Ruś Włodzimiersko-Suzdalska
Ruś Włodzimiersko-Suzdalska (ros. Владимиро-Су́здальская Русь) - kraina historyczna w Rosji, położona w międzyrzeczu Oki i Wołgi. Od północy graniczy z Rusią Nowogrodzką, od zachodu ze Smoleńszczyzną i Rusią Wierchowską, od południa z Riazańszczyzną i Muromszczyzną, od wschodu z terytoriami zamieszkałymi przez ludność ugrofińską (Mordwini, Maryjczycy, Udmurci, Komi-Permiacy). Głównymi ośrodkami politycznymi Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej były kolejno: Rostów, Suzdal, Włodzimierz nad Klaźmą, Twer i Moskwa.
Ruś Włodzimiersko-Suzdalska odegrała przodującą rolę w formowaniu się państwowości rosyjskiej. Na jej terytorium znajduje się tzw. Złoty Pierścień Rosji - grupa kilkunastu miast o wyjątkowym znaczeniu kulturowym. Po zniszczeniu Kijowa przez Tatarów w roku 1299 oraz przeniesieniu siedziby wielkiego księcia i głowy ruskiego prawosławia do Włodzimierza nad Klaźmą, region ten stał się głównym centrem politycznym i religijnym całej Rusi. Wielki książę włodzimierski posiadał władzę zwierzchnią na pozostałymi księstwami ruskimi. Począwszy od XIV wieku Wielkie Księstwo Włodzimierskie zaczęło funkcjonować jako Wielkie Księstwo Moskiewskie.
Ruś Włodzimiersko-Suzdalska jest subregionem Rusi Północno-Wschodniej, regionu historycznego, do którego obok Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej zalicza się także Ruś Riazańsko-Muromską, Smoleńską i Wierchowską. Ruś Północno-Wschodnia jest z kolei częścią Wielkorusi, obejmującej wszystkie rosyjskie terytoria dawnej Rusi Kijowskiej.
Nazewnictwo
Nazwa Ruś Włodzimiersko-Suzdalska pochodzi od nazw miast Włodzimierza i Suzdalu, będących głównymi ośrodkami politycznymi i kulturowymi w początkowej historii regionu. Region ten nazywany jest niekiedy Rusią Zaleską (ros. Залесская Русь), Zalesiem (ros. Залесье) i Opoliem (ros. Ополье). W latopisach nowogrodzkich występuje pod nazwą ziemia niżowska (ros. Низовская земля) lub ziemia zaleska (ros. Залесская земля).
Historia
Początkowo stanowiła dzielnicę Rusi Kijowskiej jako Księstwo Rostowsko-Suzdalskie. W 1157 roku Andrzej Bogolubski przeniósł stolicę z Suzdala do Włodzimierza. Do największenia znaczenia na Rusi księstwo doszło w czasach wielkiego księcia włodzimierskiego Wsiewołoda Wielkie Gniazdo (1176-1212). W 1238 roku Ruś Włodzimiersko-Suzdalska została spustoszone przez Mongołów, którzy pokonali wojska Jerzego Wsiewołodowicza. Sam książę zginął w walce, a kraj uznał zwierzchnictwo Tatarów. W XIII-XIV wieku wielcy książęta włodzimierscy stali się najpotężniejszymi władcami na Rusi pónocno-wschodniej. W 1328 roku Iwan Kalita przeniósł stolicę księstwa do Moskwy, gdzie też 2 lata wcześniej przeniósł swoją siedzibę zwierzchnik prawosławia na Rusi, metropolita Piotr. Nadal wielcy książęta moskiewscy (od 1340 roku) najpierw obejmowali władzę we Włodzimierzu i tytułowali się wielkimi książętami włodzimierskimi. W drugiej połowie XIV wieku państwo funkcjonowało jako Wielkie Księstwo Moskiewskie.
Książęta włodzimiersko-suzdalscy
- Jerzy Dołgoruki - książę suzdalski
- Andrzej I Bogolubski - (1168–74, pierwszy wielki książę włodzimierski)
- Michałko Juriewicz (1174–76)
- Wsiewołod III Wielkie Gniazdo (1176–1212)
- Jerzy II Wsiewołodowicz (1212–16)
- Konstanty Wsiewołodowicz (1216–18)
- Jerzy II Wsiewołodowicz (1218–38, ponownie)
- Jarosław II Wsiewołodowicz (1238–46)
- Światosław III (1246–48)
- Michał Chrobry (1248-48)
- Andrzej Jarosławicz (1249–52)
- Aleksander Newski (1252–63)
- Jarosław III (1264–71)
- Wasyl Kwasznia (1272–77)
- Dymitr Aleksandrowicz Perejasławski (1277–81)
- Andrzej III Aleksandrowicz (1281–83)
- Dymitr Aleksandrowicz Perejasławski (1283–94, ponownie)
- Andrzej III Aleksandrowicz (1294–1304, ponownie)
- Michał Twerski (1304–18)
- Jerzy Moskiewski (1318–22)
- Dymitr Twerski (1322–26)
- Aleksander twerski (1326–27)
- Iwan I Kalita (1328–40)
- Siemion Dumny (1340–53)
- Iwan II Piękny (1353–59)
- Dymitr Suzdalski (1359–62)
- Dymitr Doński (1362-89)
Źródła
- Hasło w Encyklopedii PWN
Fürstentum Wladimir-Susdal
Vladimir-Suzdal
Principauté de Vladimir-Souzdal