Siedlce


Siedlce (ros. Седлец, jid. שעדליץ Shedlits) – miasto we wschodniej Polsce położone pomiędzy rzekami Muchawką i Helenką, na Południowym Podlasiu. Pod względem liczby mieszkańców 47. miejsce w Polsce i 4. w województwie mazowieckim. Siedziba kurii diecezji siedleckiej. Miasto stanowi lokalne i ponadlokalne centrum gospodarcze (rozwinięte handel, usługi i przemysł), edukacyjne (2 szkoły wyższe, seminarium duchowne i 10 szkół średnich, szkoła muzyczna I i II stopnia), militarne (1 Siedlecki Batalion Rozpoznawczy, wojskowa komenda uzupełnień), kulturalne (2 domy kultury, teatr, 4 biblioteki, 3 muzea).

Położenie


Siedlce leżą na Wysoczyźnie Siedleckiej, która geograficznie jest częścią Niziny Południowopodlaskiej; między rzekami Muchawka i Helenka i zajmują powierzchnię 3186 ha<ref name="pl-bdr"></ref>.

Miasto (wg Google Maps) położone jest w odległości:

Środowisko naturalne

Przyroda

Na terenie miasta znajduje się 15 pomników przyrody.

Głównym typem zieleni są tereny parkowe reprezentowane przez Park Miejski "Aleksandria" (w centrum miasta) i "Stary Park" (tereny między ul. B. Prusa i ul. gen. J. Bema); oraz tereny leśne – Las Sekulski (Sekuła). Występuje też spora ilość skwerów i terenów zielonych (min. skwer Wileński, skwer im. T. Kościuszki, skwer Niepodległości, tereny wokół Amfiteatru, Błonia Siedleckie, tereny przy Zalewie Miejskim). Dodatkowo po całym mieście rozrzucone są kompleksy ogrodów działkowych.

Klimat

</ref>
}}
W Siedlcach w dniu 11 stycznia 1940 odnotowano najniższą w Polsce minimalną temperaturę dobową powietrza: -41°C<ref>Rekordy klimatyczne w Polsce, Zakład Klimatologii IGiGP UJ, Kraków</ref>.

Demografia

Pod względem liczby ludności Siedlce są 47. miastem w Polsce, a w województwie mazowieckim zajmują 4 lokatę (po Warszawie, Radomiu i Płocku). Pod względem gęstości zaludnienia zajmują 7 pozycję na Mazowszu, a w Polsce 32, (2 429 os./km²)

Wg GUS 31 grudnia 2010 Siedlce liczyły 77 392 osób<ref name="pl-bdr" />.

{ border="1" cellpadding="2" align="right"
!Rok
!Liczba ludności

1810
2 738

1840
5 800

1865
9 466

1897
20 826

1911
21 949

1939
41 294

1944
27 584

1950
28 799

1960
32 587

1970
39 400

1980
54 821

1990
70 500

1995
73 800

2000
76 667

2005
77 092

2010
77 392
}

Struktura demograficzna mieszkańców Siedlec wg danych z 31 grudnia 2007<ref name="pl-bdr" />:

<timeline>
ImageSize = width:630 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:80000
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
PlotData=
</timeline>

Historia



u

Była stolica:

Najstarszy przekaz o miejscowości Siedlecz pochodzi z 1448 r. Była to najbardziej wysunięta na północ część małopolskiej ziemi łukowskiej, wchodzącej w skład województwa sandomierskiego, a od 1474 r. – województwa lubelskiego. Prawa miejskie na prawie magdeburskim Siedlce otrzymały 15 stycznia 1547 r. W pierwszym stuleciu swego istnienia miasto przeżywało dynamiczny rozwój. Obszar Siedlec wzrósł pięciokrotnie, rosła liczba mieszkańców, przybywało kupców i rzemieślników. Rozwój ten przerwały w połowie XVII w wojny. Miasto ucierpiało od najazdów kozackiego, moskiewskiego, tatarskiego. Odrodzenie miasta nastąpiło za Aleksandry Ogińskiej z rodu Czartoryskich. Dzięki niej miasto stało się jednym z ważniejszych ośrodków życia towarzyskiego i kulturalnego w Polsce. Na przedstawienia teatralne była zapraszana elita z całego kraju. Wśród licznych gości był król, Stanisław August Poniatowski. W czasie zaborów mieszkańcy brali czynny udział w powstaniach. Odzyskanie niepodległości w 1918 r. pozwoliło ponownie rozwinąć się Siedlcom. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Siedlce – jeden z głównych ośrodków województwa lubelskiego – stanowiły ośrodek handlu i rzemiosła (krawiectwo i szewstwo). Siedlce były największym rynkiem pracy w regionie. Miasto miało dobre zaplecze oświatowe z publicznymi szkołami średnimi z wykształceniem ogólnokształcącym i zawodowym.

Pod koniec września 1939 roku Siedlce zostały na krótko zajęte przez wojska sowieckie (np. rejon dworca kolejowego)skąd po kilku dniach wycofały się na linię ustaloną paktem. W czasie II wojny światowej Siedlce były rejonem działań partyzanckich AK, BCh i NSZ. Okres wojny przyniósł ogromne zniszczenia dla zabudowy miasta. Prawie połowa budynków legła w gruzach. Zniszczone zostało centrum miasta. W 1969 r. rozpoczęła działalność Wyższa Szkoła Nauczycielska, obecnie Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach. W latach siedemdziesiątych wybudowano kilka znaczących zakładów przemysłowych. Jednym z ważniejszych współczesnych wydarzeń Siedlec była wizyta papieża Jana Pawła II w 1999 r.

Zabytki

Lista nieistniejących obiektów historycznych:

Gospodarka


Flirt zbudowany w montowni Stadlera w Siedlcach

Charakterystyka gospodarki


W części miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Siedlce.<ref></ref>

Na koniec 2006 roku w mieście zarejestrowanych było 7734 podmiotów gospodarczych, w tym 7496 firm z sektora prywatnego (96,6%). Dominuje sektor handlowy (łącznie z usługami naprawczymi, 2629 podmiotów), a następnie obsługi nieruchomości i firm (1224), przetwórstwa przemysłowego (610) i budownictwa (578)<ref name="joum"></ref>

Swoje siedziby mają tutaj deweloperzy działający zarówno na rynku lokalnym jak i w Warszawie. W mieście jest 578 firm budowlanych<ref name="joum"/>.

W mieście działają 4 hotele, oraz wiele punktów gastronomicznych od restauracji po tanie puby (163 podmiotów)<ref name="joum"/>.

Największym przedstawicielem lokalnego przemysłu i usług jest firma Polimex-Mostostal S.A. – producent lekkich konstrukcji stalowych, oraz wykonawcą robót budowlanych w Polsce i za granicą.

Działa tu także polski oddział firmy Stadler Rail produkującej pociągi o nazwie FLIRT, znajduje się tu również elektrociepłownia gazowa, dostarczająca prąd i ciepło do mieszkań na terenie miasta.

W 2007 r. na terenie miasta została utworzona Specjalna strefa ekonomiczna – podstrefa Tarnobrzeskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej EURO-PARK WISŁOSAN (58,18 ha), głównie tereny w: PDP (ok.53,2 ha); PNDP (ok. 5 ha)<ref>Siedlecki Serwis dla Inwestorów</ref>

Gospodarka komunalna

Działające od 1991 roku Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej (PEC) Sp. z o.o. posiada:
– Ciepłownia Centralną (6 kotłów wodnych (5 szt. WR-25-013 (29 MW), 1 szt. WR-10-011 (11,63 MW) o łącznej mocy ponad 156,5 MW, uzyskiwane z miału węglowego
– Elektrociepłownię Gazową o mocy cieplnej 22,4 MW i elektrycznej 14,6 MW

Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji (PWiK) Sp. z o.o.(1991) posiada 3 ujęcia wody (Sekuła I 360 m3/h, Sekuła II 590 m3/h, Ujrzanów 200 m3/h) z 35 studni głębinowych, 3 stacje uzdatniania wody, oczyszczalnię ścieków poddanej gruntownej modernizacji i rozbudowie w latach 1992 – 1996, oraz sieć wodociągów i kanalizacji obejmującą całe miasto i przyległe wsie.

Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych (PUK) Sp. z o.o. (1991) powstałe z przekształcenia Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Siedlcach w jedno- osobową spółkę, zajmuje się: zarządzanie nieruchomościami (wspólnot mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych z udziałem własności komunalnej, komunalnymi zasobami mieszkaniowymi), usługami komunalnymi i technicznymi (wywóz odpadów stałych i płynnych, oczyszczanie ulic i placów w tym zimowe utrzymanie dróg, usługi transportowe oraz dystrybucja pojemniki na odpady stałe), utrzymaniem terenów zieleni:(pielęgnacja, konserwacja i modernizacja terenów terenów zieleni, w tym cmentarnych)

Zakład Utylizacji Odpadów (ZUO) Sp. z o.o. (1999), utworzony został przez Miasto Siedlce, Gminę Suchożebry i Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych w Siedlcach, podstawowym przedmiotem działalności spółki jest wywóz odpadów segregowanych, usługi sanitarne i pokrewne, badania i analizy techniczne, działalność w zakresie architektury i inżynierii oraz sprzedaż hurtowa odpadów i złomu. W sierpniu 2007 roku oddano do użytku nowoczesną sortownię odpadów w Suchożebrach.

Siedleckie Towarzystwo Budownictwa Społecznego (STBS) Sp. z o.o. (1997) jest spółką utworzoną przez Miasto Siedlce, jej zadaniem jest finansowanie budownictwa czynszowego w co najmniej 30% kosztów własnych i do 70% kosztów z preferencyjnego kredytu ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego udzielonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Środki własne STBS to głównie kapitał zakładowy, partycypacja w kosztach budowy osób prawnych, fizycznych i zakładów pracy oraz kaucje przyszłych najemców.

Transport zbiorowy na terenie miasta zapewnia miejska spółka MPK Siedlce Sp. z o.o.

Budżet miasta

Na 2008 zaplanowano wydatki w wysokości 282 mln zł i przychody w wysokości 260 mln zł. Deficyt budżetowy w wysokości 22 mln zł. zostanie pokryty kredytami długoterminowymi w wysokosci 13 mln zł oraz wolnymi środkami w wysokości 9 mln zł<ref name="u_budzet"></ref>.

Największe wydatki to inwestycje w dziedzinie<ref name="joum"/>: oświata i edukacja (43%), pomoc społeczna (15%), transportu i łączności (12%), administracja (6%), kultura i sztuka, kultura fizyczna i sport (4%), ochrona zdrowia (2%), obsługa długu publicznego (1,5%) oraz pozostałe wydatki (16,5%)<ref name="joum"/>.

Ogółem inwestycje stanowią około 25% budżetu miasta<ref name="joum"/>.

Baza hotelowa

Handel

W mieście są dwa centra handlowe (Galeria S, C.H. Arche) oraz 9 domów handlowych.

Edukacja


W mieście działają 23 przedszkola (16 miejskich, 8 niepublicznych), 9 szkół podstawowych, 7 gimnazjów, 4 licea ogólnokształcące oraz 6 Zespołów Szkół Ponadgimnazjalnych i 3 szkoły wyższe (Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny, Collegium Mazovia Innowacyjna Szkoła Wyższa (dawniej Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania) i Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, a także Zamiejscowy Wydział Administracji Uniwersytetu w Białymstoku). Istnieje również Państwowa Szkoła Muzyczna (I i II stopnia) oraz Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy oraz Żłobek Miejski.

Kultura


W mieście znajduje się jedyny w Polsce obraz El Greco – Ekstaza świętego Franciszka.

Miasto jest ponad lokalnym ośrodkiem kulturalnym, odbywają się tu festiwale, wystawy, koncerty o wymiarze ogólnopolskim<ref>hosannafestival</ref><ref>targi-rolnicze/</ref>; głównymi animatorami kultury działającymi na terenie miasta są: Centrum Kultury i Sztuki, Miejski Ośrodek Kultury.

W mieście działają trzy muzea (regionalne, diecezjalne oraz Jana Pawła II), oraz trzy niezależne od siebie publiczne biblioteki: Miejska Biblioteka Publiczna, Biblioteka Główna Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, Pedagogiczna im. Heleny Radlińskiej.

W Siedlcach działa kino wielosalowe sieci Novekino.

W mieście działa też wiele grup artystycznych min. formacje taneczne: LUZ i Caro Dance oraz Chór Miasta Siedlce i Teatr ES .

Ośrodki kultury

Muzea

Biblioteki

Filie:
Nr 1 Osiedle Orlicz-Dreszera (ul. K. Hozera 2), Nr 2 Osiedle Warszawska (ul. Kaszubska 1), Nr 3 Osiedle 1000-lecia (ul. Graniczna 9), Nr 4, Osiedle Młynarska (ul. Młynarska 19), Nr 5, Dzielnica Nowe Siedlce (ul. S. Okrzei 22)

Kina

Kina obecnie nieczynne

Teatry

Imprezy cykliczne

Grupy artystyczne

Komunikacja dalekobieżna

Za komunikację międzymiastową oraz na terenie powiatu siedleckiego odpowiada PKS Siedlce S.A.
Zapewnia on regularne połączenia autobusowe międzymiastowe z Białystokiem, Garwolinem, Janowem Podlaskim, Korczewem, Lublinem, Łosicami, Łukowem, Mińskiem Mazowieckim, Sokołowem Podlaskim, Stoczkiem Łukowskim, Warszawą, Węgrowem.

Przedsiębiorstwo wykonuje przewozy turystyczne w kraju i za granicą. Posiada 7 licencji na przewozy międzynarodowe.

Dworzec PKS-u znajduje się w centrum, między ulicami Armii Krajowej, H. Sienkiewicza, Świętojańską.

Komunikacja prywatna

W Siedlcach i okolicy działa kilkunastu drogowych przewoźników prywatnych obsługujących regularne linie pasażerskie. Umożliwiają oni dojazd do takich miejscowości jak Biała Podlaska, Garwolin, Lublin, Łuków, Łosice, Międzyrzec Podlaski, Mińsk Mazowiecki, Korczew, Sokołów Podlaski, Stoczek Łukowski, Warszawa, Węgrów i in.
Główny przystanek komunikacji prywatnej w Siedlcach znajduje się przy ulicy H. Sienkiewicza obok dworca PKS Siedlce. Niektórzy przewoźnicy odjeżdżają też z przystanków przy ul. Armii Krajowej i dworcu PKP.

Transport drogowy

Lista dróg przechodzących przez miasto:

Transport kolejowy

Linie kolejowe:

Nadajniki RTV

Miasta partnerskie

{ class="toccolours" style="margin: 0;background:#f8f8f8;" align="center"
bgcolor=#e6e6e6
! Miasto<ref>miasta partnerskie</ref>
! Kraj
! Rok podpisania umowy
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
&nbsp;Pescantina align="center" 1993
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
&nbsp;Dasing align="center" 1998
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
&nbsp;Wołkowysk align="center" 2000
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
&nbsp;Sabinov align="center" 2001
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
&nbsp;Rejon Wileński align="center" 2002
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
&nbsp;Berdyczów align="center" 2005
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
&nbsp;Kirow align="center" 2008
align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
}

Prezydent

Zobacz też