Port lotniczy Katowice-Pyrzowice


}}
Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice w Pyrzowicach, od stycznia 2009 używający również marki Katowice Airport<ref name="logo"></ref>, kod IATA: KTW, kod ICAO: EPKT) – międzynarodowy port lotniczy położony w miejscowości Pyrzowice, około 30 km na północ od Katowic – Śródmieścia. Znajduje się na terenie dwóch gmin: Ożarowice i Mierzęcice, a zarazem na pograniczu dwóch powiatów: tarnogórskiego i będzińskiego.

MPL Katowice, używający obecnie marki "Katowice Airport", jest regionalnym portem lotniczym całego województwa śląskiego. Pod względem liczby odprawianych pasażerów jest to trzeci polski port lotniczy, natomiast pod względem liczby operacji lotniczych znajduje się na czwartym miejscu. Port posiada dwa terminale pasażerskie o łącznej przepustowości ponad 3.6 mln pasażerów rocznie.

Historia

Lotnisko powstało w miejscu dawnego, założonego przez Rzeszę Niemiecką w czasie II wojny światowej lotniska zapasowego. Do budowy lotniska wybrano bagnisty teren pomiędzy wsiami Pyrzowice, Zendek i Mierzęcice. Po wysiedleniu ludności zamieszkującej tereny przyszłego lotniska i jego otuliny przystąpiono do prac melioracyjnych. Wzdłuż planowanych pasów startowych wykonano drenaż oraz odwodnienie całego terenu. Wody odprowadzono do stawu z posadzoną wikliną spełniającego rolę oczyszczalni. Następnie nawieziono ziemię i wyrównano teren. Przy niwelacji terenu zastosowano różne warstwy materiału, prawdopodobnie w celu uzyskania odpowiedniego odwodnienia przyszłego lotniska.

W wyniku decyzji o przeznaczeniu lotniska na bazę dla samolotów eksperymentalnych wybudowano na planie trójkąta trzy drogi startowe:

Drogi startowe miały ok. 50 metrów szerokości i pokryte były nawierzchnią bitumiczno-betonową (inne źródła: asfaltowo-bazaltową). Najczęściej używana była droga startowa na kierunku 09/27, prawdopodobnie ze względu na usytuowanie na kierunku wschód-zachód i przewagę wiatrów zachodnich w tym rejonie. Obecnie w tym miejscu wybudowana jest droga startowa lotniska cywilnego.

Do lotniska doprowadzono bocznicę kolejową z Miasteczka Śląskiego oraz Zawiercia. Jako zaplecze zostały wybudowane trzy hangary oraz skład bomb. Obsługa lotniska i piloci zakwaterowani byli w prefabrykowanych drewnianych domkach, rozebranych w latach 1979-1980, oraz barakach.

Po śmierci 17 listopada 1941 gen. pilota Ernsta Udeta, asa lotnictwa Luftwaffe, lotnisko zostało nazwane Udetfeld. Początkowo lotnisko spełniało rolę obrony przeciwlotniczej Górnego Śląska i lotniska etapowego dla samolotów latających na wschód.

Do utworzenia tu lotniska doświadczalnego przyczynił się niemiecki konstruktor H. G. Moeller, pracujący w zawierciańskich fabrykach zbrojeniowych. Lotnisko zostało wyposażone w urządzenia obsługujące pionierskie myśliwce z napędem rakietowym Messerschmitt Me 163 wersje A i B, powołano tu także szkołę pilotażu tych samolotów. Z jej absolwentów utworzono dwie eskadry samolotów Me 163 oraz zaczątek trzeciej. Z bazy korzystali także kadeci ze szkół lotniczych z Rudnik oraz Częstochowy. Na lotnisku przeprowadzano także próby z granatnikiem Panzerschreck.

18 stycznia 1945 Niemcy opuścili lotnisko bez walki. Częściowo zaminowali je oraz zniszczyli pas startowy poprzez detonację ładunków wybuchowych ułożonych na pasach startowych. Lotnisko zostało zajęte 23 stycznia 1945 i odbudowanie przez lotnictwo radzieckie. Zlikwidowali oni częściowo drogi startowe 14/32 i 04/22 (pozostałości widoczne są do dziś w północno-wschodniej części lotniska). Wzdłuż drogi startowej 09/27 zbudowali ziemny awaryjny pas startowy oraz zasypali leje po bombach i ładunkach wybuchowych. Ślady po lejach, ze względu na odmienną kolorystykę roślinności, widoczne są z powietrza po dziś dzień.

Następnie lotnisko zostało przejęte przez Wojska Lotnicze z przeznaczeniem na lotnisko zapasowe. W latach 1949 – 1951 lotnisko zostało przystosowane dla samolotów odrzutowych. Zlokalizowano tu 39 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego, wyposażony w samoloty odrzutowe MiG-19 (później MiG-21). Pułk został rozwiązany w 1987. W jego miejsce powołano 1 batalion zabezpieczenia oraz Bazę Statków Powietrznych, której zadaniem była likwidacja zbędnych dla wojska samolotów. W latach 90 XX w. na lotnisku stacjonowała 2 eskadra 11 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego ze Wrocławia – Strachowic.

W latach dziewięćdziesiątych XX wieku lotnisko przekazano w ręce cywilne; stało się ono zalążkiem współczesnego portu. Ten stan trwał do początku 2000, kiedy to równolegle funkcjonowało lotnisko cywilne i wojskowe. Obecnie lotnisko jest pod zarządem cywilnym. Od 1 stycznia 2009 lotnisko również używa umiędzynarodowionej anglojęzycznej marki Katowice Airport.

Charakterystyka


Lotnisko jest najwyżej położonym cywilnym portem lotniczym w Polsce i charakteryzuje się dobrymi warunkami atmosferycznymi, co oznacza mniejszą niż na innych lotniskach liczbę dni uniemożliwiających lądowanie. W obszarze ciążenia tego portu lotniczego mieszka około 11 milionów osób, w tym mieszkańcy spoza województwa śląskiego: okolic Opola, Łodzi, Krakowa, czeskiej Ostrawy.

Terminale

Lotnisko w Pyrzowicach posiada dwa terminale pasażerskie o łącznej powierzchni 21300 m² i przepustowości ponad 3,6 mln pasażerów rocznie (przepustowość godzinowa: 1170 pasażerów)<ref>strona internetowa portu lotniczego</ref>. Otwarcie części ogólnodostępnej i strefy przylotów Terminalu B odbyło się 9 lipca 2007, a strefy odlotów – 30 lipca 2007. W planach zarządcy lotniska jest także budowa trzeciego terminala.

Port lotniczy posiada jeden terminal cargo. Jego powierzchnia wynosi 5378 m². Głównymi użytkownikami składów są m.in. DHL, Izba Celna w Katowicach, TNT Express i UPS. Pod względem tonażu ładunków przewiezionych ruchem lotniczym rocznie, lotnisko w Pyrzowicach zajmuje drugie miejsce w Polsce po warszawskim Okęciu. Wg statystyk ULC przewieziono 3290 ton w 2005, 3243 ton w 2006, 6113 ton w 2007 i 7782 ton w 2007<ref name="statystyka 2004-2007" />.

Wyposażenie techniczne

W porcie lotniczym Katowice Airport w użytku jest system wspomagania lądowania przy ograniczonej widzialności ILS (Instrument Landing System) THALES 420<ref name="ils"></ref>. Jest to urządzenie kategorii pierwszej, czyli prowadzące od granicy zasięgu do wysokości 60 m (200 stóp) nad płaszczyzną drogi startowej przy widzialności (RVR – runway visual range) 800 m (2400 stóp). Aktualnie jest to najnowocześniejszy tego typu system funkcjonujący na polskich lotniskach. Koszt inwestycji zrealizowanej przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej wyniósł 3 mln zł.

Podstawowe dane techniczne pyrzowickiego ILS<ref name="ils" />:

Połączenia drogowe i kolejowe

Obecnie główną drogą prowadzącą do portu jest droga ekspresowa S1, łącząca go z drogami DK1 i DK78. Bezpośrednio do portu prowadzi droga wojewódzka nr 913, która krzyżuje się z drogami 78 i S1. W budowie są bezkolizyjne węzły Pyrzowice-Lotnisko, który połączy drogę S1 z 913 i portem, oraz Pyrzowice, który połączy budowany południowy odcinek autostrady A1 z drogą S1. Nie jest znana data rozpoczęcia budowy północnego odcinka autostrady A1 który ma prowadzić do portu od strony Częstochowy. Na węźle Pyrzywice swój bieg ma kończyć projektowana drogą ekspresową S11. Kursują tu bezpośrednie połączenia autobusowe między innymi z Katowic, Krakowa, Gliwic i Częstochowy.

Planowane jest zbudowanie połączenia kolejowego na trasie Katowice – Chorzów – Bytom – Piekary Śląskie – Pyrzowice. Na odcinku Bytom – Pyrzowice (24 km) linia kolejowa zostanie zbudowana od podstaw. Czas dojazdu z Katowic ma wynosić około 30 minut<ref name="tvs1"></ref>.

Rozwiązaniu takiemu sprzeciwiają się jednak mieszkańcy tzw. Zagłębia Dąbrowskiego, którzy nie zgadzają się z wyborem wariantu połączenia omijającego Sosnowiec, a także nie wykorzystującego istniejących fragmentów linii kolejowych numer na trasie z Katowic do Zawiercia, oraz linii pomiędzy stacją w Zawierciu a lotniskiem. Za wariantem proponowanym przez radnych z miast na wschód od Brynicy przemawia również szansa rozbudowy sieci o połączenia z Częstochową i Krakowem<ref></ref>. Wadami tego połączenia byłyby przede wszystkim odległość i czas dojazdu, który ze względu na geometrię linii, nie mógłby ulec znacznemu skróceniu pomimo remontu. Pod koniec maja 2009 tory od strony Zawiercia zostały częściowo rozebrane<ref name="tvs1" />.

Linie lotnicze i kierunki lotów

Wizz Air głównej linii operującej z Katowic, gotowy do kołowania

Terminal A – strefa non-Schengen

Terminal B – strefa Schengen

Terminal Cargo

Kierunki czarterowe

Statystyki ruchu

Katowice Airport jest trzecim najruchliwszym polskim portem lotniczym. W 2003 roku na lotnisku zaczęły operować tanie linie lotnicze. Dzięki temu liczba obsługiwanych połączeń zagranicznych znacząco wzrosła. Liczba pasażerów wzrosła z 257 tys. w 2003 roku, do 1,08 mln w 2005. Do 2009 roku liczba pasażerów rosła najszybciej spośród wszystkich polskich portów. Spowolnienie gospodarcze w 2009 roku spowodowało zatrzymanie tej tendencji. Po warszawskim Okęciu, lotnisko w Pyrzowicach ma największą ilość połączeń czarterowych. Najwięcej samolotów z MPL Katowice jest odprawianych przez węgierskie tanie linie lotnicze Wizz Air. 8 października 2008 po raz pierwszy lotnisko odprawiło dwumilionowego pasażera w jednym roku.

1996 – 2011

{ class="wikitable sortable"
! Rok
! Pasażerowie
! Operacje lotnicze
! Cargo
align=right
! 1996
68,203
3,586
596
align=right
! 1997
101,054
4,290
1,241
align=right
! 1998
150,724
6,256
1,365
align=right
! 1999
170,230
6,510
1,522
align=right
! 2000
168,126
8,710
7,745
align=right
! 2001
180,015
9,441
2,196
align=right
! 2002
202,267
8,389
2,886
align=right
! 2003
257,991
9,375
3,548
align=right
! 2004
622,612
13,803
5,038
align=right
! 2005
1,092,358
16,222
5,636
align=right
! 2006
1,458,411
21,014
6,113
align=right
! 2007
1,995,914<ref name="statystyka 2004-2007">"Liczba obsłużonych pasażerów i przesyłek oraz wykonanych operacji lotniczych w ruchu regularnym oraz czarterowym w polskich portach lotniczych w latach 2004-2007". Urząd Lotnictwa Cywilnego 15 stycznia 2007. Dział: Statystyki. Link sprawdzony 2007-01-16.</ref>
24,489
7,795
align=right
! 2008
2,426,942
27,030
11,819
align=right
! 2009
2,364,613
26,206
6,543
align=right
! 2010
2,403,253
26,770
11,195
align=right
! 2011
2,544,124
29,259
10,948
}

2012

{ class="wikitable sortable"
! Miesiąc
! Pasażerowie
! Pasażerowie narastająco
! Operacje lotnicze
! Operacje lotnicze narastająco
! Cargo
align=right
! Styczeń
141 907
141 907
1 935
1 935
779
align=right
! Luty
135 590
277 497
1 764
3 699
948
align=right
! Marzec
155 770
433 257
2 267
5 966
0
align=right
! Kwiecień
180 911
614 168
2 585
8 551
0
align=right
}

Rozwój portu

Od 2010 r. trwa rozbudowa infrastruktury lotniska, obejmującej rozbudowę terminali, rozbudowę płyty postojowej, budowę nowej, 3600 metrowej drogi startowej, równoległej do 2800 metrowej aktualnie istniejącej. Po zbudowaniu nowej drogi startowej, stara zmieni zastosowanie na drogę kołowania. Inwestycja pn. "Port Lotniczy w Katowicach - rozbudowa i modernizacja infrastruktury lotniskowej i portowej" kosztować będzie 416 mln zł, a jej zakończenie planowane jest na 2014 r.<ref>Karbowski Adam: Rozbudowa infrastruktury lotniczej w Polsce, w: "Budownictwo, technologie, architektura". Nr 4 (48)/2009, s. 37-39, ISSN 1644-745X</ref>.

Płyta postojowa, która w przyszłości będzie miała 110 tys. m kw., pomieści jednocześnie 13 samolotów. Prace związane z rozbudową płyty postojowej samolotów rozpoczęły się w maju 2011 r. Dotychczas kosztem blisko 10 mln zł wykonano ponad 15 proc. robót. W pierwszej fazie usunięto nawierzchnię wschodniej, starej części płyty postojowej oraz dróg kołowania. Wykonano też znaczną część robót ziemnych, m.in. wykop pod montaż zbiorników retencyjnych i położono pierwsze warstwy nowej konstrukcji nawierzchni. Obecnie budowana jest kanalizacja deszczowa, odprowadzająca wodę z powstającej płyty postoju samolotów. To bardzo znaczące zadanie przy budowie płyty - jego koszt stanowić będzie blisko 30 proc. wartości całego kontraktu na roboty budowlane.

Zobacz też

Linki zewnętrzne


Flughafen Kattowitz
Katowice International Airport
Aéroport de Katowice-Pyrzowice