Poznaniacy


Poznaniacy (Poznaniaki, gwarowo Poznanioki, Pyry, niem. Posener) – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca środkową część Wielkopolski<ref name="Kamocki"/>, określany niekiedy jako region Poznańskie.

Mieszkańcy Poznańskiego to Poznaniacy, przy czym słowo to odnosi się nie tylko do mieszkańców miasta Poznania, lecz również całego regionu. Występuje przy tym różnica w pisowni: słowo "poznaniak"' pisane małą literą oznacza mieszkańca Poznania, a wyraz "Poznaniak" pisany wielką literą – mieszkańca całego regionu – niekoniecznie Poznania<ref>Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa, 2003, str. 1448.</ref>.

Charakterystyka

Janusz Kamocki przedstawia, że u większości Wielkopolan nastąpiło zatarcie różnic kulturowych pomiędzy poszczególnymi grupami etnograficznymi. Spośród nich Poznaniacy ulegli w największym stopniu wpływom miejskim<ref name="Kamocki"></ref>.

Za cechy Poznaniaków uważa się przede wszystkim: zmysł praktyczny, pragmatyzm, pracowitość, punktualność, oszczędność i gospodarność, poszanowanie prawa (legalizm)<ref>Włodzimierz Łęcki: Poznań. Przewodnik. Poznań: Zysk i S-ka, 1997, str. 19.</ref>.

Według częstych opinii cechy te wpoili Poznaniakom Niemcy w czasie zaboru pruskiego. Prawdziwość tej tezy jest przedmiotem kontrowersji<ref>Porównaj: http://poznan.naszemiasto.pl/inne/specjalna_artykul/648193.html</ref>; jest faktem, że cechy te często obracały się przeciwko Niemcom<ref>Stefan Bratkowski, Najkrótsza historia Wielkopolski, rozdział 51: Apostołowie gospodarności. Poznań: W Drodze, 1999, str. 319.</ref>. Legalizm Poznaniaków nie oznaczał też wyrzeczenia się walki zbrojnej. W Poznańskiem w latach 1794-1918 było kilka zrywów niepodległościowych, a dwa z nich – powstanie wielkopolskie z 1918/1919 r. oraz powstanie wielkopolskie 1806 roku – były jednymi z nielicznych (obok III powstania śląskiego oraz powstania sejneńskiego) zwycięskich powstań w Polsce.

Gwara poznańska


Poznaniacy posługują się gwarą poznańską. Była ona zwalczana w okresie PRL, również ze względu na fakt, iż charakteryzuje ją duża liczba germanizmów, niemiecki szyk zdania itp.

Święta obchodzone przez Poznaniaków

Święto stanowią również (obchodzone w sposób przypominający niektóre uroczystości niemieckie) imieniny ulicy Św. Marcin w Poznaniu<ref>Centrum Kultury Zamek – organizator imienin ulicy</ref>. to Boże Ciało, kiedy odbywa się (w Poznaniu celebrowana razem z Bambrami) Procesja Bożego Ciała.

Stowarzyszenia regionalne

– miejsce przechowywania pamiątek etnograficznych z północno-zachodnich obrzeży Poznańskiego
Obecnie do tradycji Poznaniaków odwołuje się szereg wielkopolskich stowarzyszeń regionalnych, jak: Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego, Unia Wielkopolan, Ruch Regionalny Wielkopolan, Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne czy Wiara Lecha.

Muzyka

Istnieje zespół folklorystyczny Wielkopolanie, który odwołuje się do tradycji ludowej Poznańskiego.

Media

Poznaniacy posiadają swoje programy i słuchowiska, jak np. prowadzone w gwarze poznańskiej (przez Jacka Hałasika) "Blubry Heli przy niedzieli", emitowane w Radio Merkury. Felietony pisane gwarą Poznaniaków (głównie autorstwa Juliusza Kubla) publikowane są m.in. w "Głosie Wielkopolskim" i w czasopiśmie "Lofer. Miesięcznik Wielkopolanina", w "Rzeczy Krotoszyńskiej" ukazują się felietony "Okrakiem na ryczce" (autorstwa Jana Rosika).

Osoby propagujące kulturę Poznańskiego:

Zobacz też

Linki zewnętrzne