Wolsztyn
Wolsztyn (niem. Wollstein) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolsztyn, położony w zachodniej części województwa nad rzeką Dojcą, 72 km na południowy zachód od Poznania.
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.
Według danych z 31 grudnia 2010, miasto liczyło 13 393 mieszkańców<ref name="Ludność2010-06"></ref>.
Historia
Pierwsze ślady osadnictwa i działalności człowieka na terenie ziemi wolsztyńskiej pochodzą z okresu kultury wczesnołużyckiej, o czym świadczą znalezione tam naczynia gliniane. Pierwsze dokumenty mówiące o tym terenie pochodzą dopiero z połowy XII wieku, a na przełomie XIII i XIV w. powstało miasto Wolsztyn. Założyli je cystersi z pobliskiego klasztoru w Obrze.
Początki Wolsztyna związane są z handlem wełną, a także z produkcją sukna i sukiennictwem. W ciągu wieków nawiedzały miasto klęski żywiołowe – pożary i epidemie – z których najgroźniejsze wybuchły w latach: 1469, 1630, 1710 i 1810 r.
U schyłku XVIII wieku Wolsztyn liczył ponad półtora tysiąca mieszkańców. Wśród nich najwięcej było kupców, młynarzy, piwowarów i szewców. Pod koniec stulecia ten pomyślny dla miasta stan gospodarczy uległ zmianie. Rok 1793, a z nim II rozbiór Polski zmienił sytuację Wolsztyna. Miasto weszło w granice Królestwa Pruskiego. Oznaczało to oderwanie go od dotychczasowego zaplecza, jakim były dlań ziemie Rzeczypospolitej.
W II poł. XIX posiadające mieszany charakter etniczny miasto stało się areną nasilających się, urzędowych nacisków germanizacyjnych. Na skutek działalności Hakaty zmniejszył się stan posiadanej w rękach polskich ziemi.
W czasie powstania wielkopolskiego oddziały polskie przejęły kontrolę nad miastem 5 stycznia 1919.
Wybuch II wojny światowej rozpoczęty najazdem hitlerowskim na Polskę przyniósł Wolsztynowi niewolę i cierpienia podobnie jak reszcie kraju. Na terenie miasta znajdowały się obozy pracy i obozy jenieckie. Okupację niemiecką Wolsztyna zakończyło wkroczenie Armii Czerwonej w dniu 26 stycznia 1945.
Z dziejami Wolsztyna związało swe życie trzech wybitnych ludzi.- Józef Hoene-Wroński, wybitny filozof i matematyk urodzony w Wolsztynie w 1776 r.
- Robert Koch – wybitny uczony, lekarz, sławny "łowca mikrobów". W latach 1872-1880 jako skromny lekarz powiatowy w Wolsztynie dokonał swych pierwszych odkryć, wykrył zarazek wąglika, który dziesiątkował wówczas bydło. Później, znany już w medycynie i świecie nauki, pracując w Berlinie odkrył prątki gruźlicy.
- Marcin Rożek – rzeźbiarz i malarz lat międzywojennych, profesor Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych w Poznaniu, powstaniec wielkopolski. Jedną z jego prac jest pomnik Bolesława Chrobrego w Gnieźnie. Znakomity artysta, którego większość dzieł zniszczyli hitlerowcy, został zamęczony w obozie w Oświęcimiu w 1944 r.
- Jerzy Antkowiak, projektant mody, artysta, malarz
- Andrzej Brachmański, były wiceminister spraw wewnętrznych
- Cezary Julski, polski aktor
- Hans Jürgen Kallmann, niemiecki malarz
- Robert Kubaczyk, lekkoatleta - sprinter, reprezentant Polski
- Hans von Kusserow, niemiecki tancerz, choreograf
- Ingeborg von Kusserow, niemiecka aktorka
- Stanisław Piosik, poseł na Sejm
- Adam Skórnicki – IMP 2008 na żużlu
Dostępność komunikacyjna
Długość dróg powiatu wolsztyńskiego wynosi 650km. Główną arterią komunikacyjną powiatu wolsztyńskiego jest droga krajowa nr 32 przechodząca przez Wolsztyn, łącząca Poznań z Zieloną Górą.
Poza tym ważnymi szlakami łączącymi Wolsztyn głównie z zachodnim obszarem Wielkopolski są drogi wojewódzkie: 303 (Wolsztyn-Babimost), 305 (Wolsztyn-Nowy Tomyśl) oraz 315 (Wolsztyn-Nowa Sól.
Należy nadmienić, że dość dobrze rozwinięta jest komunikacja autobusowa. Głównym węzłem jest przystanek autobusowy w Wolsztynie. Liczba połączeń ogółem z Wolsztyna wynosi 96. Na terenie powiatu wolsztyńskiego swoje usługi świadczą: PKS w Nowej Soli, Zielonej Górze, Poznaniu i Żarach.
Linie kolejowe zapewniają dobry dostęp komunikacyjny w układzie regionalnym dla Wolsztyna. Przez Wolsztyn prowadzi linia kolejowa z Poznania oraz z Leszna do Zbąszynka.
Jeszcze kilkanaście lat temu miasto było znaczącym węzłem komunikacyjnym, gdyż zbiegało się tu aż 5 linii. Z biegiem lat zaczęto wycofywać z użytku kolejne połączenia, czego przykładem było w 1994 r. zaprzestanie kursów do Nowej Soli i Sulechowa.
Gospodarka
W Wolsztynie funkcjonuje od 2006 roku fabryka światowego koncernu Firestone – produkuje głównie na eksport amortyzatory do autobusów i ciężarówek, duży zakład przetwórczy owoców i warzyw, fabryka mebli, fabryka akcesoriów metalowych z głównym nastawieniem na eksport bardzo szerokiego asortymentu okuć, zamków, profili metalowych wykorzystywanych w przemyśle meblarskim i metalowym. W okolicach Wolsztyna działają firmy z branży spożywczej.
Bezrobocie w mieście szacowane jest w przedziale 3-4% i uważane za bezrobocie naturalne.
Turystyka
Wokół Wolsztyna znajdują się atrakcyjne tereny turystyczne:- Jeziora Zbąszyńskie
- Pszczewski Park Krajobrazowy
- Przemęcki Park Krajobrazowy
- Pojezierze Sławskie
- Dolina Dojcy (Jezioro Wolsztyńskie i Berzyńskie)
Sport
Hala Sportowa "Świtezianka" była miejscem spotkań o charakterze międzynarodowym (m.in. eliminacje grupowe w hokeju halowym kobiet do Mistrzostw Świata w 2007 roku, mecze juniorów reprezentacji Polski i Egiptu w 2004 roku). W mieście odbyły się finały Mistrzostw Świata Women´s U19 WFC 2008. W 2007 roku (wiosną) odbyły się w Wolsztynie rozgrywki o Mistrzostwo Polski Juniorów w piłce ręcznej, w których drugie miejsce zajął zespół KPR Wolsztyniak.
Od 2007 roku na jeziorze wolsztyńskim odbywają się corocznie zawody kajakarskie. W grudniu 2008 roku została oddana do użytku Miejska Pływalnia, na której to od 16 marca 2010 roku rozpoczęły się treningi klubu pływackiego - UKS "3 WODNIK Wolsztyn". Klub ten reprezentuje powiat wolsztyński m.in. na Grand Prix w Śremie, Mistrzostwach Wielkopolski LZS oraz w licznych zawodach rozgrywanych w Wielkopolsce i woj. lubuskim.
Klubami Wolsztyna są min.: Grom Wolsztyn, KPR Wolsztyniak i UMKS Zryw Wolsztyn.MUKS Wolsztyn,UKS "3 Wodnik"Wolsztyn
Zabytki
- Kościół parafialny pw. NMP Niepokalanie Poczętej, ul. Kościelna – najcenniejszy zabytek w mieście – późnobarokowy, powstał w II poł. XVIII w. Obecny kształt kościoła jest wynikiem remontów dokonanych w latach 1925 (zakrystia), 1987 (hełm wieży).
- Klasztor pocysterski i opactwo oo. Cystersów w Obrze – założył je w 1231 r. Sędziwój - kantor katedry gnieźnieńskiej. Pierwsza świątynia przetrwała do XVI w. W 1596 r. poświęcenia nowego klasztoru i kościoła dokonał Jakub Brzeźnicki, sufragan poznański. Obecny kościół pochodzi z XVII w. Jego gospodarzami od 1920 r. są Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej.
- Pałac i park, ul. M. Drzymały 12 – zabytkowy park nad Jeziorem Wolsztyńskim w stylu angielskim z rzadkimi gatunkami drzew (miłorząb dwuklapowy, dąb), w którym stoi pałac neoklasycystyczny z początku XX wieku. Obecnie znajduje się tu restauracja i hotel.
- Izba pamięci Roberta Kocha, ul. Roberta Kocha 12 – budynek dawnego szpitala, w którym pracował Robert Koch, laureat Nagrody Nobla. Obecnie znajduje się tu muzeum dr Roberta Kocha.
- Skansen Budownictwa Ludowego Zachodniej Wielkopolski, ul. Bohaterów Bielnika 26 – znajduje się tu kilka typowych dla tego regionu wiejskich zagród wraz z wyposażeniem wnętrz, m.in. karczma z 1706 r., stodoła zrębowa, stajnia z wozownią, studnia zrębowa, chałupa parobka, zrębowa chata, obora z wozownią oraz wiatrak "Koźlak" z 1603 r.
- Muzeum Regionalne im. Marcina Rożka, ul. 5 Stycznia 34 – mieszkał tu znany rzeźbiarz i malarz Marcin Rożek. Jest on autorem m.in. pomnika Bolesława Chrobrego w Gnieźnie i ''Siewcy'' w Luboniu. W muzeum prezentowane są pamiątki po artyście oraz materiały dotyczące historii Wolsztyna i okolic. W ogrodzie zachowało się kilka rzeźb artysty.
- Synagoga z 1842 r., spłonęła 30 grudnia 2009 r.
- Parowozownia
Parowozownia
- Parowozownia Wolsztyn (ul. Fabryczna) – jest to jedyny w Europie obiekt, gdzie parowozy obsługują ruch planowy. Znajduje się tutaj ok. 30 sztuk tych pojazdów, m.in. unikalna lokomotywa Ok1, Ok22, oraz zabytkowe wagony. Najcenniejszym eksponatem jest parowóz Pm36, z 1937 r. wyprodukowany w fabryce w Chrzanowie, który potrafi osiągać szybkość do 130 km/h. Parowozy prowadzą codziennie planowe pociągi do Poznania, a czasami także składy retro i pociągi okolicznościowe. Każdego dnia dla zwiedzających pod parą jest przynajmniej jeden parowóz. Parowozownia jest dostępna dla turystów całorocznie. Co roku na przełomie kwietnia i maja ma miejsce "Parada Parowozów". Jubileuszową paradę w 2007 roku obejrzało ponad 20 tysięcy turystów<ref>Oficjalna strona PKPhttp://www.pkp.pl/node/709,</ref>.
Instytucje oświatowe
- Szkoły:
- Szkoła Podstawowa nr 1
- Szkoła Podstawowa nr 3
- Szkoła Podstawowa nr 5
- Zespół Szkół Specjalnych w Wolsztynie
- Gimnazjum nr 1
- Gimnazjum nr 2, ul. Mickiewicza 4
- Zespół Szkół Zawodowych im. Marcina Rożka
- Zespół Szkół Ogólnokształcących i Profilowanych im. Marii Skłodowskiej-Curie*
- Biblioteki:
- Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Wolsztyn
- Biblioteka Pedagogiczna Poznań – oddział Wolsztyn
Religia
Miasta partnerskie
- Lübben (Spreewald) (Niemcy)
- Domont (Francja)
- Maasbree (Holandia)
- Neunkirchen (Niemcy)
- Bad Bevensen (Niemcy)
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Strona internetowa Wolsztyna
- Parada Parowozów 2010 zapis video