Stadion Śląski

Stadion Śląski – wielofunkcyjny stadion sportowy, położony na terenie Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku (WPKiW) w Chorzowie (przy granicy z Katowicami) i administrowany przez jednostkę budżetową województwa śląskiego pod nazwą Wojewódzki Ośrodek Kultury i Sportu "Stadion Śląski" w Chorzowie.

Jest to obiekt uniwersalny, mogą się na nim bowiem odbywać mecze piłkarskie, zawody żużlowe, mityngi lekkoatletyczne oraz imprezy muzyczne. Od chwili oddania do użytku, największa tego typu budowla w Polsce.

W 1993 Polski Związek Piłki Nożnej specjalną uchwałą nadał Stadionowi Śląskiemu nazwę "Narodowy" <ref>Awantura o Narodowy. Jeden jest w Chorzowie, drugi w Warszawie</ref>. Ministerstwo Sportu i Turystyki twierdzi, że PZPN jako stowarzyszenie sportowe nie ma uprawnień do nadawania nazw stadionom. Stadion Narodowy w Warszawie to nazwa zarejestrowana w Urzędzie Patentowym, na rzecz Ministerstwa Sportu i Turystyki<ref>566Gdzie jest Stadion Narodowy? W Warszawie czy Chorzowie?567</ref>.

Historia

Plany budowy dużego obiektu sportowego w polskiej części Górnego Śląska z widownią na kilkadziesiąt tysięcy osób powstały już w latach międzywojennych. W 1939 gotowy był projekt przygotowany przez Adama Kocura – prezydenta Katowic i zarazem przewodniczącego komitetu budowy stadionu<ref>"Gazeta Wyborcza" – "Stadion Śląski – kocioł czarownic" Paweł Czado, Piotr Zawadzki 2006.03.30</ref>. Miał on przypominać Stadion Olimpijski w Berlinie, lecz w wyniku wybuchu II wojny światowej koncepcja upadła. Pod koniec lat 40. XX w. w tzw. "planie sześcioletnim" przewidziano budowę dużego stadionu na 70 tysięcy osób. Miał na nim rozgrywać mecze jeden z tutejszych klubów piłkarskich, jednak ten pomysł nie został zrealizowany.

Ostatecznie decyzja o budowie Stadionu Śląskiego na terenie tworzonego wówczas największego parku miejskiego w Europie (WPKiW) zapadła w 1950, podczas posiedzenia Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. Zaprojektował go architekt Julian Brzuchowski, kierownikiem robót był inż. Wiktor Pade. Roboty rozpoczęły się w 1951. Część prac wykonywali fachowcy sprowadzeni z Czechosłowacji. Stadion został zbudowany z piaskowca czerwonego i białego oraz granitu i betonu. Budowa największego w kraju stadionu pociągała za sobą duże koszty. Kluby sportowe z okręgu katowickiego wpłaciły do kasy komitetu budowy ponad 100 tysięcy złotych. Szukano kibiców, którzy przy budowie obiektu pracowaliby nieodpłatnie. Społeczeństwo województwa przepracowało łącznie 589 938 roboczogodzin, wartość tej pracy szacuje się na 1 500 000 ówczesnych złotych. Powstawał on równocześnie ze Stadionem Dziesięciolecia.

Obiekt został ukończony latem 1956. Jego oficjalna inauguracja miała miejsce w dniu najważniejszego święta narodowego Polski Ludowej 22 lipca 1956 – przegranym 0:2 – towarzyskim spotkaniem piłkarskim przeciwko NRD. Pierwszym dyrektorem został Mikołaj Beljung. W 1959 założono na nim sztuczne oświetlenie elektryczne (pierwsze w Polsce).

W 1993 Polski Związek Piłki Nożnej nadał mu status Stadionu Narodowego. W 1995 rozpoczęła się gruntowna przebudowa stadionu. Pierwszy jej etap zakończono w 1997, a drugi w 2001. W październiku 2007 zamontowano system podgrzewający płytę boiska oraz wymieniono jej murawę.

W 2009 roku rozpoczął się kolejny etap przebudowy stadionu<ref name="rozbudowa" />. Wybudowane zostanie zadaszenie, tor żużlowy zastąpi lekkoatletyczna bieżnia, wybudowane zostanie dodatkowe piętro trybun. Stadion zwiększy swą pojemność do ok. 55 tysięcy osób<ref name="rozbudowa" />.

Pierwotna konstrukcja stadionu

Widownia

Początkowo trybuny stadionu mogły oficjalnie pomieścić 87 000 widzów, jednak regularnie zasiadało na nim od 90 000 do 100 000 kibiców, toteż szybko przylgnęło do niego miano stutysięcznika. Rekord frekwencji – 120 000 osób – padł 18 września 1963, podczas meczu piłkarskiego Pucharu Europy Mistrzów Krajowych Górnik Zabrze – Austria Wiedeń. Międzynarodowe wymogi bezpieczeństwa wymusiły – z biegiem czasu – stopniowe zmniejszanie jego pojemności.

Wieża

Zlokalizowana w centralnej części obiektu – wieża, od samego początku była symbolem całego obiektu. Pierwotnie mieściły się w niej biura administracyjne oraz pomieszczenia techniczne, natomiast później nie pełniła żadnej funkcji. W związku z rozpoczęciem kolejnego etapu przebudowy stadionu, we wrześniu 2008 roku wieża została rozebrana.

Tunel

Wewnątrz stadionu, pod trybunami znajduje się tunel. Jest jednym z legendarnych miejsc w obiekcie. Prowadzi on na murawę boiska. Tędy wychodzą drużyny piłkarskie przed rozpoczęciem meczów. Wielu sportowców wspomina specyficzne wrażenie, jakie miało miejsce podczas wyjścia tędy na mecz. Tunel jest długi i odpowiednio tłumi krzyki widowni oddając odpowiedni klimat. Obecnie tunel jest po liftingu, jest nieco wyższy i krótszy – ma teraz 63 metry długości. W bocznym skrzydle tunelu znajduje się kompleks szatni spełniających europejskie standardy.

Stadion po przebudowie

Trybuny

Po przebudowie pojemność stadionu zwiększy się z 47 202 widzów do 55.211 miejsc siedzących ulokowanych na dwupiętrowych trybunach<ref name="rozbudowa" />. Po modernizacji będzie także 900 miejsc w lożach. Szerokość rzędu na widowni wynosi 85 centymetrów. Początkowa koncepcja architekta stadionu zakładała zamontowanie czerwonych krzesełek, jednak w dniu 7 lutego 2011 roku, zarząd województwa podjął decyzję o zmianie ich koloru na żółto-niebieskie<ref></ref>, czyli barwy Górnego Śląska.

Dach

Przebudowa nada stadionowi półprzezroczysty dach ze sztucznego tworzywa, zaprojektowany przez niemiecką firmę GMP Architekten z Akwizgranu. Ma on nawiązywać do przemysłowych konstrukcji, jakich nie brak na Górnym Śląsku. Będzie podświetlany na 3 kolory (biały, niebieski i czerwony), a w nocy będzie tworzył łunę światła, jego powierzchnia wynosić będzie 43 tys. m², co uczyni go największym dachem w Europie<ref name="rozbudowa" />.

Ośrodek

Cały kompleks Stadionu Śląskiego zajmuje powierzchnię 21,34 ha. Oprócz głównego stadionu obejmuje on również boczne boisko treningowe ze sztuczną nawierzchnią, oświetleniem oraz zadaszoną trybuną na 300 miejsc siedzących, które 3 czerwca 2005 – jako pierwsze w kraju – otrzymało z rąk prezydenta FIFA Seppa Blattera międzynarodowy certyfikat FIFA<ref>pzpn.pl: Boisko przy Stadionie Śląskim z certyfikatem FIFA</ref>. Znajduje się tu również: druge boisko treningowe z naturalną trawą, widownią na 100 osób i oświetleniem, boiska do gry w koszykówkę i piłkę ręczną, korty tenisowe, siłownia, szereg wielofunkcyjnych sal (w tym sala konferencyjna na 500 osób), restauracja oraz hotel posiadający 70 miejsc noclegowych.

Piłka nożna

Mecze reprezentacji Polski

Oficjalnie Stadion Śląski został Stadionem Narodowym w 1993, jednak piłkarska reprezentacja Polski rozgrywała na nim swe najważniejsze mecze już od 1957 (eliminacyjne spotkanie finałów MŚ'1958 przeciwko ZSRR). Wiele z nich przeszło do legendy zarówno rodzimego, jak i światowego futbolu. Biało-czerwoni ogrywali tutaj takie potęgi, jak: ZSRR, Anglia, Holandia, Włochy, czy Portugalia. To właśnie dzień po – wygranym 2:0 – spotkaniu przeciw Dumnym Synom Albionu w ramach kwalifikacji do finałów MŚ'1974, brytyjskie media nadały mu przydomek Kocioł Czarownic (7 czerwca 1973). Polacy trzykrotnie pieczętowali na nim awans do mundiali: w 1977, 1985 i 2001 a raz do mistrzostw Europy 2007. Do tej pory łącznie odbyło się tutaj 55 oficjalnych meczów polskiej kadry narodowej, z czego 23 zostały przez nią wygrane, 14 przegranych i 18 zremisowanych (przy bilansie bramkowym: 88 goli strzelonych i 55 goli straconych).

{ class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
style="background-color: #DCDCDC;"
! Lp. !! Data !! Mecz !! Wynik !! Widzów

1
22 lipca 1956
Polska – NRD
0:2
90 000

2
20 października 1957
Polska – ZSRR
2:1
100 000

3
11 maja 1958
Polska – Irlandia
2:2
80 000

4
14 września 1958
Polska – Węgry
1:3
90 000

5
28 czerwca 1959
Polska – Hiszpania
2:4
100 000

6
8 listopada 1959
Polska – Finlandia
6:2
22 000

7
26 czerwca 1960
Polska – Bułgaria
4:0
25 000

8
25 czerwca 1961
Polska – Jugosławia
1:1
100 000

9
5 listopada 1961
Polska – Dania
5:0
10 000

10
10 października 1962
Polska – Irlandia Pn.
0:2
50 000

11
2 czerwca 1963
Polska – Rumunia
1:1
40 000

12
23 maja 1965
Polska – Szkocja
1:1
80 000

13
3 maja 1966
Polska – Węgry
1:1
95 000

14
5 lipca 1966
Polska – Anglia
0:1
70 000

15
21 maja 1967
Polska – Belgia
3:1
65 000

16
24 kwietnia 1968
Polska – Turcja
8:0
35 000

17
30 października 1968
Polska – Irlandia
1:0
18 000

18
7 września 1969
Polska – Holandia
2:1
85 000

19
14 października 1970
Polska – Albania
3:0
10 000

20
6 czerwca 1973
Polska – Anglia
2:0
90 000

21
26 września 1973
Polska – Walia
3:0
90 000

22
10 września 1975
Polska – Holandia
4:1
85 000

23
24 marca 1976
Polska – Argentyna
1:2
60 000

24
21 września 1977
Polska – Dania
4:1
80 000

25
29 września 1977
Polska – Portugalia
1:1
80 000

26
4 kwietnia 1979
Polska – Węgry
1:1
60 000

27
2 maja 1979
Polska – Holandia
2:0
85 000

28
26 września 1979
Polska – NRD
1:1
70 000

29
6 czerwca 1980
Polska – CSRS
1:1
45 000

30
2 maja 1981
Polska – NRD
1:0
80 000

31
2 września 1981
Polska – RFN
0:2
70 000

32
22 maja 1983
Polska – ZSRR
1:1
75 000

33
11 września 1985
Polska – Belgia
0:0
75 000

34
16 listopada 1985
Polska – Włochy
1:0
20 000

35
19 października 1988
Polska – Albania
1:0
35 000

36
11 października 1989
Polska – Anglia
0:0
35 000

37
25 października 1989
Polska – Szwecja
0:2
15 000

38
29 maja 1993
Polska – Anglia
1:1
65 000

39
2 kwietnia 1997
Polska – Włochy
0:0
32 000

40
31 maja 1997
Polska – Anglia
0:2
30 000

41
27 maja 1998
Polska – Rosja
3:1
8 000

42
31 marca 1999
Polska – Szwecja
0:1
28 000

43
1 września 2001
Polska – Norwegia
3:0
43 000

44
6 października 2001
Polska – Ukraina
1:1
25 000

45
29 marca 2003
Polska – Węgry
0:0
47 000

46
10 września 2003
Polska – Szwecja
0:2
20 000

47
8 września 2004
Polska – Anglia
1:2
45 000

48
3 września 2005
Polska – Austria
3:2
45 000

49
31 maja 2006
Polska – Kolumbia
1:2
40 000

50
11 października 2006
Polska – Portugalia
2:1
44 000

51
17 listopada 2007
Polska – Belgia
2:0
47 000

52
1 czerwca 2008
Polska – Dania
1:1
35 000

53
11 października 2008
Polska – Czechy
2:1
47 000

54
5 września 2009
Polska – Irlandia Północna
1:1
45 000

55
14 października 2009
Polska – Słowacja
0:1
4 000
}

Mecze w europejskich pucharach

Stadion Śląski wykorzystywany jest również przez kluby piłkarskie z Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego do rozgrywania ważnych meczów międzynarodowych (głównie w europejskich pucharach). Przy tej okazji rolę gospodarza pełniły tutaj: Górnik Zabrze, GKS Katowice, Ruch Chorzów, Polonia Bytom i GKS Tychy.

Pozostałe mecze

22 lipca 1974 na Stadionie Śląskim odbył się mecz reprezentacji Śląska przeciwko Tanzanii, wygrany przez Ślązaków 7:2. Dodatkowo od połowy lat 50. do końca lat 80. odbyło się tutaj wiele prestiżowych spotkań ligowych (m.in. derby Górnego Śląska). W marcu 2008 mecze rozgrywali tu Ruch Chorzów i Polonia Bytom z racji niedopuszczenia ich obiektów do rozgrywek w tym okresie.

Żużel

Od 8 czerwca 1972 murawę boiska Stadionu Śląskiego okalał pełnowymiarowy tor żużlowy. Najważniejszymi zawodami w tej dyscyplinie rozgrywanymi na nim były żużlowe mistrzostwa świata: indywidualne (4 krotnie: 1973, 1976, 1979 i 1986, par (2-krotnie: 1978 i 1981) i drużynowe (1-krotnie: 1974). Dwa razy odbyły się tutaj zawody Grand Prix Europy. Ich organizatorem była bydgoska Polonia, która jednocześnie organizowała w Bydgoszczy Grand Prix Polski. Stadion Śląski stanowił też największy obiekt żużlowy na świecie.

Lekkoatletyka

W 1967 roku obiekt gościł mistrzostwa Polski seniorów<ref></ref>. W 1969 odbył się tutaj mecz lekkoatletyczny Polska - NRD – Związek Radziecki<ref></ref>, podczas którego reprezentująca ZSRR Nadieżda Cziżowa jako pierwsza w historii kobieta pchnęła kulą ponad 20 metrów ustanawiając wynikiem 20,09 rekord świata<ref></ref>. Na początku 2010 pojawiła się idea zorganizowana na Stadionie Śląskim mistrzostw świata w 2015 roku jednak w czerwcu tego samego roku Chorzów opadł z walki o organizację zawodów<ref></ref>. Istniała koncepcja aby zgłosić miasto i stadion do goszczenia mistrzostw Starego Kontynentu w 2016 roku<ref></ref>.

Imprezy muzyczne

Na Stadionie Śląskim odbywają się ponadto koncerty muzyczne (wówczas obiekt ten jest w stanie pomieścić nawet 70 000 fanów muzyki). Gościły już na nim m.in.: Iron Maiden, The Rolling Stones, AC/DC, Metallica, U2, Nightwish, czy Slipknot. W czerwcu 2007 swoje koncerty zagrali tutaj: Linkin Park, Pearl Jam i Genesis, 3 lipca 2007 wystąpili pierwszy raz w Polsce Red Hot Chili Peppers. W 2008 roku na stadionie zagrała już Metallica, Machine Head oraz The Police. W sierpniu 2009 roku ostatni przed wyłączeniem stadionu na 2-letni czas remontu koncert dała grupa U2.

Pozostałe imprezy

30 maja 2009 roku na stadionie Śląskim odbyły się pierwsze w Polsce i w Europie zawody Monster Jam (dokładnie Orlen Monster Jam).

Klub sportowy

Przy Stadionie Śląskim działa jednosekcyjny klub piłkarski o nazwie Klub Sportowy "Stadion Śląski", specjalizujący się w szkoleniu młodzieży (szkółka piłkarska). Utworzono go w 6 stycznia 1928 roku jako KS Stadion Królewska Huta, z sekcjami – piłką nożną, lekkoatletyką, pływaniem i tenisem<ref>Str. 50, "75 lat OZPN KATOWICE" KSIĘGA PAMIĄTKOWA, wyd. GiA KATOWICE w r. 1996</ref><ref>Paul Rother, "Chronik der Stadt Königshütte Oberschlesien", wyd. Laumann Verlag Dülmen, (ISBN 3-87466-193-8)</ref>, a 20 kwietnia 1962 reaktywowano jako Wojewódzki Sportowy Ośrodek Metodyczno-Szkoleniowy Klub Sportowy Stadion Śląski przy Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku. Prawa stowarzyszenia klub otrzymał 11 maja 1962 roku. Od samego początku klub ten zajmował się wyłącznie szkoleniem młodzieży (od trampkarzy do juniorów), bowiem planów utworzenia drużyny seniorów – mimo poczynionych starań wspólnie z AKS-em Chorzów – nie udało się nigdy zrealizować. Klub ma barwy zielono-białe. Największym jego sukcesem było czwarte miejsce w mistrzostwach Polski juniorów w Olsztynie. Szkoli blisko 240 młodych piłkarzy. Zajęcia odbywają się 3-4 razy w tygodniu, w 11 grupach podzielonych według kryteriów wiekowych. W 2005 roku zyskał status Organizacji Pożytku Publicznego. Z klubu wywodzą się tacy zawodnicy jak: Jerzy Wyrobek, Henryk Wieczorek, Paweł Janduda, Dariusz Fornalak, Robert Mitwerandu, Dariusz Rzeźniczek, Arkadiusz Szczygieł, Dawid Plizga czy Piotr Ćwielong.

Polska