Rurykowicze
– założyciel rodu Rurykowiczów (pośrodku) na Pomniku tysiąclecia Rosji z 1862 roku.
– przeniósł stolicę Rusi Kijowskiej z Kijowa do Włodzmierza.
– pierwszy Rurykowicz, który przyjął tytuł cara.
– car Rosji, ostatni Rurykowicz zasiadający na tronie.
– premier Rosji w 1917 roku pochodzący z rodu Rurykowiczów
Rurykowicze (ros. Рю́риковичи, ukr. Рю́риковичі) – ród ruski wywodzący się od legendarnego wodza Waregów – Ruryka I, pochodzącego od rodu wikingów. Wikingowie chcąc podróżować dobyli nad morze białe zapoczątkowane utworzeniem rusi Ivan IV groźny Jest założycielem Dynastii, Rodu Rurykowiczu] Kniaziowie z tej dynastii zdołali skupić pod swymi rządami część Waregów, plemion słowiańskich i plemion ugrofińskich i tym samym dali początek Rusi. Z czasem ludność wareska uległa całkowitej asymilacji ze Słowianami. Dynastia ta sprawowała rządy w Rosji do 1610 roku (z przerwą w latach 1598-1606). Jej ostatnimi przedstawicielami, którzy zasiadali na tronie byli carowie rosyjscy Fiodor I Iwanowicz, syn Iwana IV Groźnego oraz Wasyl IV Szujski. Potomkiem Ruryka z rodu książąt jarosławskich był także premier Rosji Gieorgij Lwow, sprawujący urząd w 1917 roku.
Geneza
Powieść minionych lat (Latopis ruski Nestora, powstały w początkach XII w.):{
Legenda o Ruryku:
lata 6370 (czyli, rok 862; Ruś za wzorem Bizancjum liczyła lata od początku świata) wygnali Waregów za morze i nie dali im dani; i sami poczęli się rządzić i nie było u nich sprawiedliwości; i powstał ród przeciw rodowi, były zwady i poczęli wojować sami ze sobą. Powiedzieli sobie: Poszukamy księcia, by nami władał według porządku i prawa. Szli za morze ku Waregom ku Rusi, bowiem tak się zwali ci Waregowie Rusią jako się drudzy zowią Szwedami, inni Normanami, Anglami a inni Gotami; takoż i ci się zwali. Rzekli Rusi Czudowie, Słowianie, Krywicze i Wesowie: Ziemia nasza wielka jest i obfita, a ładu w niej nie ma; pójdźcie, więc rządzić i władać nami.
I wybrali się trzej bracia z rodami swoimi, wzięli z sobą wszystką Ruś i przyszli do Słowian najprzód i obwarowali gród Ładogę i siadł Ruryk najstarszy w Ładodze, a drugi Sineus w Białym Jeziorze, a trzeci Truwor w Izborsku. Od tych Waregów Nowogrodzianie nazwani zostali Rusią; i są dziś ludzie nowogrodzcy rodu waregskiego, a pierwej byli Słowianami. Po dwóch zaś latach umarł Sineus i brat jego Truwor. I objął Ruryk sam wszystką ziemię i przyszedłszy nad Ilmeń obwarował gród nad Wołchowem i nazwał go Nowogród. I osiadł w nim jako książę i rozdawał dostojnikom swoim włości i grody. A w tych grodach Waregi są przybysze, zaś pierwsi osadnicy są w Nowogrodzie Słowianie.
}
Genealogia
Ruryk miał przypuszczalnie jednego syna – Igora. Igor ożenił się z Olgą, z którą miał syna Światosława.
Światosław I miał trzech synów – byli nimi:- Jaropełk
- Oleg
- Włodzimierz (pochodził z nieformalnego związku z Maluszą).
Potomstwo Włodzimierza I Wielkiego
Jego żonami z czasów sprzed przyjęcia chrztu były:- Rogneda – córka połockiego księcia Rogwołoda<ref name="Powieść minionych lat" /><ref name="Genealogia, tabl. 21">W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 21.</ref>,
- Greczynka<ref name="Powieść minionych lat">Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 95.</ref>,
- dwie Czeszki<ref name="Powieść minionych lat" />,
- Bułgarka<ref name="Powieść minionych lat" /> – wg Wasyla Tatiszczewa miała mieć na imię Adela.
Skandynawskie sagi (których wiarygodność bywa podawana w wątpliwość) dają Włodzimierzowi żonę o imieniu Olava lub Allogia. Część badaczy sądzi, że imię to pojawiło się przez błąd skaldów, którzy przypisali imię babki Włodzimierza (Olga) jego żonie<ref>Rydzevskaya, Ancient Rus and Scandinavia in 9-14 cent., 1978.</ref>.
W 989 roku Włodzimierz poślubił Annę Porfirogenetkę, siostrę cesarza bizantyjskiego Bazylego II Bułgarobójcy. Owdowiał w 1011 roku. Po jej śmierci ożenił się jeszcze raz z córką hrabiego Kuno von Engingen, a wdowa po Włodzimierzu żyła jeszcze w sierpniu 1018 roku.
Synami Włodzimierza byli:- Wyszesław – wg Powieści minionych lat syn pierwszej żony -Czeszki Ołowy<ref name="Powieść minionych lat" />,
- Izasław – wg Powieści minionych lat oraz Latopisu ławrentjewskiego syn Rognedy<ref name="Genealogia, tabl. 21" /><ref>Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 61, 95. Zob. J. Bieniak, Rognieda, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 4, 1970, s. 524.</ref>,
- Jarosław I Mądry – wg Powieści minionych lat syn Rognedy<ref name="Powieść minionych lat" /><ref name="Genealogia, tabl. 21" />,
- Światopełk I Przeklęty – wg Powieści minionych lat syn Greczynki<ref name="Powieść minionych lat" /><ref name="Genealogia, tabl. 21" />,
- Wsiewołod – wg Powieści minionych lat syn Rognedy<ref name="Powieść minionych lat" /><ref name="Genealogia, tabl. 21" />,
- Światosław – wg Powieści minionych lat syn drugiej Czeszki<ref name="Powieść minionych lat" />
- Mścisław I Chrobry – wg Powieści minionych lat syn Rognedy<ref name="Powieść minionych lat" />,
- Borys (imię chrzestne Roman<ref name="Księga imion i świętych">H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 1, 1997, szpalta 497.</ref>) – wg Powieści minionych lat syn Bułgarki<ref name="Powieść minionych lat" />, wg A. Poppego syn Anny<ref name="Walka o spuściznę po Włodzimierzu Wielkim">A. Poppe, Walka o spuściznę po Włodzimierzu Wielkim, "Kwartalnik Historyczny" 102, 1995/3-4, s. 4-22.</ref>
- Gleb (imię chrzestne Dawid<ref name="Księga imion i świętych" />) – wg Powieści minionych lat syn Bułgarki<ref name="Powieść minionych lat" />, wg A. Poppego syn Anny<ref name="Walka o spuściznę po Włodzimierzu Wielkim" />
- Stanisław,
- Pozwizd,
- Sudzisław.
- Teofano – żona Ostomira, posadnika Nowgrodu<ref name="Walka o spuściznę po Włodzimierzu Wielkim" />,
- Przedsława – konkubina Bolesława Chrobrego, córka Rognedy
- Maria Dobroniega – żona Kazimierza I Odnowiciela.
Przypuszcza się, że córką Włodzimierza mogła być też nieznana z imienia żona Bernarda II, margrabiego Marchii Północnej<ref name="Genealogia, tabl. 21" />.
Wybrane linie dynastii Rurykowiczów
Polskie rody książęce wywodzące się od Rurykowiczów
- Ostrogscy, wymarli w XVII w. – z nich Konstanty Ostrogski pierwszy hetman wielki litewski;
- Zasławscy, wymarli w XVIII w.;
- Nieświccy, od których pochodzą:
- Wiśniowieccy, wymarli w XVIII w. – z nich Michał Korybut Wiśniowiecki król Polski;
- Zbarascy, wymarli w XVII w.;
- Woronieccy, żyją;
- Poryccy, wymarli w XVII w.;
- Czetwertyńscy, żyją;
- Sokolscy, wymarli w XVII w.;
- Massalscy, żyją;
- Ogińscy, wymarli (?);
- Puzynowie, żyją;
- Sołomereccy, wymarli w XVII w.;
- Żyżemscy, żyją;
- Hołowczyńscy wymarli w XVII w.;
- Szujscy, żyją;
- Wołkońscy, żyją;
- Antczakowscy, żyją;
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Znaczenie terminu 290291Ruś292293 w okresie IX-XIII w.