Rozgrywki ligowe

Rozgrywki ligowe (system ligowy) – regularny cykl meczów w dyscyplinach drużynowych, prowadzony według modelu dwurundowego ("jesień-wiosna" lub "wiosna-jesień") "każdy z każdym – mecz i rewanż", w celu wyłonienia najlepszej drużyny w kraju, regionie itd.
Organizacją i prowadzeniem rozgrywek ligowych zajmuje się, bądź specjalnie ku temu utworzony podmiot, działający w formie spółki akcyjnej (wówczas "Liga" jest autonomiczna i niezależna od federacji, która jednak jest jej udziałowcem), bądź też federacja sportowa danej dyscypliny sportu. W ogólniejszym znaczeniu terminem "liga" określa się często każdą zorganizowaną rywalizację z udziałem więcej niż dwóch uczestników – np. liga fryzjerska, szkolna liga czytelnicza itd.

Ogólne zasady rozgrywek

Rozgrywki ligowe organizuje się regularnie – zazwyczaj raz do roku – a pełen cykl rozgrywkowy nazywa się sezonem. Zespoły uczestniczące w rozgrywkach spotykają się według określonego terminarza, z reguły zawsze w te same dni tygodnia – jedna seria meczów nazywana jest kolejką. Na podstawie wyników meczów tworzona jest tabela – ranking drużyn uczestniczących w rozgrywkach, uszeregowanych według ilości zwycięskich meczów lub zdobytych punktów. Mistrzem z reguły zostaje drużyna, która po rozegraniu wszystkich zaplanowanych kolejek znajduje się na pierwszym miejscu tabeli. W niektórych systemach rozgrywek rozgrywa się dodatkowo mecze finałowe z udziałem zespołów z czołówki tabeli, które decydują o mistrzostwie.

W przypadku większej liczby drużyn uczestniczących w rozgrywkach ligowych na danym obszarze (najczęściej kraju) zachodzi konieczność ich zhierarchizowania, czyli podzielenia na poszczególne poziomy ligowe (szczeble ligowe), nazywane potocznie "ligami", bądź "klasami rozgrywkowymi". Przynależność drużyny do określonej ligi, bądź klasy wynika zazwyczaj z poziomu sportowego prezentowanego w poprzednim sezonie lub – rzadziej – od warunków finansowych, infrastruktury i innych czynników. W niemal wszystkich systemach ligowych obowiązuje zasada spadków i awansów, czyli cosezonowa aktualizacja składów klas rozgrywkowych, poprzez zastąpienie najsłabszych drużyn danej klasy najlepszymi drużynami klasy niższej. Liczba drużyn degradowanych i awansujących ustalana jest przed rozpoczęciem sezonu. W wielu systemach ligowych drużyny plasujące się w tabeli na zakończenie sezonu bezpośrednio przed drużynami zdegradowanymi rozgrywają dodatkowe mecze barażowe z drużynami, które uplasowały się bezpośrednio za drużynami awansującymi w niższej lidze. Zwycięzcy meczów barażowych zostają przydzieleni do ligi wyższej, przegrani do ligi niższej.

Terminarze rozgrywek ustala się zazwyczaj zgodnie z systemem kołowym, czyli w ciągu sezonu każda z drużyn spotyka się z każdą inną, występującą na tym samym szczeblu ligowym w formie dwumeczu, tj. jedno spotkanie u siebie (w domu) oraz jedno u przeciwnika (na wyjeździe). Spotyka się także rozgrywki systemem pucharowym lub systemem stanowiącym połączenie obu systemów (pucharowe mecze finałowe poprzedzone fazą grupową).

Na przestrzeni lat specyficzny system rozgrywek ligowych został stworzony w krajach Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, gdzie jeden sezon składa się z dwóch niezależnych od siebie części (podsezonów) – zobacz: Apertura i Clausura.

Rozgrywki ligowe w Polsce

do uzupełnienia

bgcolor="#efefef"
! Dyscyplina
! Liczba klas
rozgrywkowych
! Liczba
drużyn
! Główny organ prowadzący

piłka nożna mężczyzn
9-10<ref name="nazwa_1"> w zależności od województwa
</ref>
~5 600
Ekstraklasa SA

piłka nożna kobiet
3
~60
Polski Związek Piłki Nożnej

sport żużlowy
3
21+3<ref name="nazwa_2"> 21 drużyn polskich oraz – na specjalnych zasadach – 3 zagraniczne</ref>
Polski Związek Motorowy

koszykówka mężczyzn
4-5
Polski Związek Koszykówki

koszykówka kobiet
3
Polski Związek Koszykówki

siatkówka mężczyzn
4-5<ref name="nazwa_1"/>
Polski Związek Piłki Siatkowej

siatkówka kobiet
4
Polski Związek Piłki Siatkowej

futsal
3-4<ref name="nazwa_1"> w zależności od województwa
</ref>
~60
Wydział Futsalu PZPN

boks mężczyzn


Polski Związek Bokserski

hokej na lodzie mężczyzn
2
17
Polski Związek Hokeja na Lodzie

hokej na trawie mężczyzn
2
16
Polski Związek Hokeja na Trawie

hokej na trawie kobiet
1
6
Polski Związek Hokeja na Trawie

rugby
2
18
Polski Związek Rugby

tenis stołowy mężczyzn
2
~30
Polski Związek Tenisa Stołowego

tenis stołowy kobiet
2
~25
Polski Związek Tenisa Stołowego

piłka ręczna mężczyzn
3
56
Związek Piłki Ręcznej w Polsce

piłka ręczna kobiet
3
45
Związek Piłki Ręcznej w Polsce

brydż sportowy
5
627
Polski Związek Brydża Sportowego

piłka wodna
1
6
Polski Związek Pływacki
}

Ligi zagraniczne i międzynarodowe

do uzupełnienia

Piłka nożna

Europa

Koszykówka

{ style="float: center; margin:0 auto;text-align:center" border=1 cellpadding="5" cellspacing="0"
męska, 1. poziom
męska, 2. poziom
męska, 3. poziom
damska

Hiszpania
Liga ACB
LEB Oro League

Polska
Polska Liga Koszykówki
I liga
II liga
Polska Liga Koszykówki Kobiet

Stany Zjednoczone
NBA
NBA Development League


WNBA

Turcja
Beko Basketbol Ligi
Türkiye Basketbol 2. Ligi
Türkiye Bölgesel Basketbol Ligi

WielkaBrytania
British Basketball League

Włochy
Lega Basket A
LegADue
}

Siatkówka


Liga (Sport)
Sports league