Port Gdańsk
Port Gdańsk – port morski nad Zatoką Gdańską na Martwej Wiśle, położony w Gdańsku, w woj. pomorskim. Jest jednym z największych bałtyckich portów.
Powierzchnia portu obejmuje 1065,56 ha lądu i akwenów, a łączna długość nabrzeży wynosi 21 214 m. W północnej części portu mogą być przyjmowane największe statki, jakie pływają po Morzu Bałtyckim<ref name="zegluga"/>.
W 2006 roku port Gdańsk zajmował 1. miejsce wśród portów morskich w Polsce w obrotach ładunkowych na poziomie 24,207 mln ton. Obroty ładunkowe portu w 2008 roku wynosiły 17,78 mln ton. Jest portem handlowym, którego główną część obrotów ładunkowych stanowią paliwa płynne.
W porcie Gdańsk istnieją bazy: paliw płynnych, przeładunku fosforytów, przeładunku siarki płynnej oraz granulowanej, przeładunku owoców cytrusowych. Port posiada terminale: promowy, kontenerowy, węglowy, przeładunku gazu płynnego. W porcie został utworzony wolny obszar celny.
Położenie
Port Gdańsk jest położony na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, we wschodniej części woj. pomorskiego, stanowiąc północną część miasta Gdańska.
Znajduje się w zachodniej części Mierzei Wiślanej, a jego południowa cześć leży już na Żuławach Wiślanych.
Port leży na odcinku ujściowym Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej obejmując wschodni i zachodni brzeg, a także wyspę Ostrów znajdującą się pomiędzy brzegami oraz twierdzę Wisłoujście. Port obejmuje zachodnią część Wyspy Portowej bez półwyspu Westerplatte, a także jej wschodni pas przy ujściu Wisły Śmiałej. W swej zachodniej części port obejmuje obszar na wschód od ul. Jana z Kolna, Twardej, Marynarki Polskiej, Władysława IV, Oliwskiej, a na zachód od ulicy Nowotnej i osiedla Stogi. W północno-wschodniej części Gdańska obszar portu ogranicza się do Martwej Wisły by przed Wisłą Śmiałą objąć tereny na północ od ulicy Płońskiej, tereny przy zachodnim brzegu Wisły Śmiałej i wąski pas przy wschodnim brzegu ujścia rzeki do Morza Bałtyckiego<ref name="mapaadm"></ref><ref name="mtigm98"/>.
Port obejmuje powierzchnię 653 ha lądu oraz 412,56 ha akwenów<ref name="oporcie"></ref>.
Granice portu morskiego w Gdańsku są określone rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1998 roku<ref name="mtigm98"></ref>.
W graniach port Gdańsk znajdują się takie dzielnice jak: Nowy Port, część Krakowiec-Górki Zachodnie ...
Działalność
{ class="wikitable" align=left style="font-size: 90%; text-align:right;"
+ Obroty ładunkowe portu Gdańsk (2008)<ref name="statprze"></ref>
! Grupy ładunków !! Obroty [ton]!! %
bgcolor="EEFFAA" Ropa i przetwory naftowe
10 353 139
58,23%
bgcolor="EEFFAA" Drobnica
3 059 897
17,21%
bgcolor="EEFFAA" Węgiel i koks
1 088 190
6,12%
bgcolor="EEFFAA" Zboże
646 945
3,64%
bgcolor="EEFFAA" Rudy
30 280
0,17%
bgcolor="EEFFAA" Inne masowe
2 602 551
14,64%
Razem (Σ)
<u>17 781 002</u>
<u>100%</u>
}
Według ustawy port Gdańsk jest jednym z czterech portów morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej Polski<ref></ref>.
W 2006 roku całkowite obroty ładunkowe w porcie Gdańsk wyniosły 24,207 mln ton, co stanowiło 40,13% obrotów przeładunkowych portów morskich w Polsce. Z tego 23,759 mln ton obrotów dotyczyło międzynarodowego obrotu morskiego, a 448,4 tys. ton (1,85%) związane było z obrotem wewnętrzkrajowym<ref name="gus07"></ref>. W 2008 roku całkowite obroty ładunkowe portu Gdańsk wynosiły 17 781 tys. ton, z czego najwięcej (58,23%) stanowiły paliwa płynne o obrotach ładunkowych 10 353 tys. ton. Przeładunki kontenerów wyniosły łącznie 185 661 TEU<ref name="statprze"/>.
W porcie działa jedna z największych w Polsce Stocznia Gdańska, a także Stocznia Północna, Stocznia Północna, Gdańska Stocznia Remontowa, Stocznia Wisła.
Port Gdańsk oferuje regularne połączenia żeglugowe do 17 krajów<ref name="zegluga"></ref>. W 2008 roku zostało obsłużonych 188 392 pasażerów<ref name="statprze"/>.
Swoją bazę promową w porcie posiada Polska Żegluga Bałtycka, która utworzyła 4 linie promowe z Gdańska.
Znajduje się tutaj także Baza Paliw Płynnych. Port gdański posiada terminal promowy, terminal węglowy, terminal przeładunku gazu płynnego oraz terminal kontenerowy. W porcie został utworzony Wolny Obszar Celny o powierzchni 33,5 ha.
Nawigacja
Gdańsk
- do Nowego Portu – statki o długości do 225 m i zanurzeniu do 10,20 m;
- do Portu Północnego z wyłączeniem stanowiska „T” statki o długości do 300 m i zanurzeniu do 15,0 m ;
- przy stanowisku „T” mogą być obsługiwane statki o długości do 350 m i zanurzeniu do 15,0 m.
Według rozporządzenia kapitan portu Gdańsk może w uzasadnionych przypadkach pozwolić na wprowadzanie bądź wyprowadzenie statków o gabarytach większych niż wymienione powyżej, jednak maksymalna długość jednostki obsługiwanej w Gdańsku Nowym Porcie nie może przekraczać 280 m<ref name="przepisy"/>.
W zimie port nie jest zagrożony zalodzeniem<ref name="oporcie"/>.
Ruchem statków w porcie kieruje Kapitanat Portu Gdańsk, którego główna siedziba mieści się przy ulicy Przemysłowej. Przy ul. Kpt. Żeglugi Wielkiej Witolda Poinca znajduje się wieża Służby Dyżurnej Kapitanatu Portu Gdańsk (zwana popularnie Kapitanatem Portu Północnego), która kieruje ruchem statków w północnej części portu Gdańsk<ref></ref>. Wieża ta spełnia także funkcję latarni morskiej.
Pod kapitana portu Gdańsk podlega także bosman przystani morskiej w Górkach Zachodnich.
Infrastruktura
, w głębi stocznia
przy nabrzeżu Szczecińskim
Infrastrukturą portową gospodaruje spółka prawa handlowego Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA, która także świadczy usługi związane z jej korzystaniem.
Według danych GUSu z 2006 roku łączna długość nabrzeży w porcie wynosi 21 214 m<ref name="gus07"/>. Powierzchnia składowa w porcie Gdańsk wynosi 548 000 m², a powierzchnia magazynowa portu wynosi 106 300 m²<ref name="oporcie"/>. Zarząd portu deklaruje zdolność przeładunkową portu wewnętrznego na 11,5 mln ton, a Portu Północnego na 48,5 mln ton<ref name="oporcie"/>.
Port wewnętrzny
Nowy Port jest częścią portu Gdańsk obejmujące obszar wzdłuż Martwej Wisły i Kanału Portowego, może przyjąć statki o maksymalnej długości 225 m.
Ta część portu posiada nabrzeża o charakterze uniwersalnym do przeładunku drobnicy i ładunków masowych – zboża, nawozów sztucznych, tarcicy, rudy, stali, ro-ro.
Lista baz i terminali w Porcie wewnętrznym:- Port Gdański Eksploatacja - operator portowy na terenie Basenu Górniczego oraz na Nabrzeżach WOC, Oliwskim, Wiślanym oraz Szczecińskim. Operator uniwersalny obsługujący ładunki masowe i drobnicowe.
- Gdański Terminal Kontenerowy – zlokalizowany w przy nabrzeżu Szczecińskim nad Martwą Wisłą. Place składowe obejmują 67 417 m². Obrót kontenerami w 2007 wynosił 91 127 TEU.
- terminal promowy PŻB
- terminal promowy na Westerplatte
- Baza przeładunku siarki płynnej oraz granulowanej
- Baza przeładunku fosforytów
- Baza przeładunku owoców cytrusowych w Wolnym Obszarze Celnym.
Port północny
Port północny jest to stosunkowo nowoczesną, głębokowodną (do 15 m zanurzenia) częścią portu Gdańsk zbudowaną w 1975 razem z Rafinerią Gdańską, z którą jest połączony rurociągiem.
Port północny zlokalizowany bezpośrednio na akwenie Zatoki Gdańskiej. Może przyjmować największe statki wpływające na Morze Bałtyckie – do 300 tys. DWT. Posiada pirsy przeładunkowe o długości 222 – 765 m i głębokości do 15 m.
W porcie przeładowuje się głównie ładunki masowe, węgiel i ropę naftową.
Lista baz i terminali w porcie północnym:- terminal paliwowy Naftoport
- terminal węglowy – całkowicie zmechanizowany terminal o wydajności dobowej 50 tys. ton i pojemności placów składowych do 600 tys. ton<ref name="weglowy"></ref>.
- terminal przeładunku LPG – terminal o powierzchni 11 ha zaprojektowany dla rocznej zdolności przeładunkowej do 500 000 ton, przeznaczony do przyjmowania, przechowywania, częściowego mieszania i rozsyłania przy pomocy cystern kolejowych i samochodowych skroplonego gazu LPG. Bazę tworzy 16 zakopcowanych zbiorników o całkowitej pojemności magazynowej 13 200 ton<ref name="gaspol"></ref>.
- terminal kontenerowy DCT Gdańsk – terminal powstały w 2007 roku o powierzchni 40 ha, pojemności składowej 22 000 TEU i rocznej zdolności przeładunkowej 500 tys. TEU. W 2008 roku obsłużył 106 356 TEU, a docelowo ma osiągnąć roczną zdolność przeładunkową 2 mln TEU<ref name="dct"></ref>.
Historia
Pierwsza infrastruktura portowa powstała we wczesnym średniowieczu. Z X wieku pochodzi port grodowy znajdujacy się w ramieniu Motławy pomiędzy obecnie ul. Tartaczną a Sukienniczą. W XII i XIII wieku powstawał port Starego Miasta po drugiej stronie ramienia Motławy oraz na fosie Podwala Staromiejskiego. W XIII wieku powstała również przystań Dominikanów przy dawnym ujściu Potoki Siedleckiego w pobliżu obecnie ul. Tobiasza. W tym samym wieku zaczął kształtować się port Głównego Miasta pomiędzy ul. Chlebnicką a Mariacką. Na tyłach portu budowano pierwsze magazyny, warsztaty remontowe oraz gospody. W okresie krzyżackim magazyny portowe zostały przeniesione na Wyspę Spichrzów, gdzie wybudowano nowe nabrzeża oraz powstał największy dźwig średniowieczny Żuraw<ref name="Januszajtis"/>.
Pod koniec XV wieku do portu gdańskiego zawijało 400-700 statków rocznie, a w XVII wieku 1000-1600. Głównymi towarami przeładunkowymi były zboże (300 tys. ton w 1618 roku) oraz wosk, miód i drewno. W 1643 roku istniało już 315 spichlerzy, głównie z przeznaczeniem na zboże. Długość nabrzeży wynosiła 3 km<ref name="Januszajtis"/>.
w 1866
W XVIII wieku powstawały nabrzeża portu zewnętrznego (Nowy Port). W okresie zaborów port gdański i jego znaczenie podupadło. Dopiero lata po I wojnie światowej ponownie spowodowały rozwój portu. W 1938 stosunek towarów przeładunkowych wzrósł trzykrotnie do okresu z 1914. II wojna światowa spowodowała poważne zniszczenia portu. Zniszczeniu uległo 15% nabrzeży, 40% urządzeń przeładunkowych i 88% magazynów<ref name="Januszajtis">Andrzej Januszajtis, Zbigniew Jujka, Z uśmiechem przez Gdańsk, wyd. Wydawnictwo Morskie Gdynia 1968</ref>.
W 1950 roku Minister Żeglugi ustalił granice terytorialne morskiego portu handlowego w Gdańsku<ref></ref>.
W latach 1970–1975 zbudowano nową część portu Gdańsk zwaną Portem Północnym. Jednocześnie zbudowano Rafinerię Gdańską. W 1973 roku powstał terminal promowy Polskiej Żeglugi Bałtyckiej. W 1974 w Porcie Północnym został zbudowany terminal węglowy, a rok później terminal paliw płynnych.
W lipcu 1974 zostały formalnie rozszerzone granice portu morskiego<ref></ref>.
W 1984 roku w Porcie Północnym została zbudowana obecnie najmłodsza w Polsce latarnia morska. W 2005 ruszyła budowa głębokowodnego terminalu kontenerowego o planowanej zdolności przeładunkowej 1 mln TEU/rok.
W 1996 roku został utworzony Wolny Obszar Celny.
W 1997 roku, w 1000- lecie miasta, została wybudowana przystań jachtowa Marina Gdańsk<ref></ref>.
W 1998 roku powstał Gdański Terminal Kontenerowy, a w Porcie Północnym powstał terminal LPG.
W 2002 roku zbudowano terminal promowy na Westerplatte.
W 2007 powstał terminal kontenerowy DCT Gdańsk.
26 lipca 2007 roku na 3 dni przy nabrzeżu Oliwskim zacumował statek MS "The World" – ekskluzywny pływający apartamentowiec z USA.
11 sierpnia 2009 do portu wpływa najdłuższy, jak dotąd, wycieczkowiec MS Arcadia – 289,90 m.<ref></ref>
Linki zewnętrzne
- Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA
- Granice administracyjne portu Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA