Polskie Radio


Polskie Radio SA (PR SA) – jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa z siedzibą w Warszawie, której celem działalności jest wypełnianie zadań radiofonii publicznej w Polsce<ref name="statut" />.

Zadaniem Polskiego Radia jest nadawanie audycji radiowych o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym. Funkcjonuje także 17 spółek regionalnych Polskiego Radia, które nie są podległe Polskiemu Radiu SA.

Historia Polskiego Radia

Okres międzywojenny


Pierwszy program radiowy został wyemitowany 1 lutego 1925 ze stacji nadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, na fali 385 metrów w Warszawie. Był to próbny program i zarazem eksperyment techniczny, który poprzedził powstanie 18 sierpnia 1925 r. "Polskiego Radia" Spółki z Ograniczoną Odpowiedzialnością. Jej założycielami byli Zygmunt Chamiec i Tadeusz Sułowski. Spółka posiadała monopolistyczną koncesję na nadawanie programu na obszarze całego kraju.

Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480 – takimi słowami "Polskie Radio" rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926. W 1927 roku Polskie Radio pierwsze w świecie zainaugurowało międzynarodową wymianę programów. W 1929 r. przyznano Polskiemu Radiu nową koncesję. W maju 1931 powstała silna jak na tamte czasy stacja nadawcza w Raszynie (o mocy 120 kW), która pokrywała swoim zasięgiem około 90% powierzchni ówczesnej Polski.

Ogółem Polskie Radio zatrudniało w 1939 roku około 1200 pracowników w całej Polsce. Majątek firmy wg bilansu na dzień 1 kwietnia 1939 wynosił ponad 23 mln zł. Roczne wpływy Polskiego Radia dochodziły do ponad 20 mln złotych z czego w większości z opłat abonamentowych. Ilość abonentów szacowano w latach 1935-1939 na 1 100 000.<ref> K.Eydziatowicz "Radiofonia. Jej rozwój , organizacja i zadania", Londyn 1944</ref><ref>"Radio w Polsce w latach 1935-1938" Warszawa 1938</ref>

{ class="wikitable" style="text-align: center;"
! "7" Polskie stacje radiowe – stan na 31 sierpnia 1939
----
! Nazwa
! Uruchomiona
! Moc w chwili uruchomienia
kW
! Częstotliwość
kHz Moc
kW
! Zasięg
km Uwagi
----
"7" długofalowe
----
Warszawa I 18 kwietnia 1926
1,2 225 120 300
----
"7" średniofalowe
----
Kraków 15 lutego 1927
1,8 1022 10 45
----
Poznań 24 kwietnia 1927
1,5 868 50 100
----
Katowice 4 grudnia 1927
12 758 50 160
----
Wilno 15 stycznia 1928
0,5 536 50 140
----
Lwów 15 stycznia 1930
1,5 795 50 100
----
Łódź 2 lutego 1930 1,5
1339 10 45
----
Toruń 15 stycznia 1935
24 968 24 60
----
Warszawa II 1 marca 1937
10 1384 10 45
----
Baranowicze 1 lipca 1938
50 520 50 120 Na skali skrót Baranow
----
Łuck

424 50

Tylko próby
----
"7" krótkofalowe
----
Niepokalanów


2
Pasmo 41 m
----
6 stacji Ministerstwa PiT



31
Moc łączna

}
Zasięg przy odbiorze na odbiorniku kryształkowym w dzień.

W okresie międzywojennym odbywała się intensywna radiofonizacja kraju, rozpoczęła się produkcja polskich odbiorników radiowych. Program radiowy reprezentował nowoczesny i bardzo wysoki poziom artystyczny. Radio przyciągało wielkie umysły i wielkie talenty: pisarzy, dyrygentów, aktorów. Jego pracownikami i współpracownikami byli Jan Parandowski, Zenon Kosidowski, Jerzy Szaniawski, Jarosław Iwaszkiewicz, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa, Grzegorz Fitelberg, Zdzisław Górzyński, Władysław Szpilman, Stefan Jaracz, Aleksander Zelwerowicz.

II wojna światowa

6 września 1939 została zniszczona radiostacja w Raszynie, ale 7 września odezwała się Warszawa II, uruchomiona na rozkaz dowódcy obrony Warszawy gen. Waleriana Czumy i cywilnego komendanta stolicy prezydenta Stefana Starzyńskiego. Kierował nią dyrektor muzyczny PR Edmund Rudnicki. Warszawa II nadawała słynne przemówienia Stefana Starzyńskiego, przekazywała wiadomości ze świata, informacje o tym, co dzieje się w stolicy, ogłaszała alarmy lotnicze.

30 września władze niemieckie przejęły rozgłośnię, nakazały konfiskatę odbiorników i pod groźbą śmierci zakazały Polakom słuchania radia.

1 października 1939 Polskie Radio przeszło do konspiracji.

Okres powojenny

y wykorzystywane w PR od roku 1949
PR w latach 60. XX w
Powojenne dzieje Polskiego Radia rozpoczęła działalność prowizorycznej rozgłośni tzw. "Pszczółki", nadającej najpierw z bocznicy kolejowej w Lublinie, potem przewiezionej do Parku Praskiego w Warszawie.

20 listopada 1944 na mocy dekretu PKWN Polskie Radio przekształcone zostało w przedsiębiorstwo państwowe. Pierwsze powojenne miesiące i lata to okres odbudowy zniszczonych rozgłośni i uruchamianie nowych na Ziemiach Zachodnich.

W 1946 r. zapadła decyzja o odbudowie radiostacji Warszawa II (moc 10 kW).

W 1948 r. Polskie Radio zostało przekształcone w Centralny Urząd Radiofonii, a następnie Komitet ds. Radiofonii "Polskie Radio"; jako centralny organ administracji państwowej podlegało prezesowi Rady Ministrów.

Od 3 października 1949 na antenie nadawane były dwa programy ogólnopolskie.

W latach 50. Polskie Radio przeżywało okres intensywnego rozwoju programowego i technicznego.

1 listopada 1957 powstało Studio Eksperymentalne – jedna z nielicznych na świecie pracowni dźwięku, muzyki elektronicznej, pracująca dla kompozytorów, radia, telewizji i filmu.

1 marca 1958 pojawił się Program III, odbierany początkowo tylko w Warszawie; od 1962 r. stał się programem ogólnopolskim. "Trójka" zaproponowała nieco inny model radia niż dwa dotychczasowe kanały, a jej adresatami stali się przede wszystkim studenci i młoda inteligencja.

W lipcu 1961 nadano pierwszą próbną audycję stereofoniczną.

Lata 60. przyniosły istotne zmiany w sferze programowej – nastąpił rozwój powieści radiowej, nowoczesnych w formie audycji dla młodzieży oraz reportażu literackiego. W styczniu 1966 wprowadzono programy nocne (muzyka, serwis informacyjny itd.), a w 1973 r. programy całodobowe.

W 1974 r. został postawiony 646-metrowy maszt i nadajnik o mocy 2000 kW w Konstantynowie koło Gąbina, najwyższy na świecie. Dzięki niemu wzrósł znacznie zasięg Programu I. Polskiego Radia można było słuchać nie tylko w całej Europie, lecz także w Afryce Północnej i na Wschodzie oraz na ogromnym obszarze ówczesnego Związku Radzieckiego.

W latach 70. pojawiły się audycje nadawane na żywo: "Lato z Radiem" (od 1971 r.), "Sygnały Dnia" (od 1973 r.), "Cztery Pory Roku". Słuchacze doskonale znali dziennikarzy prowadzących te bloki programowe: Sławomira Szofa, Tadeusza Sznuka, Tadeusza Cichomskiego, Lesława Nowaka, Antoniego Mielniczuka i wielu innych.

2 stycznia 1976 rozpoczęto nadawanie Programu IV – programu o charakterze edukacyjnym.

W sierpniu 1991 runął Maszt radiowy w Konstantynowie. Jego funkcje przejęła rozgłośnia w Raszynie (zmodernizowana w 1992 roku).

29 grudnia 1992 Sejm uchwalił „Ustawę o radiofonii i telewizji”<ref name="85lat_kal" />: zdecydowano o podziale Państwowej Jednostki Organizacyjnej „Polskie Radio i Telewizja" na dziewiętnaście niezależnych spółek:

Konsekwencją Ustawy było powstanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji<ref name="85lat_kal">85 lat Polskiego Radia: Kalendarium. Polskie Radio SA</ref>.

31 grudnia 1993 Polskie Radio uzyskało status spółki akcyjnej Skarbu Państwa: do rejestru handlowego w Sądzie Rejonowym dla miasta stołecznego Warszawy wpisano Spółkę Skarbu Państwa „Polskie Radio SA”<ref name="85lat_kal" />. Przestała istnieć Państwowa Jednostka Organizacyjna „Polskie Radio i Telewizja”<ref name="85lat_kal" />.

W roku 1994 rozpoczęła działalność Informacyjna Agencja Radiowa (IAR), Centrum Kultury Ludowej przy Programie II PR SA oraz (w październiku) Polskie Radio Bis – spadkobierca Programu IV. W tym samym roku Polskie Radio SA stało się członkiem Europejskiej Unii Radiowej (EBU).

4 września 1999 zostało oddane do użytku Radiowe Centrum Nadawcze w Solcu Kujawskim (aparatura nadawcza zapewnia moc 1000 kW). W uroczystości otwarcia wzięło udział wielu gości, w tym m.in. Aleksander Kwaśniewski – prezydent RP oraz kardynał Józef Glemp – prymas Polski.

3 lipca 2001 powołano Audytorium 17 – spółkę, której udziałowcami jest 17 Rozgłośni Regionalnych Polskiego Radia<ref></ref>.

W 2005 Polskie Radio zostało uhonorowane Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy<ref></ref>.

26 maja 2008 Polskie Radio Bis przekształcono w Polskie Radio Euro by po ponad dwóch latach, 2 sierpnia 2010 powrócić do pierwszej nazwy Polskie Radio Program IV.

30 lipca 2009 roku o godzinie 18:00 wyłączono nadajnik w Raszynie nadający Radio Parlament na częstotliwości 198 kHz ze względów finansowych Polskiego Radia.

Pod koniec lipca 2010 uruchomiono z okazji 85-lecia stronę internetową moje.polskieradio.pl<ref name="moje"></ref>. W okresie wakacyjnym (stan na 31 lipca 2010) można było obierać 20 z 85 planowanych kanałów tematycznych<ref name="moje" />. Następnie (stan po 2 października 2010) liczba ta zwiększyła się do 40 kanałów.

18 stycznia 2011 o godzinie 23:00 rozpoczęto regularny przekaz Radia na Wizji<ref name="fraz"></ref>.

25 września 2011 odbyło się uroczyste otwarcie nowego studia koncertowego imienia Władysława Szpilmana<ref name="Szpilman"></ref>. Pianista ten związany był z Polskim Radiem od 1935 roku<ref name="Szpilman" />. Był ostatnią osobą, która przed wojną grała na żywo w Polskim Radiu – ostatni koncert odbył się 23 września 1939<ref name="Szpilman" />.

27 grudnia 2011 kanał internetowy Polskie Radio 24 obchodził swoje pierwsze urodziny<ref name="Fris"></ref>. Według ówczesnych danych, wśród wszystkich kanałów znajdujących się w serwisie moje.polskieradio.pl, Polskie Radio 24 zajmowało piąte miejsce pod względem słuchalności, tuż za głównymi antenami Polskiego Radia<ref name="Fris" />.

Radio współpracuje z klasami dziennikarskimi XXI Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja w Warszawie.

Logo Polskiego Radia


! Lata
! Opis

1994 – 31 stycznia 2005
Trzy czerwone koła a na środku napis POLSKIE RADIO.

1 lutego 2005 – nadal
Po lewej kwadrat z trzema czerwonymi kołami a po prawej czerwony prostokąt z napisem POLSKIE RADIO.
}

Rozgłośnie Regionalne Polskiego Radia

Rozgłośnie Regionalne Polskiego Radia zrzeszone są w sieci Audytorium 17.

<center>
{ class="wikitable" style="text-align:left;"
style="background-color:#FFF88B; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
!Rozgłośnia Regionalna<ref name="grupa17"></ref>
!Siedziba
!Region nadawania<ref name="grupa17" />
!Strona www
!Stacje miejskie
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Białystok
Białystok
województwo podlaskie
http://www.radio.bialystok.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Gdańsk
Gdańsk
województwo pomorskie

style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Katowice
Katowice
województwo śląskie
http://www.radio.katowice.pl
Radio OK Katowice (dla aglomeracji górnośląskiej)<ref></ref>
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Kielce
Kielce
województwo świętokrzyskie
http://www.radio.kielce.com.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Koszalin
Koszalin
województwo zachodniopomorskie
http://www.radio.koszalin.pl
Radio Słupsk (dla Słupska)<ref name="grupa17" />
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Kraków
Kraków
województwo małopolskie
http://www.radio-krakow.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Lublin
Lublin
województwo lubelskie
http://www.radio.lublin.pl
Radio Freee (dla Lublina)<ref name="grupa17" />
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Łódź
Łódź
województwo łódzkie
http://www.radiolodz.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Olsztyn
Olsztyn
województwo warmińsko-mazurskie
http://www.ro.com.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Opole
Opole
województwo opolskie
http://www.radio.opole.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Pomorza i Kujaw
Bydgoszcz
województwo kujawsko-pomorskie
http://www.radiopik.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Rzeszów
Rzeszów
województwo podkarpackie
http://www.radio.rzeszow.pl
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio dla Ciebie
Warszawa
województwo mazowieckie
http://www.rdc.pl

style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Szczecin
Szczecin
województwo zachodniopomorskie
http://www.radio.szczecin.pl
Szczecin.fm (dla Szczecina)<ref name="grupa17" />
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Wrocław
Wrocław
województwo dolnośląskie
http://www.radio.wroclaw.pl
Radio RAM (dla Wrocławia)<ref name="grupa17" />
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Merkury
Poznań
województwo wielkopolskie
http://www.radiomerkury.pl
MC Radio (dla Poznania)<ref name="grupa17" />
style="vertical-align:top; background-color:#FFFBBB; border-collapse:collapse; border-color:#FFFFFF;"
Radio Zachód
Zielona Góra
województwo lubuskie
http://www.zachod.pl
Radio Zielona Góra (dla Zielonej Góry)<ref name="grupa17" />,
Radio Gorzów (dla Gorzowa Wielkopolskiego)<ref name="grupa17" />
}
</center>

Ogólnopolskie programy Polskiego Radia

Władze Polskiego Radia