Pszenica orkisz
Pszenica orkisz (Triticum spelta L.), zwyczajowo nazywana szpelcem lub orkiszem - gatunek zboża należący do rodziny wiechlinowatych. Popularna w średniowieczu, obecnie rzadko uprawiana.
Orkiszem nazywa się także jęczmień dwurzędowy (Hordeum distichon).
Morfologia
Biologia
Orkisz jest heksaploidem (6n=42), należy do form niewymłacanych. Brak odmiany zrejonizowanej.
Zastosowanie
Orkisz spożywany był w starożytności. W czasach rzymskich był posiłkiem gladiatorów i zawodników igrzysk.
Według stanu na rok 2007 powierzchnia jego uprawy w Europie wynosiła około 18 tys. hektarów. W Polsce uprawia się około 200–300 hektarów orkiszu, głównie w gospodarstwach ekologicznych.
Ziarno orkiszu zawiera więcej białka (13–17 proc.) niż ziarno pszenicy zwyczajnej. Jest od nich także bogatsze w lepiej przyswajalny gluten. Ponadto zawiera więcej cynku, miedzi i selenu oraz witamin A, E i D. Dominującym kwasem tłuszczowym jest wartościowy dla zdrowia kwas linolenowy. Gatunek ten jest również bogatym źródłem błonnika pokarmowego.
25 marca 2008 „Czerkieska mąka orkiszowa” została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych (woj. świętokrzyskie) w kategorii „Warzywa i owoce”<ref></ref>.
Linki zewnętrzne
- Nutritional value and baking applications of spelt wheat
- Wartość wypiekowa mąki otrzymanej z wybranych odmian orkiszu (80Triticum spelta81)