Tarnów
Tarnów ( – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą i Dunajcem, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 r. stał się ważnym ośrodkiem w regionie.
W obecnych granicach administracyjnych zajmuje powierzchnię 72,4 km² (58. lokata w kraju), którą zamieszkuje 114 635 mieszkańców (35. lokata w kraju). Jest ważnym ośrodkiem turystycznym i kulturalnym województwa małopolskiego. Położony w płd.-wsch. części kraju, przy trasie komunikacyjnej E-40 i linii kolejowej, jest ważnym węzłem w komunikacji drogowej i kolejowej. W latach 1975-1998 Tarnów był stolicą województwa tarnowskiego. W przyjętej przez Radę Ministrów 13 grudnia 2011 roku Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030, Tarnów został zaliczony do tzw. ważnych ośrodków regionalnych, czyli grona miast, obok miast wojewódzkich, najważniejszych dla rozwoju kraju w perspektywie najbliższych 20 lat<ref>http://www.mrr.gov.pl/rozwoj_regionalny/Polityka_przestrzenna/KPZK/Aktualnosci/Documents/KPZK2030.pdf</ref>.
Jest także ważnym ośrodkiem przemysłowym i gospodarczym z wyspecjalizowanymi zakładami chemicznymi, maszynowymi, metalowymi, budowlanymi, szklarskimi i spożywczymi. W dzielnicy Mościce znajdują się Zakłady Azotowe, będące jednymi z najważniejszych zakładów tego typu w Polsce. Tarnów jest także ośrodkiem kynologii łowieckiej. W okolicach miasta co dwa lata odbywają się ogólnopolskie Field-Trialsy im. Kazimierza Tarnowskiego.
W części miasta Klikowa działało PGR – Państwowe Stado Ogierów Klikowa. W 1993 r. po przekształceniu jako Stado Ogierów Klikowa<ref>Internetowy System Aktów Prawnych</ref>- Radio Zrobcie-Hałas.pl
- RDN Religia
- Internetowe Radio Tarnów
- TVP Kraków – Studio w Tarnowie
- Małopolska Telewizja Kablowa
- aMazing TV - oddział w Tarnowie ( Multimedia Polska )
- Telewizja internetowa TVW
Sport
Tarnów jest ośrodkiem sportu żużlowego (Unia Tarnów, wicemistrzostwo Polski w 1994 r., mistrzostwo Polski w 2004, 2005 r.) a także wspinaczki sportowej. Rozwija się tu również piłka nożna, piłka ręczna, karate kyokushin, judo, boks, muay thai, pływanie, kung-fu, speedrower i inne dyscypliny.
Bezpieczeństwo
Opieka zdrowotna
Do najważniejszych zakładów opieki zdrowotnej w mieście należą:- Szpital Wojewódzki im. św. Łukasza
- Specjalistyczny Szpital im. Edwarda Szczeklika
- NZOZ CenterMed
- Zespół Przychodni Specjalistycznych
- Mościckie Centrum Medyczne
- Zakład Opieki Zdrowotnej MSWiA
Ratownictwo medyczne
W 2012 roku w Tarnowie ma powstać skoncentrowana dyspozytornia nr 2 dla wschodniej i południowej części Województwa Małopolskiego. Swoim zasięgiem obejmie 1,3 mln mieszkańców województwa. Dyspozytornia nr 1 funkcjonować będzie w Krakowie<ref>http://www.wrotamalopolski.pl/NR/rdonlyres/8DD3FD93-3B3A-4802-B09A-9AC38CA4C819/792919/RVza1a.pdf</ref>.
Powiatowa Stacja Pogotowia Ratunkowego w Tarnowie - Aleja Matki Bożej Fatimskiej 2.
Na terenie Miasta oprócz stacji przy Fatimskiej funkcjonują także dwie filie PSPR, pierwsza z nich umiejscowiona jest w Mościcach (zespół Specjalistyczny), druga natomiast w JRG PSP nr 2 w Tarnowie (zespół Specjalistyczny). Pozostałe filie wyjazdowe tarnowskiego pogotowia rozlokowane są w powiecie tarnowskim tj. w Żabnie (zespół Podstawowy), Zakliczynie (zespół Podstawowy), Wojniczu (zespół Podstawowy), Gromniku (zespół Podstawowy), Tuchowie (zespół Specjalistyczny) oraz Szerzynach (zespół Podstawowy). We wrześniu 2011 roku PSPR Tarnów wzbogaciła się o dwie nowe karetki, które zastąpią najbardziej wyeksploatowane pojazdy z obecnego taboru.
Pożarnictwo
W Tarnowie znajduje się Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej, w strukturach której funkcjonują dwie jednostki ratowniczo-gaśnicze:- JRG-1 (ul. Klikowska 39)
- JRG-2 (ul. Błonie 2A)
- OSP Tarnów - Rzędzin
- OSP Tarnów - Mościce (nie uczestniczy w akcjach ratowniczo-gaśniczych).
Ratownictwo Chemiczne
W Tarnowie funkcjonuje Ośrodek Regionalny (Jednostka Ratownictwa Chemicznego) Systemu Pomocy w Transporcie Materiałów Niebezpiecznych (SPOT).
Policja
W Tarnowie znajduje się Komenda Miejska Policji, w strukturach której działa sześć komisariatów:- Komisariat Policji Tarnów – Centrum
- Komisariat Policji Tarnów – Zachód
- Komisariat Policji Tuchów
- Komisariat Policji Żabno
- Komisariat Policji Ciężkowice
- Komisariat Policji Wojnicz
W strukturze Komendy Miejskiej Policji funkcjonuje również jednostka antyterrorystyczna (Nieetatowy Zespół Realizacyjny) oraz Policyjna Izba Dziecka.
Straż Graniczna
W Tarnowie funkcjonuje placówka Karpackiego Oddziału Straży Granicznej.
Wymiar sprawiedliwości
W Tarnowie swoje siedziby mają:- Prokuratura Okręgowa
- Prokuratura Rejonowa
- Sąd Okręgowy
- Sąd Rejonowy
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
System penitencjarny
W Tarnowie funkcjonują dwa zakłady karne:- ZK zamknięty, o pełnym systemie ochrony z oddziałem zewnętrznym
- ZK półotwarty w Tarnowie-Mościcach
W mieście funkcjonuje również, jedyny w Małopolsce, zakład poprawczy.
Polityka i administracja
Tarnów jest siedzibą wielu instytucji o znaczeniu regionalnym oraz ponadregionalnym. Swoje siedziby mają tutaj m.in. Starostwo Powiatowe, delegatura Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, wydział zamiejscowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Małopolski Ośrodek Ruchu Drogowego, dyrekcja Zespółu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, oddział Urzędu Dozoru Technicznego, oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oddział Banku Gospodarstwa Krajowego, oddział Urzędu Statystycznego w Krakowie, biuro Agencji Nieruchomości Rolnych w Rzeszowie, regionalny oddział Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, Okręgowa Izba Lekarska oraz Okręgowa Izba Lekarsko-Weterynaryjna.
W mieście znajduje się również delegatura Krajowego Biura Wyborczego.
Miasta partnerskie
{ border="0"valign="top"
valign="top"
valign="top"
valign="top"
}
Stowarzyszenia i organizacje pozarządowe działające w Tarnowie
W Tarnowie działa wiele stowarzyszeń i organizacji pozarządowych:- Stowarzyszenie KoLiber, Oddział tarnowski
- Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych, Oddział Regionalny w Tarnowie
- Stowarzyszenie Mieszkańców Strusiny
- Stowarzyszenie Projekt Tarnów
Osoby związane z Tarnowem
- Józef Bem - generał i bohater narodowy
- Jan Bielatowicz - pisarz, dziennikarz
- Roman Brandstaetter - pisarz, poeta
- Jerzy Braun - poeta
- Kazimierz Brodziński - poeta
- Józef Cyrankiewicz - premier RP (1947-1952) i PRL (1954-1970), przewodniczący Rady Państwa (1970-1972)
- Julian Goslar - rewolucjonista
- Stefan Jaracz - aktor
- Mieczysław Jastrun - poeta,literat
- Tadeusz Kantor - malarz,człowiek teatru
- Józef Kapustka - pianista
- Janusz Kołodziej - żużlowiec
- Marian Kukiel - historyk
- Jolanta M. Marszalska - historyk
- Wilhelm Sasnal - artysta plastyk
- ksiądz Józef Stolarczyk - pionier taternictwa
- Jan Szczepanik - wynalazca, tzw. polski Edison
- Kazimierz Szczepanik - wynalazca
- Józef Szujski - historyk
- Edward Żentara - aktor
- Jacek Dukaj - pisarz
Burmistrzowie i prezydenci Tarnowa
Biskupi tarnowscy
Honorowi Obywatele Miasta Tarnowa
- książę Paweł François Roman Sanguszko – 16.06.1990 r.
- Norbert Lippóczy – 11.03.1992 r.
- abp Józef Życiński – 31.08.1997 r.
- prof. Franciszek Ziejka – 10.10.2000 r.
- Tony Rickardsson – 22.06.2006 r.
- bp Władysław Bobowski – 20.06.2007 r.
- ks. prof. Michał Heller – 15.05.2008 r.
Wspólnoty wyznaniowe
Kościół rzymskokatolicki
W mieście funkcjonuje 15 parafii oraz siedziba biskupa oraz władz diecezji tarnowskiej.Kościół Polskokatolicki
Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w TarnowieProtestantyzm
- Kościół Ewangelicko-Metodystyczny – zbór
- Kościół Chrześcijan Baptystów – zbór
- Kościół Wolnych Chrześcijan – zbór
- Kościół Zielonoświątkowy – zbór
- Chrześcijańskie Centrum Pan Jest Sztandarem – kościół
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego – zbór
Buddyzm
Inne
- Świadkowie Jehowy – 4 zbory, Sala Królestwa
- Świecki Ruch Misyjny "Epifania" – zbór
- Wolni Badacze Pisma Świętego – zbór
Zobacz też
- Kościół Matki Boskiej Śnieżnej w Tarnowie, Kościół św. Anny w Tarnowie, Ratusz w Tarnowie
- Gmina Klikowa
- Ludność Tarnowa
Linki zewnętrzne
- http://www.tajemnicetarnowa.pl/
- Oficjalna strona miasta Tarnowa
- Secesyjny Tarnów – Zabytki secesji w Tarnowie.
- Tarnów Dawniej