Prawo i Sprawiedliwość

Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska konserwatywna partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001)<ref name="Historia"></ref>, założona przez braci Lecha Kaczyńskiego i Jarosława Kaczyńskiego na fali popularności uzyskanej przez Lecha podczas sprawowania przez niego funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w rządzie AWS. Deklarowana ideologia partii stanowi połączenie konserwatyzmu, chrześcijańskiej demokracji i wartości . W latach 2005–2007 Prawo i Sprawiedliwość sprawowało władzę, tworząc rząd Kazimierza Marcinkiewicza i rząd Jarosława Kaczyńskiego (od 2006 do 2007 w koalicji z Samoobroną RP i Ligą Polskich Rodzin). W latach 2005–2010 Lech Kaczyński sprawował urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo i Sprawiedliwość należy do grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów w Parlamencie Europejskim oraz do działającej obok niej międzynarodowej organizacji Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów<ref></ref>.

Działacze PiS starszej generacji wywodzą się ze środowiska "Solidarności" i późniejszej AWS (Porozumienie Centrum, RS AWS, SKL i ZChN) oraz ROP.

Program

Program polityczny

PiS opowiada się za zwiększeniem praw dla ofiar przestępstw i zaostrzeniem kar dla przestępców w szczególności za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu, jest także za przywróceniem kary śmierci. Ugrupowanie postulowało utworzenie Centralnego Biura Antykorupcyjnego i wprowadzenie zasady jawności oświadczeń majątkowych polityków i urzędników.

Partia popiera integrację z Unią Europejską, a także jest za polityką proamerykańską. PiS poparło także udział polskich żołnierzy w operacji w Iraku i sprzeciwiało się ich natychmiastowemu wycofaniu<ref name="Historia"/>.

PiS zaprezentowało całościowy projekt nowej konstytucji<ref></ref> przewidujący m.in.: przyznanie prezydentowi prawa wydawania na wniosek Rady Ministrów rozporządzeń z mocą ustaw, zmniejszenie Sejmu i Senatu, likwidację Rady Polityki Pieniężnej.

Partia sprzeciwia się: legalizacji eutanazji, aborcji na życzenie, rejestracji związków homoseksualnych oraz legalizacji tzw. "miękkich narkotyków".

Pomimo przedwyborczych zapowiedzi przywrócenia kary śmierci<ref></ref>, przeprowadzenia lustracji majątkowej polityków oraz upublicznienie nazwisk wszystkich agentów peerelowskich służb specjalnych i dekomunizacji, a także zmniejszenia liczby mandatów w obu izbach Zgromadzenia Narodowego i wprowadzenie systemu semiprezydenckiego, partia nie zrealizowała tej części programu w okresie sprawowania władzy.

Program gospodarczy

Partia opowiada się za progresywną skalą podatkową. Wyrazem tego było m.in. poparcie dla propozycji wprowadzenia 50% stawki PIT w 2004<ref></ref>. Natomiast w 2006 posłowie partii poparli redukcję stawek podatkowych do dwóch – 18 i 32%.

PiS deklaruje wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw poprzez m.in. obniżanie pozapłacowych kosztów pracy (tzw. klina podatkowego), do czego Sejm (m.in. głosami PiS) przyczynił się już w 2007, obniżając składkę rentową, oraz likwidację barier biurokratycznych hamujących rozwój przedsiębiorczości (tzw. Pakiet Kluski, nie został jednak poddany pod głosowanie).

Partia postuluje też gruntowną reformą finansów publicznych, m.in. likwidację jednostek budżetowych, funduszy celowych i gospodarstw pomocniczych i włączenie ich wydatków do budżetu, oraz wprowadzenie koncepcji budżetu zadaniowego. Ponadto proponuje wprowadzenie ulg podatkowych ze względu na ilość dzieci w rodzinie, utrzymanie zróżnicowanych stawek podatku VAT przy jednoczesnym obniżaniu stawki podstawowej.

Ugrupowanie sprzeciwia się pochopnie przeprowadzanej prywatyzacji. Postuluje utrzymanie przez państwo kontroli nad spółkami o strategicznym znaczeniu. Sprzeciwia się też nadmiernym cięciom w wydatkach socjalnych. Popiera zachowanie bezpłatnej edukacji w szkołach podstawowych, średnich i na wyższych uczelniach państwowych, oraz obecny system finansowania służby zdrowia. Proponuje wprowadzenie systemu gwarantowanych przez państwo kredytów mieszkaniowych. Opowiada się za szeroko pojętym programem wspierania polskiej rodziny. W tym celu proponuje opracowanie i przyjęcie kompleksowego programu polityki prorodzinnej.

Historia PiS

Powstanie partii

3 marca 2001 na konferencji Warunki Sukcesu Prawicy Lech i Jarosław Kaczyńscy zapowiedzieli stworzenie formacji politycznej<ref></ref>. W kwietniu i maju 2001 zakładano Komitety Prawa i Sprawiedliwości. Pierwszy z nich powstał 22 marca 2001 w Białymstoku<ref name="Historia"/>. Na spotkanie założycielskie przyszło około 500 osób<ref></ref>. 9 kwietnia 2001 powstało biuro Krajowe Komitetów PiS, a 26 kwietnia bracia Kaczyńscy Ogólnopolską Reprezentację Komitetów PiS. 19 maja Lech Kaczyński zapowiedział że PiS pójdzie do wyborów samodzielnie. 23 maja 2001 do PiS przystąpił lider Przymierza Prawicy Kazimierz Michał Ujazdowski<ref></ref>. 29 maja w sali teatru Roma odbył się kongres założycielski. 9 czerwca nastąpiła rejestracja sądowna partii. Tego samego dnia rozpoczęto kampanię wyborczą i zaprezentowano manifest polityczny, w którym partia zapowiadała walkę z przestępczością poprzez kontynuację zmian w kodeksie karnym, które zapoczątkował Lech Kaczyński<ref></ref>.

W wyborach do Sejmu 23 września 2001 (z listy PiS kandydowali w dużej części członkowie Przymierza Prawicy, częściowo również Stronnictwa Pracy) PiS uzyskało 9,50% głosów co pozwoliło partii zająć czwarte miejsce i zdobyć 44 mandaty poselskie<ref name="Historia"/>.

Tworzenie rządu (2005–2007)

Przed wyborami w 2005 partia prowadziła kampanię wyborczą pod hasłami: "IV Rzeczpospolita – sprawiedliwość dla wszystkich", "Twój Wybór silne i sprawne państwo", "Bezpieczna, Szczęśliwa rodzina Polska krajem ludzi zdrowych", "Dobra nauka i edukacja kluczem do sukcesu", "Polska kultura narodowa – racją stanu", "Sport – duma i sposób na życie"<ref>Ulotka wyborcza PiS z 2005</ref>. W kampanii partia promowała ideę Polski solidarnej przeciwstawiając ją wizji Polski liberalnej<ref></ref>.

W 2005 partia wynikiem 26,99% głosów wygrała wybory parlamentarne, zdobywając 155 mandatów poselskich i 49 senackich. 27 września 2005 lider partii Jarosław Kaczyński ogłosił kandydaturę Kazimierza Marcinkiewicza na premiera<ref></ref>. W tym samym czasie trwała także kampania prezydencka. W II turze wyborów prezydenckich zwyciężył kandydat PiS Lech Kaczyński<ref></ref> (poparły go Polskie Stronnictwo Ludowe, Samoobrona RP i Liga Polskich Rodzin).

31 października 2005 został zaprzysiężony mniejszościowy rząd Kazimierza Marcinkiewicza, a 10 listopada premier wygłosił exposé, przedstawiając program Solidarne Państwo<ref></ref>. Rząd uzyskał wotum zaufania głosami PiS, Samoobrony RP, LPR i PSL<ref></ref>. Na 19 stycznia 2006 prezes partii Jarosław Kaczyński zaproponował podpisanie paktu stabilizacyjnego. przez Romana Giertycha, Andrzeja Leppera i Jarosława Kaczyńskiego na antenie Telewizji Trwam i Radia Maryja<ref></ref>. W marcu tego samego roku pakt stabilizacyjny został zerwany<ref></ref>. 5 maja 2006 PiS, Samoobrona RP i LPR podpisały umowę koalicyjną<ref></ref>. 14 lipca 2006 po dymisji premiera Marcinkiewicza został zaprzysiężony rząd Jarosława Kaczyńskiego, który kontynuował politykę poprzedniej Rady Ministrów, na stanowiskach ministerialnych nie dokonano większych zmian.

Ponownie w opozycji (od 2007)

Przed wyborami parlamentarnymi w 2007 partia prowadziła kampanię wyborczą pod hasłem "Czyny, nie cuda", co było odpowiedzią na sformułowanie "Cud gospodarczy", zawarte w haśle wyborczym PO. W kampanii partia ponownie promowała ideę "Polski solidarnej", przedstawiając działania prowadzone w okresie swoich rządów. PiS zdobyło 32,11% głosów (o około 5 pkt. proc. więcej, niż w 2005), co dało jej 166 mandatów w Sejmie i 39 w Senacie. Z listy PiS startowały również inne partie (m.in. PSL "Piast", Ruch Ludowo-Narodowy, Ruch Katolicko-Narodowy, Ruch Odbudowy Polski czy Partia Centrum). W tym samym roku trzech wiceprezesów PiS (Kazimierz Ujazdowski, Paweł Zalewski i Ludwik Dorn) zostało zawieszonych w prawach członków ugrupowania. Dwaj pierwsi w grudniu opuścili partię<ref></ref>. W 2007 i 2008 klub opuścili kolejni politycy, którzy współtworzyli Ruch Obywatelski "Polska XXI", przekształcony następnie w partię Polska Plus. 25 września 2010 większość jej polityków ponownie weszła w skład PiS<ref></ref>. 5 listopada 2010 z partii zostały wykluczone posłanki Joanna Kluzik-Rostkowska i Elżbieta Jakubiak<ref></ref>. W wyniku tej decyzji komitetu politycznego Prawa i Sprawiedliwości z partii i jej klubu parlamentarnego odeszła grupa osób, które ogłosiły powołanie ugrupowania pod nazwą Polska Jest Najważniejsza. 23 listopada powstał klub poselski o tej samej nazwie, a następnie partia.

W wyniku wyborów parlamentarnych w 2011 PiS uzyskało 29,89% głosów do Sejmu, co dało partii 2. miejsce i 157 mandatów w izbie<ref></ref>. W Senacie ugrupowanie uzyskało 31 miejsc. Z ramienia PiS startowali także działacze ROP, RKN oraz innych małych partii. PiS pozostało po wyborach w opozycji wobec rządu. 4 listopada 2011 z PiS zostali wykluczeni eurodeputowani Zbigniew Ziobro, Jacek Kurski i Tadeusz Cymański. Kilka dni później solidaryzujący się z nimi parlamentarzyści powołali klub Solidarna Polska, za co zostali wykluczeni z partii.

W tym samym roku do PiS przystąpiło kilku nowych członków, m.in. Janusz Śniadek, Witold Waszczykowski, Przemysław Wipler i Alicja Zając. W klubie PiS zasiadają też bezpartyjne osoby wybrane do Sejmu z list tej partii, jak m.in. były piłkarz Jan Tomaszewski, politolog, specjalista w zakresie Stosunków Międzynarodowych UJ Krzysztof Szczerski, były prezes Instytutu Sobieskiego Paweł Szałamacha oraz profesor Uniwersytetu Warszawskiego Krystyna Pawłowicz. Ponadto z list ugrupowania do parlamentu dostali się byli pracownicy Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego (Jacek Sasin, Andrzej Duda i bezpartyjny Maciej Łopiński) oraz przedstawiciele rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej (m.in. Jacek Świat i Beata Gosiewska).

Katastrofa lotnicza w 2010

Wśród osób lecących 10 kwietnia wraz z prezydentem Lechem Kaczyńskim do Katynia znaleźli się również działacze Prawa i Sprawiedliwości. Zginęli wówczas parlamentarzyści klubu PiS: wicemarszałek Sejmu Krzysztof Putra oraz inni posłowie – Przemysław Gosiewski i Aleksandra Natalli-Świat (wiceprezesi partii), Zbigniew Wassermann, a także przewodnicząca Klubu Parlamentarnego PiS Grażyna Gęsicka. Śmierć ponieśli również Stanisław Zając i Janina Fetlińska – senatorowie oraz należący do PiS szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Aleksander Szczygło<ref name="Katastrofa"></ref>. W katastrofie zginął również Prezydent RP Lech Kaczyński – współzałożyciel partii i jej pierwszy prezes<ref name="Katastrofa"/>.

Kalendarium

2001

22 marca – Jarosław Kaczyński ogłasza w Białymstoku powołanie pierwszego lokalnego komitetu Prawo i Sprawiedliwość
26 marca – grupa polityków SKL i ZChN (po opuszczeniu swoich partii) oraz działacze Ligi Republikańskiej powołują nową partię – Przymierze Prawicy
28 marca – sądowna rejestracja pierwszego komitetu PiS
21 kwietnia – I Konwencja Przymierza Prawicy
26 kwietnia – powstaje Krajowy Komitet PiS z Lechem Kaczyńskim na czele
23 maja – Przymierze Prawicy podpisuje porozumienie o wspólnym starcie w wyborach z list PiS
29 maja – Kongres Założycielski PiS przekształca Krajowy Komitet PiS w partię polityczną
5 czerwca – PiS składa do sądu wniosek o rejestrację jako partia polityczna
9 czerwca – konwencja otwierająca kampanię Komitetu Wyborczego PiS
13 czerwca – PiS zostaje zarejestrowany sądownie jako partia polityczna
5 lipca – powstaje Klub Parlamentarny PiS, w skład którego wchodzi 18 posłów
4 sierpnia – Konwencja Programowa Komitetu Wyborczego PiS
23 września – w wyniku wyborów parlamentarnych Komitet Wyborczy PiS uzyskuje 9,50% głosów i 44 mandaty poselskie
1–2 grudnia – II tura Kongresu Założycielskiego PiS
9 grudnia – I Zjazd Krajowy Przymierza Prawicy

2002

2 czerwca – Kongres Zjednoczeniowy PiS i Przymierza Prawicy
27 października – w wyniku wyborów samorządowych Koalicyjny Komitet Wyborczy PO-PiS uzyskuje 16,02% głosów i 97 mandatów radnych wojewódzkich
10 listopada – w wyniku drugiej tury wyborów samorządowych Lech Kaczyński zostaje wybrany na prezydenta miasta stołecznego Warszawy

2003

18 stycznia – V tura Kongresu Założycielskiego PiS; na prezesa partii w miejsce Lecha Kaczyńskiego (odtąd Prezesa Honorowego PiS) zostaje wybrany Jarosław Kaczyński
12 października – w wyborach uzupełniających do Senatu w województwie podlaskim (okręg Białystok) zwycięża kandydat PiS – Krzysztof Jurgiel (otrzymuje 35,29% głosów)

2004

13 czerwca – w wyniku wyborów do Parlamentu Europejskiego PiS uzyskuje 12,67% głosów i 7 mandatów w PE

2005

25 września – w wyniku wyborów parlamentarnych PiS uzyskuje 26,99% głosów i 155 mandatów poselskich oraz 49 senatorskich
23 października – w wyniku drugiej tury Lech Kaczyński został wybrany na urząd Prezydenta RP

2006

3–4 czerwca – II Kongres Prawa i Sprawiedliwości; Lech Kaczyński rezygnuje z tytułu Prezesa Honorowego PiS w związku z objęciem urzędu Prezydenta RP; na prezesa partii zostaje wybrany ponownie Jarosław Kaczyński; wiceprezesami PiS na kolejną czteroletnią kadencję zostają wybrani: Ludwik Dorn, Marek Jurek, Adam Lipiński oraz Kazimierz Michał Ujazdowski
12 listopada – w wyniku wyborów samorządowych PiS uzyskuje 25,12% głosów i 170 mandatów radnych wojewódzkich

2007

14 kwietnia – Marek Jurek składa funkcję wiceprezesa partii i rezygnuje z członkostwa w PiS, podejmując próbę utworzenia własnego ugrupowania politycznego, mającego współpracować z PiS
27 kwietnia – z grupy posłów, którzy odeszli z PiS wraz z Markiem Jurkiem, powstaje Koło Poselskie Prawica Rzeczypospolitej
11 maja – na nowego wiceprezesa partii zostaje wybrany Paweł Zalewski
20 maja – w wyniku przedterminowych wyborów samorządowych do Sejmiku Województwa Podlaskiego PiS uzyskuje 31,43% głosów i 12 mandatów radnych wojewódzkich
21 października – w wyniku przedterminowych PiS uzyskuje 32,11% głosów i 166 mandatów poselskich oraz 39 senatorskich
5 listopada – z funkcji wiceprezesów partii rezygnują: Ludwik Dorn, Kazimierz Michał Ujazdowski i Paweł Zalewski
8 grudnia – II tura II Kongresu Prawa i Sprawiedliwości; Jarosław Kaczyński otrzymuje wotum zaufania jako prezes partii

2008

12 stycznia – na nowych wiceprezesów partii zostają wybrani: Marek Kuchciński, Aleksandra Natalli-Świat i Zbigniew Ziobro
22 czerwca – w wyborach uzupełniających do Senatu w województwie podkarpackim (okręg Krosno) zwycięża kandydat PiS – Stanisław Zając (otrzymuje 48,38% głosów)

2009

31 stycznia–1 lutego – III tura II Kongresu Prawa i Sprawiedliwości; obrady zakończono przyjęciem programu partii pt. "Nowoczesna, solidarna, bezpieczna Polska"
7 czerwca – w wyborach do Parlamentu Europejskiego PiS uzyskuje 27,4% głosów, zajmując 2. miejsce i otrzymując 15 mandatów
26 września – podczas IV tury II Kongresu zostaje przyjęty nowy statut ugrupowania

2010

9 stycznia – piątym wiceprezesem partii zostaje Przemysław Gosiewski
6–7 marca – odbywa się III Kongres Prawa i Sprawiedliwości, podczas którego mają miejsce m.in. panele dyskusyjne oraz wybór prezesa partii, którym ponownie zostaje Jarosław Kaczyński. Wyrażono także poparcie dla prezydenta Lecha Kaczyńskiego w wypadku ubiegania się o reelekcję
10 kwietnia – w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem, w drodze na uroczystości upamiętniające pomordowanie polskich oficerów w Katyniu w 1940, ginie prezydent Lech Kaczyński wraz z małżonką, a także kilku działaczy Prawa i Sprawiedliwości, m.in. wiceprezesi partii Przemysław Gosiewski i Aleksandra Natalli-Świat oraz przewodnicząca klubu parlamentarnego PiS Grażyna Gęsicka
20 czerwca – kandydat partii na prezydenta Jarosław Kaczyński zajmuje 2. miejsce w pierwszej turze wyborów prezydenckich, uzyskując 36,46% głosów i przechodzi do drugiej tury
4 lipca – Jarosław Kaczyński uzyskuje 46,99% głosów w II turze wyborów prezydenckich i nie zdobywa urzędu
24 lipca – na nową czteroletnią kadencję wybrano wiceprezesów partii: Adama Lipińskiego, Beatę Szydło i Zbigniewa Ziobrę
25 września – do Prawa i Sprawiedliwości przystępuje Polska Plus
19 października – w biurze PiS w Łodzi dochodzi do zamachu, w którym ginie asystent eurodeputowanego Janusza Wojciechowskiego Marek Rosiak, a ranny zostaje dyrektor biura posła Jarosława Jagiełły<ref></ref>
listopad 2010 – z szeregów PiS decyzją Komitetu Politycznego z 5 listopada zostają usunięte posłanki Joanna Kluzik-Rostkowska oraz Elżbieta Jakubiak; w proteście z partii oraz klubu parlamentarnego odchodzi grupa polityków, ogłaszają oni powołanie stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza (23 listopada powołują klub poselski o tej nazwie)
15 listopada – do PiS wstępują Janusz Wojciechowski, Bogdan Pęk oraz 2 posłów i 2 senatorów, którzy dotychczas należeli do Stronnictwa "Piast", jednak zasiadali już w klubie parlamentarnym PiS<ref></ref>

2011

styczeń–luty – do PiS wstępują zasiadający już wcześniej w klubie tej partii parlamentarzyści wybrani z rekomendacji Ruchu Ludowo-Narodowego (3 posłów i 1 senator)<ref></ref>
20 sierpnia – podczas inauguracji kampanii Prawa i Sprawiedliwości w Sali Kongresowej w Warszawie podpisano porozumienie "Wspólnie dla Polski" z 20 organizacjami prawicowymi, m.in. SKL, ROP, Stronnictwem "Piast" (porozumienie z PiS podpisali szefowie tych partii, jednak ostatecznie z ramienia PiS wystartował do parlamentu jedynie prezes SKL i 2 członków "Piasta") i stowarzyszeniem Solidarni 2010<ref></ref>
9 października – w wyniku wyborów parlamentarnych PiS uzyskuje 29,89% głosów i 157 mandatów poselskich oraz 31 senatorskich
4 listopada – z szeregów PiS decyzją Komitetu Politycznego zostają usunięci europosłowie Zbigniew Ziobro, Jacek Kurski i Tadeusz Cymański
7 listopada – 16 posłów i jeden senator, wybrani z list wyborczych PiS zakładają – niezależny od partyjnego – klub parlamentarny Solidarna Polska
26 listopada – w miejsce Zbigniewa Ziobry nowym wiceprezesem PiS zostaje Mariusz Kamiński
1 grudnia – z szeregów PiS na mocy decyzji Komitetu Politycznego zostają usunięci parlamentarzyści klubu Solidarna Polska

2012

24 marca – prezes PiS Jarosław Kaczyński i prezes Prawicy Rzeczypospolitej Marek Jurek podpisali porozumienie i w przypadku wyborów deklarację o starcie kandydatów Prawicy z list komitetu PiS, choć przy założeniu odrębnych klubów lub kół parlamentarnych<ref></ref>

Wybory samorządowe

20 czerwca 2002 Prawo i Sprawiedliwość zawarło koalicję wyborczą w wyborach do sejmików województw (z wyjątkiem mazowieckiego i podkarpackiego) z Platformą Obywatelską<ref name="Historia"/>. Koalicja ta, już w trakcie kampanii wyborczej określana jako POPiS, odnotowała stosunkowo niski wynik (12,11% ważnych głosów), co spowodowane było w dużej mierze przez brak bezpłatnego czasu antenowego w programach ogólnopolskich Telewizji Polskiej i Polskiego Radia. Duży wpływ na wynik miał też fakt, iż wyborcy Platformy niekoniecznie chcieli oddawać głosy na wspólną listę z PiS (w pewnej części przenieśli swe głosy na UW i SLD), zwolennicy PiS zaś poparli częściowo kandydatów Ligi Polskich Rodzin. W efekcie wyborów PiS współrządziło w województwach mazowieckim, małopolskim, dolnośląskim i pomorskim. W wyborach samorządowych Lech Kaczyński został prezydentem Warszawy. W wyborach samorządowych w 2006 PiS przegrało z Platformą Obywatelską w wyborach do sejmików wojewódzkich, natomiast wygrało w wyborach do rad gmin i powiatów. 4 lata później w wyborach do sejmików województw PiS ponownie zajęło drugie miejsce, przegrywając z PO. Kandydaci PiS uzyskali najwięcej głosów w wyborach do sejmików lubelskiego i podkarpackiego.

Wybory parlamentarne

W wyborach do Sejmu 23 września 2001 (z listy PiS kandydowali też członkowie Przymierza Prawicy) PiS uzyskało 9,50% głosów, co pozwoliło mu zająć czwarte miejsce i zdobyć 44 mandaty poselskie<ref name="Historia"/>. 25 września 2005 Prawo i Sprawiedliwość zwyciężyło w wyborach parlamentarnych, zdobywając 26,99% głosów w wyborach do Sejmu. 21 października 2007 Prawo i Sprawiedliwość uzyskało 32,11%, co pomimo zwiększenia poparcia o około 5 punktów procentowych, pozwoliło PiS zająć dopiero drugie miejsce i zdobyć 166 mandatów poselskich. W uzupełniających wyborach do Senatu w okręgu krośnieńskim po śmierci Andrzeja Mazurkiewicza w 2008 kandydat PiS Stanisław Zając odniósł zwycięstwo, zdobywając mandat. Osiągnął wynik 47,92%. Po jego śmierci w katastrofie w Smoleńsku w 2010 jego żona Alicja Zając wygrała 20 czerwca tego samego roku wybory uzupełniające w tym samym okręgu, będąc jedyną kandydatką. Tego samego dnia w wyborach uzupełniających w okręgu płockim, zarządzonych po śmierci w katastrofie lotniczej Janiny Fetlińskiej, kandydat PiS przegrał z kandydatem PSL i nie uzyskał mandatu. 9 października 2011 PiS uzyskało 157 mandatów poselskich (otrzymało 29,89% głosów w wyborach do Sejmu) oraz 31 senatorskich.

Wybory do PE

W wyborach do Parlamentu Europejskiego 13 czerwca 2004 PiS uzyskało 12,67% głosów, co pozwoliło zająć mu trzecie miejsce i zdobyć 7 mandatów<ref name="Historia"/>. Eurodeputowani PiS weszli w skład Unii na rzecz Europy Narodów.

W wyborach do Parlamentu Europejskiego 7 czerwca 2009 PiS otrzymało 2 017 607 głosów (27,4%), zajmując 2. miejsce i wprowadzając do PE 15 deputowanych<ref name="Historia"/>.

Wybory prezydenckie

Lech Kaczyński 19 marca 2005 jako pierwszy zgłosił swoją chęć wystartowania z ramienia Prawa i Sprawiedliwości w wyborach prezydenckich w 2005. Jego sztab wyborczy został zarejestrowany przez Państwową Komisję Wyborczą 23 czerwca 2005. W I turze wyborów, 9 października, głosy na Lecha Kaczyńskiego oddało 4 947 927 wyborców (33,10%)<ref name="Historia"/>. Pozwoliło mu to zająć 2. miejsce. Tym samym, ponieważ pierwsza tura nie przyniosła rozstrzygnięcia, dwa tygodnie później odbyła się druga tura wyborów prezydenckich. 23 października 2005 Lech Kaczyński wygrał II turę wyborów prezydenckich, zdobywając 54,04% głosów<ref name="Historia"/>. Uzyskał duże poparcie we wschodniej, południowej i centralnej Polsce.

Kandydatem PiS w przedterminowych wyborach prezydenckich w 2010, spowodowanych śmiercią urzędującego prezydenta Lecha Kaczyńskiego w katastrofie rządowego tupolewa w Smoleńsku, został brat zmarłego prezydenta Jarosław Kaczyński. W pierwszej turze wyborów, która odbyła się 20 czerwca, uzyskał on 6 128 255 głosów (36,46%), zajmując 2. miejsce spośród 10 kandydatów i przechodząc do II tury, która odbyła się 4 lipca. Na kandydata PiS zagłosowało w niej 7 919 134 osób wyborców (tj. 46,99%) i przegrał on z Bronisławem Komorowskim. Podobnie jak jego brat 5 lat wcześniej, miał najwyższe poparcie we wschodniej, południowej oraz centralnej Polsce.

Poparcie w wyborach

+ Wyniki w wyborach parlamentarnych

! Wybory
! Poparcie
! Zmiana punktów procentowych
! Mandaty (Sejm)
! Zmiana
! Mandaty (Senat)
! Zmiana

style="text-align:center" 2001
style="text-align:center" 9,50%
style="text-align:center"
style="text-align:center" 44
style="text-align:center"
style="text-align:center" 0
style="text-align:center"

style="text-align:center" 2005
style="text-align:center" 26,99%
style="text-align:center" 17,49
style="text-align:center" 155
style="text-align:center" 111
style="text-align:center" 49
style="text-align:center" 49

style="text-align:center" 2007
style="text-align:center" 32,11%
style="text-align:center" 5,12
style="text-align:center" 166
style="text-align:center" 11
style="text-align:center" 39
style="text-align:center" 10

style="text-align:center" 2011
style="text-align:center" 29,89%
style="text-align:center" 2,22
style="text-align:center" 157
style="text-align:center" 9
style="text-align:center" 31
style="text-align:center" 8
}

+ Wyniki w wyborach prezydenckich

! Wybory
! Kandydat
! Głosowanie
! Poparcie
! Uwagi

2 <center>2005</center>
2 Lech Kaczyński
style="text-align:center" I tura
style="text-align:center" 33,10%
Przejście do II tury

style="text-align:center" II tura
style="text-align:center" 54,04%
Wygrana z Donaldem Tuskiem

2 <center>2010</center>
2 Jarosław Kaczyński
style="text-align:center" I tura
style="text-align:center" 36,46%
Przejście do II tury

style="text-align:center" II tura
style="text-align:center" 46,99%
Przegrana z Bronisławem Komorowskim
}

+ Wyniki w wyborach samorządowych

! Wybory
! Sejmiki
! Mandaty
! Zmiana
! Prezydenci,
burmistrzowie,
wójtowie
! Liczba
! Zmiana
! Rady gmin
! Mandaty
! Zmiana
! Rady powiatów
! Mandaty
! Zmiana

style="text-align:center" 2002
style="text-align:center" 16,02%
style="text-align:center" 97
style="text-align:center"
style="text-align:center" ?
style="text-align:center" ?
style="text-align:center"
style="text-align:center" ?
style="text-align:center" ?
style="text-align:center"
style="text-align:center" ?
style="text-align:center" ?
style="text-align:center"

style="text-align:center" 2006
style="text-align:center" 25,08%
style="text-align:center" 170
style="text-align:center" 73
style="text-align:center" 3,13%
style="text-align:center" 77
style="text-align:center"
style="text-align:center" 7,71%
style="text-align:center" 3079
style="text-align:center"
style="text-align:center" 19,76%
style="text-align:center" 1242
style="text-align:center"

style="text-align:center" 2010
style="text-align:center" 23,07%
style="text-align:center" 141
style="text-align:center" 29
style="text-align:center" 2,12%
style="text-align:center" 37
style="text-align:center" 40
style="text-align:center" 7,22%
style="text-align:center" 2885
style="text-align:center" 194
style="text-align:center" 17,24%
style="text-align:center" 1085
style="text-align:center" 157
}

+ Wyniki w wyborach do Parlamentu Europejskiego

! Wybory
! Poparcie
! Zmiana punktów procentowych
! Mandaty
! Zmiana
! L. miejsc dla Polski

style="text-align:center" 2004
style="text-align:center" 12,67%
style="text-align:center"
style="text-align:center" 7
style="text-align:center"
style="text-align:center" 54

style="text-align:center" 2009
style="text-align:center" 27,40%
style="text-align:center" 14,73
style="text-align:center" 15
style="text-align:center" 8
style="text-align:center" 50
}

Struktura i działacze

Komitet Polityczny PiS

Prezes:

Jarosław Kaczyński

Wiceprezesi:

Przewodniczący Komitetu Wykonawczego:

Joachim Brudziński

Skarbnik:

Stanisław Kostrzewski

Rzecznik prasowy:

Adam Hofman

Rzecznik dyscypliny partyjnej:

Karol Karski

Zastępca przewodniczącego Komitetu Wykonawczego:

Wiesław Janczyk

Przewodniczący Klubu Parlamentarnego:

Mariusz Błaszczak

Pozostali członkowie:

Prezesi Prawa i Sprawiedliwości

Lech Kaczyński – od 13 czerwca 2001 do 18 stycznia 2003
Jarosław Kaczyński – od 18 stycznia 2003

Honorowy Prezes PiS:

Lech Kaczyński – od 18 stycznia 2003 do 3 czerwca 2006 (zrezygnował po wyborze na Prezydenta RP)

Klub Parlamentarny PiS

Przewodniczący:

Kazimierz Marcinkiewicz – od 5 lipca 2001 do 5 października 2001
Jarosław Kaczyński – od 5 października 2001 do 19 grudnia 2002
Ludwik Dorn – od 19 grudnia 2002 do 3 listopada 2005
Przemysław Gosiewski – od 3 listopada 2005 do 19 lipca 2006
Marek Kuchciński – od 19 lipca 2006 do 13 listopada 2007
Przemysław Gosiewski – od 13 listopada 2007 do 6 stycznia 2010
Grażyna Gęsicka – od 6 stycznia 2010 do 10 kwietnia 2010
Marek Kuchciński (p.o.) – od 10 kwietnia 2010 do 3 sierpnia 2010
Mariusz Błaszczak – od 3 sierpnia 2010

Aktualni wiceprzewodniczący:

Komitet Honorowego Poparcia

Przed wyborami parlamentarnymi w 2007 Prawo i Sprawiedliwość ogłosiło swój komitet honorowego poparcia liczący blisko 50 osób, któremu przewodniczył Wojciech Kilar<ref></ref><ref></ref>.

Ugrupowania polityczne wywodzące się z PiS

W historii Prawa i Sprawiedliwości dochodziło do rozłamów i odejść części działaczy. Zakładali oni koła lub kluby parlamentarne oraz własne partie polityczne. Były to:

Prawica Rzeczypospolitej – partia utworzona w 2007 przez ówczesnego marszałka Sejmu Marka Jurka w odpowiedzi na niepowodzenie projektu wzmocnienia konstytucyjnych gwarancji ochrony życia i godności człowieka.
Ruch Obywatelski "Polska XXI" – organizacja założona w 2008 m.in. przez byłego wiceprezesa PiS Kazimierza Michała Ujazdowskiego i kilku innych byłych posłów tej partii (wraz z politykami dotychczas niezależnymi). W tym samym roku powstało koło poselskie Polska XXI, które przekształcono w 2009 w koło Polska Plus. Jego przewodniczącym został Ludwik Dorn. W 2010 powołano partię o tej samej nazwie. Jej prezesem został Jerzy Polaczek. W tym samym roku partia została rozwiązana, a większość jej członków przeszła bądź powróciła do PiS.
Polska Jest Najważniejsza – stowarzyszenie założone w 2010 przez posłów i eurodeputowanych PiS, którzy organizowali kampanię prezydencką Jarosława Kaczyńskiego w wyborach w 2010. W 2011 na bazie stowarzyszenia powstała partia, której przewodniczącą została była szefowa sztabu wyborczego Jarosława Kaczyńskiego – Joanna Kluzik-Rostkowska. Wkrótce prezesem partii został Paweł Kowal.
Solidarna Polska – klub parlamentarny założony w 2011 przez część parlamentarzystów PiS po wykluczeniu z partii Tadeusza Cymańskiego, Jacka Kurskiego i Zbigniewa Ziobry. Jego przewodniczącym został Arkadiusz Mularczyk. 21 stycznia 2012 ogłoszono powstanie partii politycznej o tej nazwie.

Zobacz też

Źródła

Program PiS

Linki zewnętrzne

Oficjalna witryna internetowa PiS
Oficjalna witryna internetowa Klubu Parlamentarnego PiS

Recht und Gerechtigkeit
Law and Justice
Droit et justice

Polska