Warta
(niski stan wody)
Warta – trzecia pod względem długości rzeka Polski, druga w pełni w jej granicach; główny, prawy dopływ Odry.
Przebieg rzeki
Odcinek górny
Źródła Warty znajdują się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w Kromołowie, dawnym mieście, obecnie przyłączonym do Zawiercia. Płynie tektonicznym Obniżeniem Górnej Warty wzdłuż krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W Częstochowie rzeka zmienia kierunek biegu na wschodni, by za miastem spotkać się z Wyżyną Wieluńską (miejsce styku z Wyż. Częstochowską), przełamując się przez nią głęboką na 70 m doliną – jest to Mirowski Przełom Warty. Pokonawszy go, łagodnie skręca na północ a w okolicach Radomska na zachód. Następnie ponownie przełamuje się przez Wyżynę Wieluńską poprzez Działoszyński Przełom Warty by nieco dalej przełamać się przez nią po raz trzeci, pokonując rozległy Łuk Załęczański i zawracając na krótko bieg o 180 stopni (na wschód). Opuszczając ostatecznie wyżynę, obiera kierunek północny, niezmienny do wysokości miasta Koło, gdzie skręca na zachód, mija Konin i wpływa w Pradolinę Warciańsko-Odrzańską, tym samym kończąc swój górny bieg.
Odcinek środkowy
W pobliżu Śremu Warta wpływa w Poznański Przełom Warty. Po przepłynięciu przez Poznań, rzeka natrafia w okolicy Obornik na przeszkodę w postaci wyższego obszaru Pojezierza Południowopomorskiego i ponownie zmienia kierunek na zachodni wpływając w Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką.
Odcinek dolny
Na początku dolnego biegu rzeki, w miejscowości Santok do Warty uchodzi jej największy dopływ – Noteć. Po przepłynięciu przez Gorzów Wielkopolski, Warta wpływa w obszar, na którym został utworzony Park Narodowy Ujście Warty, po czym w Kostrzynie nad Odrą uchodzi do Odry.
Warta w sieci międzynarodowych dróg wodnych
Warta Dolna (68,2 km, od Santoka do ujścia do Odry) jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w 1996 r. w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance)<ref>http://www.mi.gov.pl/files/0/105/Analizapotrzebinwestycyjnych1.pdf Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródladowej na rzece Odrze w latach 2007-2013. Akademia Morska w Szczecinie. Instytut Inżynierii Transportu. Zakład Żeglugi Sródladowej i Gospodarki Wodnej. Szczecin 2006, str. 25</ref>.
Dorzecze Warty
Dopływy w kolejności od źródeł
{ class="wikitable sortable" style="text-align:center"
!style="background-color:DarkSeaGreen" Nazwa rzeki !!style="background-color:DarkSeaGreen" Dopływ !!style="background-color:DarkSeaGreen" class="unsortable" Źródło !!style="background-color:DarkSeaGreen" class="unsortable" Ujście !!style="background-color:DarkSeaGreen" Długość
<small>(km)</small> !!style="background-color:DarkSeaGreen" Pow. zlewni
<small>(km²)</small>
Stradomka L Herby Częstochowa 19,5 256,8
Radomka P Blok Dobryszyce Bobry 15,0 51,4
Liswarta L Mzyki Kule 93,0 1558
Oleśnica L Wieluń Niechmirów 37,8 608
Widawka P Wzgórza Radomszczańskie
gm. Kodrąb Jeziorko 95,8 2385
Żeglina L Złoczew Sieradz 30,0
Ner P Łódź Majdany 134,0 1866
Rgielewka P Józefowo Powiercie 35,0
Kiełbaska L Żdżenice Koło 45,0 490,9
Powa L Smaszew Rumin 44,2 369,5
Czarna Struga L Żelazków Zagórów 52,0
Meszna P jez. Powidzkie Policko 37,0 705
Wrześnica P Gniezno Samarzewo 49,0 355
Prosna L Wolęcin Modlica 216,8 4924,7
Lutynia L Korytnica Orzechowo 60,0
Maskawa P Józefowo Jaszkowo 56,4 620,8
Samica Stęszewska L Grzebienisko Rogalinek 37,8 182,7
Wirenka L Palędzie Łęczyca 17,0
Głuszynka P Kamionki Czapury 34,0 400
Strumień Junikowski L Ławica Luboń 11,7 48,4
Bogdanka L jez. Strzeszyńskie Poznań 9,0
Cybina P Iwno Poznań 41,0 213
Główna P Lednica Poznań 45,6 247
Trojanka P Puszcza Zielonka Mściszewo 20,0 147,6
Wełna P Osiniec Oborniki 118,0 2621
Samica Obornicka L jez. Kierskie Kiszewo 36,5 224,1
Sama L Batorowo Obrzycko 44,2 448,4
Oszczynica L Lubocześnica Sieraków 37,5 293,7
Obra L Stara Obra Skwierzyna 254,0 4022
Noteć P Szczecin Santok 391,3 17300
Kłodawka P jez. Karskie Wielkie Gorzów Wielkopolski 27,3
Witna P jez. Wielkie, okolice Białczyk 15,0
Postomia L jez. Postomsko Kostrzyn nad Odrą 67,0 425
}
Urbanizacja
Miasta położone nad Wartą- Zawiercie
- Myszków
- Częstochowa
- Działoszyn
- Sieradz
- Warta
- Uniejów
- Koło
- Konin
- Zagórów
- Pyzdry
- Śrem
- Mosina
- Puszczykowo
- Luboń
- Poznań
- Murowana Goślina
- Oborniki
- Obrzycko
- Wronki
- Sieraków
- Międzychód
- Skwierzyna
- Gorzów Wielkopolski
- Kostrzyn nad Odrą
Ciekawostki
- odległość od źródeł Warty do spotkania z Odrą jest większa niż Odry od jej źródeł do tego samego miejsca
- jeśli uwzględnić tylko długość rzeki znajdującej się na terytorium kraju, to Warta okazuje się być drugą co do długości rzeką w Polsce zaraz po Wiśle
- jest drugą rzeką wymienianą w hymnie Polski :
- Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę
- pod Gorzowem Wlkp. z Wartą krzyżuje się rurociąg "Przyjaźń".
- nazwa miasta, w którym Warta ma swoje źródła – Zawiercie wzięła się właśnie od nazwy rzeki i określenia "za Wartą".
- nazwa Warta jest nazwą klubu piłkarskiego Warta Poznań, który gra w I lidze polskiej
- w Czmońcu stoi wieża widokowa umożliwiająca obserwowanie rzeki
Zobacz też
- Nadwarciański Park Krajobrazowy
- Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy
- Park Krajobrazowy Międzyrzecza Warty i Widawki
- Park Krajobrazowy Ujście Warty
- Park Narodowy Ujście Warty
- Załęczański Park Krajobrazowy
- zbiornik Jeziorsko
- Wielka Pętla Wielkopolski
- Sierakowski Park Krajobrazowy
Linki zewnętrzne
- Opis drogi wodnej Warty