Stanisłau Szuszkiewicz



Stanisłau Stanisławawicz Szuszkiewicz (biał. Станiслаў Станіслававіч Шушкевіч, Stanisłaŭ Stanisłavavič Šuškievič<ref name = lacinka>Zapis białoruską łacinką, użyty m. in. w: </ref>; ros. Станислав Станиславович Шушкевич, Stanisław Stanisławowicz Szuszkiewicz; ur. 15 grudnia 1934 w Mińsku) – radziecki i białoruski naukowiec, działacz państwowy, polityk, w latach 1991–1994 przewodniczący Rady Najwyższej Białoruskiej SRR / Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji. Od momentu ogłoszenia niepodległości Białorusi do czasu dymisji był głową państwa.

Życiorys

Stanisłau Szuszkiewicz jest synem znanego pisarza białoruskiego represjonowanego w czasach stalinizmu. Przed wejściem w politykę był naukowcem (profesorem matematyki i fizyki), członkiem korespondencyjnym Akademii Nauk Białoruskiej SRR, autorem licznych książek i publikacji, a także ponad 50 odkryć.

Jako przewodniczący Rady Najwyższej Białoruskiej SRR odegrał ogromną rolę w likwidacji ZSRR, a później w powstaniu Wspólnoty Niepodległych Państw - wraz z Borysem Jelcynem i Leonidem Krawczukiem sygnował 8 grudnia 1991 roku umowę w Wiskuli (tzw. umowa białowieska) rozwiązującą ZSRR i powołującą do życia nową organizację integracyjną.

W czasach sprawowania władzy, zwolennik neutralności wojskowej Białorusi oraz polityki dialogu i partnerstwa z Zachodem. Polemizował w tej sprawie z premierem Wiaczasławem Kiebiczem oraz Mieczysłauem Hrybem, którzy preferowali orientację prorosyjską. Był zdecydowanym zwolennikiem polityki reform gospodarczych i politycznych.

W styczniu 1994 został odwołany ze stanowiska przewodniczącego Rady Najwyższej Białorusi – formalnie ze względu na sprzeniewierzenie 100 dolarów amerykańskich na rzekomą budowę domku działkowego, podglebiem do odwołania Szuszkiewicza stał się też tzw. skandal związany z ujęciem przywódców komunistycznej Litwy na terenie Białorusi przy współpracy służb białoruskich.

W wyborach lipcowych z 1994 otrzymał jedynie 10% poparcia, nie przechodząc do drugiej tury. Od 1994 pełnił funkcję dyrektora Centrum Badań Politycznych i Ekonomicznych Humanistycznego Uniwersytetu Europejskiego w Mińsku, aż do czasu jego likwidacji.

Stanisław Szuszkiewicz wymieniany był wśród kandydatów biorących udział w wyborach prezydenckich 2006, jednak na Kongresie Sił Demokratycznych 2 października 2005 udzielił poparcia Aleksandrowi Milinkiewiczowi jako wspólnemu kandydatowi opozycji.

Nagrody i odznaczenia

Laureat nagrody Jana Nowaka Jeziorańskiego w 2006. 1 lipca 2009 odebrał tytuł doktora honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Lublinie<ref> Trzej prezydenci odebrali doktoraty honoris causa KUL, 01.07.2009, Polskie Radio </ref>.

Lech Wałęsa zgłosił kandydaturę Szuszkiewicza do Pokojowej Nagrody Nobla. 24 sierpnia 2007 Informacyjna Agencja Radiowa podała informację o nominacji Stanisława Szuszkiewicza do tej prestiżowej nagrody<ref>Wałęsa zgłosił swojego kandydata do Nagrody Nobla</ref>.

Prace



Stanislau Schuschkewitsch
Stanislav Shushkevich
Stanislaw Chouchkievitch