Wejherowo


Wejherowo (kaszb. Wejrowò lub Nowé Miasto, niem. Neustadt in Westpreussen, dawniej Weihersfrey), to miasto i gmina w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, wydany w 1880 roku, uznaje miasto Wejherowo za stolicę Kaszub<ref></ref>.

Według danych z 31 grudnia 2010 roku miasto miało 47 794 mieszkańców.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002<ref></ref> Wejherowo ma obszar 25,65&nbsp;km², w tym:

Miasto stanowi 2% powierzchni powiatu.

Historia

Wejherowo – założone w 1643 roku przez wojewodę Jakuba Wejhera – prawa miejskie uzyskało w 1650 roku. Początkowo nazywane też było Wejherowską Wolą i Nowym Miastem (w odróżnieniu od "starego miasta" – czyli Pucka). Po 1676 roku przeszło na własność lokalnych rodzin magnackich (przez pewien czas należało także do Sobieskich). W wyniku I rozbioru (1772 rok) przyłączono je do Prus. W 1818 roku zostało miastem powiatowym w rejencji gdańskiej (Prusy Zachodnie), stając się też siedzibą diecezji wejherowskiej Kościoła Ewangelicko-Unijnego, która istniała do 1945 r. W 1870 roku Wejherowo otrzymało połączenie kolejowe z Gdańskiem i Słupskiem. W owym czasie miasto zamieszkane było w większości przez Niemców i Kaszubów. Na przełomie XIX i XX wieku intensywnie rozwijało się gospodarczo.

W 1920 roku wróciło do Polski (mimo protestów części lokalnej ludności). Stało się siedzibą powiatu morskiego w województwie pomorskim (który obejmował również Puck i Hel). Wkrótce struktura demograficzna zaczęła się powoli zmieniać na korzyść Polaków. W dwudziestoleciu międzywojennym był tu jeden z głównych ośrodków regionalizmu (postulowano autonomizację regionu Pomorza w ramach państwa polskiego).

We wrześniu 1939 roku Wejherowo zajęte przez Niemców powtórnie przemianowano na Neustadt in Westpreußen, zaś zasłużony burmistrz Teodor Bolduan został natychmiast aresztowany i rozstrzelany. Krótko po zakończeniu działań wojennych miasto odwiedził gauleiter Pomorza Albert Forster, który publicznie pogroził antyniemiecko nastawionym mieszkańcom Wejherowa. W okresie okupacji działała tu konspiracyjna organizacja TOW "Gryf Pomorski". Na przełomie 1939 i 1940 roku Niemcy rozstrzelali w lasach piaśnickich 12–14 tys. ludzi (w tym wielu wejherowian).

W marcu 1945 roku do miasta wkroczyły wojska radzieckie. W 1975 roku Wejherowo utraciło status powiatu, by w 1999 roku ponownie go odzyskać (w ramach województwa pomorskiego). W latach 2006–2008 przeprowadzono pierwszą od czasów powstania Kalwarii Wejherowskiej gruntowną renowację tego zabytkowego kompleksu. Od roku 2003, przeciwnie do większości miast w Polsce, liczba mieszkańców Wejherowa systematycznie rośnie. Aktualnie (2008 rok) liczba mieszkańców miasta jest najwyższa w historii Wejherowa.
W skrócie:

Burmistrzowie, naczelnicy i prezydenci:

Demografia

Dane z 30 czerwca 2008 wg GUS<ref></ref>:
!<center>Opis 2<center>Ogółem 2<center>Kobiety 2<center>Mężczyźni

<center>Jednostka <center>Osób % <center>Osób % <center>Osób %
-
<center>Populacja 46&nbsp;247 100 24&nbsp;053 52 22&nbsp;194 48
-
<center>Gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) 2<center> 1803 2 <center>937,7 2 <center>865,3
}

{ width="100%"
valign="top"
width="10%"

Liczba ludności według GUS

bgcolor="F0F8FF" <center>
style="text-align:center;" bgcolor="F0F8FF" Rok
style="text-align:center;"Liczba ludności

<center>2003
style="text-align:right;"<center>44 532

<center>2004
style="text-align:right;"<center>44 657

<center>2005
style="text-align:right;"<center>44 977

<center>2006
style="text-align:right;"<center>45 522

<center>2007
style="text-align:right;"<center>45 869

<center>2008
style="text-align:right;"<center>46 579

<center>2009
style="text-align:right;"<center>47 188

<center>2010
style="text-align:right;"<center>47 794

<center>2011
style="text-align:right;"<center>48.845
}

}
1 października 2006 roku po raz drugi w historii liczba mieszkańców miasta przekroczyła 47 000. Po raz pierwszy stało się to w 1992 roku. Związane jest to z bardzo dużym przyrostem mieszkań w mieście, dodatnim saldem migracji oraz znacznym przyrostem naturalnym.

Klimat

Położenie blisko Bałtyku sprawia, że Wejherowo znajduje się pod wpływem klimatu morskiego. Klimat kontynentalny ma znacznie mniejsze oddziaływanie niż w innych regionach kraju. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, w którym średnia temperatura waha się od +13&nbsp;°C do +22&nbsp;°C. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń (temperatura waha się od -6&nbsp;°C do 1&nbsp;°C). Średnia roczna temperatura wynosi ok. +7&nbsp;°C. Średnia roczna suma opadów wynosi 660&nbsp;mm. Najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (90&nbsp;mm), najmniej opadów przypada na marzec (20&nbsp;mm).

{ class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto;"
+ Średnie wartości temperatur i opadów w Wejherowie<ref name="pogoda_Słupsk">
</ref>
! Miesiąc
! Sty
! Lut
! Mar
! Kwi
! Maj
! Czer
! Lip
! Sie
! Wrz
! Paź
! Lis
! Gru
! style="border-left: 2px solid #000;" Rocznie

! Śr. wysoka temperatura [°C]
style="background: #FFFFFF;" +1
style="background: #FFFFFF;" 0
style="background: #FFFFCC;" +3
style="background: #FFCC66;" +10
style="background: #FFA500;" +16
style="background: #FF8C00;" +20
style="background: #FF8C00;" +22
style="background: #FF8C00;" +20
style="background: #FF8C00;" +18
style="background: #FFA500;" +12
style="background: #FFFF99;" +6
style="background: #FFFFFF;" +2
! style="border-left: 2px solid #000;" +11

! Śr. niska temperatura [°C]
style="background: #87CEEB;" -6
style="background: #87CEEB;" -5
style="background: #87CEEB;" -2
style="background: #FFFFFF;" +1
style="background: #FFFFCC;" +5
style="background: #FFCC66;" +9
style="background: #FFCC66;" +13
style="background: #FFCC66;" +11
style="background: #FFFF99;" +8
style="background: #FFFFCC;" +5
style="background: #FFFFFF;" +1
style="background: #ffffff;" -1
! style="border-left: 2px solid #000;" +3

! Opady [mm]
style="background: #87CEEB;" 40
style="background: #87CEEB;" 30
style="background: #87CEEB;" 20
style="background: #87CEEB;" 30
style="background: #6495ED;" 50
style="background: #6495ED;" 60
style="background: #4169E1;" 80
style="background: #4169E1;" 90
style="background: #6495ED;" 60
style="background: #6495ED;" 50
style="background: #87CEEB;" 40
style="background: #6495ED;" 50
! style="border-left: 2px solid #000;" 660
}

Współpraca

w Wejherowie – ulica 3 Maja

Turystyka

Zabytki i interesujące miejsca


W okolicy

Szlaki turystyczne

Wejherowianie

Znani ludzie związani z Wejherowem (np. urodzeni lub zamieszkali w tym mieście):

Kultura

Wejherowo na przestrzeni wieków stanowiło silny ośrodek kultury polskiej, opierając się skutecznie akcji germanizacyjnej (działalność koła filomatów "Wiec" oraz S. Marońskiego, J. Łęgowskiego, L. Jakowickiego; koła śpiewacze i teatry amatorskie). Po 1920 r. miasto było także ważnym ośrodkiem regionalizmu kaszubskiego – wydawana była tu "Gazeta Kaszubska", ukazujące się najpierw jako dwutygodnik, a później tygodnik czasopismo "Klëka", przekształcone w 1939 roku w "Tygodnik Wielkiego Pomorza" oraz "Świt".
Wejherowo jest siedzibą Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, które gromadzi zabytki piśmiennictwa kaszubsko-pomorskiego, a także organizuje wernisaże i wystawy. Inne muzeum, w którym zapoznać się można z dziejami rodu Wejherów oraz z działalnością wejherowskich franciszkanów, zlokalizowane jest w podziemiach klasztoru.
W mieście funkcjonuje Wejherowskie Centrum Kultury, które – podobnie jak Ognisko Pracy Pozaszkolnej – prowadzi liczne sekcje i koła zainteresowań, a także zajmuje się edukacją kulturalną, organizuje duże imprezy o charakterze masowym oraz koordynuje działania kulturalne w mieście i regionie. Przy Wejherowskim Centrum Kultury działa też kino studyjne, które powstało po zamknięciu kina "Świt" pod koniec ubiegłego wieku. W Wejherowie swoją siedzibę ma Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Majkowskiego, działa tu kilka chórów, m.in. chór męski Harmonia oraz odnoszący sukcesy w kraju i w Europie chór mieszany Cantores Veiherovienses. Dynamicznie funkcjonują tu również lokalne media, w tym telewizja – Twoja Telewizja Morska i Telewizja Wejherowo, lokalna prasa – "Gryf Wejherowski", "Panorama Powiatu Wejherowskiego", "Express Powiatu Wejherowskiego", "Puls Wejherowa" oraz lokalne serwisy internetowe.

Cykliczne imprezy kulturalno-rozrywkowe w Wejherowie:

Sport i rekreacja


Najważniejsze obiekty sportowe w Wejherowie to:

Działają tu też kluby sportowe:

Cykliczne imprezy sportowe w Wejherowie:

Obiekty sakralne i cmentarze

Kalwaria wejherowska

Wejherowo jest niekiedy nazywane "duchową stolicą Kaszub" ze względu na znajdujące się tu liczne obiekty kultu religijnego, w tym sanktuarium pasyjno-maryjne oraz związane z nimi ruchy pielgrzymkowe o wielowiekowej tradycji.

Parafie

Istnieją tu następujące parafie rzymskokatolickie i podlegające im obiekty:

Zbory

Na terenie Wejherowa działalność duszpasterską prowadzi również zbór Kościoła Zielonoświątkowego, protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym oraz zbory Świadków Jehowy z Salami Królestwa.

Cmentarze

Współcześnie istniejące to:
Od 2004 roku działa w mieście stowarzyszenie, mające na celu upamiętnienie dawnych cmentarzy wejherowskich, do których należą:

Edukacja


Poza szkołami podstawowymi, gimnazjami oraz szkołami ponadgimnazjalnymi istnieją w Wejherowie następujące placówki oświatowe:

Transport i komunikacja


Komunikacja autobusowa

System komunikacji miejskiej w Wejherowie składa się z 16 miejskich linii autobusowych, organizowanych przez Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie (obsługiwanych przez MZK Wejherowo i Pomorską Komunikację Samochodową Wejherowo) i Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni. Z innymi miastami w Polsce Wejherowo ma połączenie dzięki węzłowi drogowemu i kolejowemu. Natomiast do okolicznych miejscowości dotrzeć można autobusami PKS. Funkcjonują tu również korporacje taksówkarskie.

Kolej

Przez Wejherowo przebiega linia kolejowa nr 202 (Gdańsk-Stargard Szczeciński).
W mieście krzyżują się relacje kolejowe Berlin – Szczecin – Koszalin – Słupsk – Wejherowo – Gdynia oraz, aktualnie nieczynna, Wejherowo – Garczegorze. Z Trójmiastem Wejherowo połączone jest dzięki Szybkiej Kolei Miejskiej, obsługującej dwa przystanki osobowe oraz stację Wejherowo.

Stacje i przystanki kolejowe

W mieście aktualnie znajduje się stacja kolejowa i dwa czynne przystanki osobowe:

Dawniej znajdował się także przystanek (obecnie bocznica szlakowa) Wejherowo Cementownia oddany do użytku w 1902 roku.

Drogi

W Wejherowie krzyżuje sie kilka ważnych dróg: