

Wawer


ul. Żegańska 1

Wesoła

Wilanów


króla Jana III Sobieskiego
z lotu ptaka (przed remontem)

Włochy

: Koszary szyjowe

Wola

na Woli




u



Żoliborz


: kaponiera pierwszego bastionu
: ceglana działobitnia od strony Cytadeli
w rowie fortecznym Cytadeli Warszawskiej

Gminna ewidencja zabytków

Oprócz rejestru zabytków prowadzona jest także gminna ewidencja zabytków (dawniej gminna ewidencja dóbr kultury)<ref></ref>, zweryfikowana w ostatnich latach. Obejmuje ona ok. 4500 obiektów niewpisanych do rejestru<ref name=studium/>.

W gminnej ewidencji znajduje się ok. 90 obiektów wskazanych przez SARP jako obiekty architektury i urbanistyki XX wieku.

Dobra kultury współczesnej (lista SARP)

Oddział Warszawski Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) ustalił 133 współczesne obiekty i zespoły, które uznano za wybitne dzieła urbanistyki i architektury współczesnej (od okresu tuż przed II wojną światową aż do lat 80.)<ref>Lista obiektów architektury XX w. z lat 1945−1989 - Stowarzyszenie SARP</ref>. Część z nich stanowią obiekty i zespoły wpisane już do rejestru zabytków lub ujęte w gminnej ewidencji zabytków. Na liście znalazły się obiekty o nowatorskich rozwiązaniach architektonicznych, przestrzennych i technicznych, szanujące kontekst w otoczeniu i tradycję miejsca, nagradzane i wyróżniane, o wysokich walorach artystycznych i unikatowych cechach. Lista nie ma mocy prawnej i niestety niedługo po jej powstaniu kilka obiektów zostało już wyburzonych:

Bielany

Mokotów

Ochota

Praga Południe



Praga Północ

Śródmieście


Ursynów

Wilanów

Wola


Żoliborz