Polski Związek Piłki Nożnej
Polski Związek Piłki Nożnej (oficjalny skrót PZPN) – ogólnokrajowy związek sportowy (stowarzyszenie), działający na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadający osobowość prawną, będący jedynym prawnym reprezentantem polskiej piłki nożnej (jedenastoosobowej, halowej, plażowej zarówno mężczyzn, jak i kobiet we wszystkich kategoriach wiekowych) w kraju i zagranicą.
Od 20 kwietnia 1923 członek FIFA (przyjęcie na pierwszym powojennym kongresie w Genewie), a od 2 marca 1955 członek UEFA (przyjęcie na kongresie w Brnie).
Informacje ogólne
Adres:
ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r. 7
02-366 Warszawa
tel. +48 22 55 12 300
fax. +48 22 55 12 240
- Liczba zarejestrowanych klubów: 6679
- Liczba zarejestrowanych drużyn: 18510
- Liczba zarejestrowanych drużyn młodzieżowych: 5215
- Liczba zarejestrowanych zawodników powyżej 18 lat: 315 377
- Liczba zarejestrowanych juniorów (do 18 lat): 158 004
- Liczba zarejestrowanych zawodniczek powyżej 18 lat: 3 014
- Liczba zarejestrowanych juniorek (do 18 lat): 3 353
- Mężczyźni: 9 336
- Kobiety: 320
- UEFA PRO,A,B: 1 278
Historia
PZPN został założony w dniach 20 i 21 grudnia 1919 w Warszawie (w Krakowie został założony Związek Polski Piłki Nożnej działający w ramach Austriackiego Związku Piłki Nożnej, co często powoduje pomyłki) przy udziale delegatów 31 klubów (wskutek zaginięcia kartotek PZPN nigdy nie ujawniono jakie to były kluby). Opracowano wówczas i zatwierdzono statut stowarzyszenia, którego twórcami byli Józef Lustgarten, Jan Polakiewicz i Jan Weyssenhoff. Pierwszym prezesem Związku został działacz Cracovii – Edward Cetnarowski, siedzibą Związku został Kraków (znajdowała się ona tam od 22 grudnia 1919 do 14 stycznia 1928) i stąd zapewne wynika błąd o miejscu inauguracyjnego zjazdu. Ponadto, podczas owego założycielskiego zgromadzenia: ogłoszono regulamin 1. Mistrzostw Polski w piłce nożnej (w 1920) oraz ustanowiono terytorialne granice związków okręgowych i powołano komitety organizacyjne poszczególnych OZPN: krakowskiego, lwowskiego, łódzkiego, warszawskiego i poznańskiego (26 lutego 1922 zatwierdzono powstanie trzech kolejnych: górnośląskiego, lubelskiego i wileńskiego, a 25 lutego 1923 toruńskiego).
Samorozwiązanie 1951
4 lutego 1951, na podstawie uchwały podjętej podczas Walnego Zebrania PZPN w Warszawie, doszło do rozwiązania Związku i powołano Sekcję Piłki Nożnej jako społeczną organizację podlegającą Głównemu Komitetowi Kultury Fizycznej. Uchwała o samorozwiązaniu nie była samodzielną decyzją PZPN a politycznym postanowieniem władz partyjno-państwowych PRL w szczytowym okresie stalinizmu w Polsce, czasie upodabniania wszelkich struktur państwowych do wzorców sowieckich. Identyczne uchwały podjęły wtedy władze wszystkich związków sportowych, które stały się komisjami w GKKF.
SPN GKKF zastępowała formalnie PZPN we wszelkiej działalności związanej z polską piłką nożną, wsławiając się wieloma pomysłami przeszczepionymi na nasz grunt z ZSRR (m.in. przyznanie tytułu Mistrza Polski w 1951 roku nie zwycięzcy I ligi polskiej, tylko zdobywcy Pucharu Polski; powiększenie od sezonu 1951 II ligi polskiej z 20 do 32 drużyn, a od sezonu 1952 o kolejnych osiem; zatwierdzanie składu reprezentacji Polski).
9 grudnia 1956, podczas Plenum Sekcji Piłki Nożnej GKKF w Warszawie na wniosek Prezydium SPN GKKF rozwiązano tą organizację i reaktywowano PZPN.
Zawieszenie władz 1998
Wobec odmowy przez władze związku przyjęcia kontroli Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki, 21 kwietnia 1998 prezes Jacek Dębski zawiesił Prezesa PZPN Mariana Dziurowicza, wiceprezesa Jerzego Kozińskiego i sekretarza generalnego Michała Listkiewicza. Wkrótce dołączyło do nich trzydziestu kolejnych działaczy. 25 maja 1998 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie podjął decyzję o ustanowieniu kuratora, którym został mecenas Wiesław Pakoca. Na skutek kategorycznego ultimatum FIFA i UEFA, grożących wykluczeniem polskiego futbolu z udziału w międzynarodowych stowarzyszeniach i odwieszono działaczy PZPN 7 sierpnia.
W efekcie zawieszenia 20 lutego 1999 roku odbył się Nadzwyczajny Walny Zjazd Delegatów PZPN, na którym postanowiono m.in., że zjazd wyborczy, na którym wybrane zostaną nowe władze Związku odbędzie się 28 czerwca 1999. Spośród czterech kandydatur: Bońka (zrezygnował po rozpoczęciu obrad), Dziurowicza (zgłoszona w dniu zjazdu), Kolatora (zrezygnował tuż przed zjazdem) i Listkiewicza w tajnym głosowaniu wybrano ostatniego kandydata<ref>Wirtualna Polska/PAP: Konflikt PZPN – UKFiT sprzed ośmiu lat zakończył się wyborem Michała Listkiewicza</ref><ref>Rzeczpospolita: Egzekucja Jacka Dębskiego</ref>.
Zarząd komisaryczny 2007
W związku z aferą korupcyjną w polskiej piłce nożnej 19 stycznia 2007 Minister Sportu Tomasz Lipiec zawiesił dotychczasowe władze Związku i wprowadził zarząd komisaryczny w osobie prezesa Ekstraklasy SA Andrzeja Rusko, który miał sprawować tę funkcję do czasu wyboru nowych władz PZPN<ref>Kurator w PZPN 90minut.pl [dostęp 19-05-2010]</ref>. Kurator "przejął kompetencje organów wybieralnych, czyli prezesa, prezydium, zarządu oraz zgromadzenia delegatów. Natomiast organy nominowane, czyli wydziały gier, dyscypliny i pozostałe będą działać jak dotychczas." FIFA i UEFA poinformowały, że "nie uznają ustanowionego przez ministra sportu Tomasza Lipca kuratora w Polskim Związku Piłki Nożnej" oraz "że zawieszony zarząd pozostaje jedynym uznawanym [przez te organizacje] organem władzy w polskim futbolu"<ref>onet.pl </ref>. Konsekwencją wprowadzenia kuratora w PZPN mogą być sankcje wobec polskich drużyn polegające na zawieszeniu ich udziału we wszelkich rozgrywkach międzynarodowych – od występów towarzyskich po mecze reprezentacji.
Dzień przed zawieszeniem władz – 18 stycznia – swoją kandydaturę w wyborach prezesa Związku podczas najbliższego Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Delegatów zgłosił Kazimierz Greń, prezes Podkarpackiego ZPN i szef komisji futsalu w PZPN. Jednakże 30 stycznia z powodów rodzinnych zrezygnował z ubiegania się o fotel prezesa Związku<ref>gazeta.pl</ref>.
20 stycznia dotychczasowy wiceprzewodniczący Wydziału Zagranicznego PZPN Ryszard Czarnecki (Samoobrona RP), jako drugi kandydat ogłosił, że wystartuje w tych wyborach<ref>gazeta.pl</ref>.
21 stycznia swój udział w tych samych wyborach ogłosił były piłkarski reprezentant Polski, poseł PO Roman Kosecki<ref>gazeta.pl</ref>.
24 stycznia komisarz PZPN na 2 marca wyznaczył termin Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Delegatów, podczas którego mają być wybrane nowe władze PZPN.<ref>Zjazd wyborczy PZPN 2 marca 90minut.pl [dostęp 19-05-2010]</ref>
31 stycznia kolejny były reprezentant Polski Grzegorz Lato zgłosił swoją osobę w najbliższych wyborach na szefa Związku<ref>gazeta.pl</ref>.
1 lutego 2007 Andrzej Rusko zrezygnował z funkcji kuratora Polskiego Związku Piłki Nożnej. Na tym stanowisku zastąpił go Marcin Wojcieszak. Przed złożeniem rezygnacji Andrzej Rusko przesunął termin Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Delegatów na 11 marca<ref>Zjazd PZPN 11 marca wp.pl [dostęp 19-05-2010]</ref>. Ostatecznie, wobec nieścisłości prawnych w nowym statucie, odsyłanym kilkukrotnie do poprawki przez sąd, do zjazdu w tych terminach nie doszło.
5 marca 2007 decyzją ministra sportu Zarząd PZPN został odwieszony a kurator ze Związku wycofany.
Zarząd komisaryczny 2008
29 września 2008 na wniosek ministra sportu i turystyki Mirosława Drzewieckiego Trybunał Arbitrażowy do Spraw Sportu przy Polskim Komitecie Olimpijskim postanowieniem zawiesił zarząd PZPN. Ustanowiony został kurator Robert Zawłocki. Kuratorowi przysługują statutowe uprawnienia zarządu PZPN-u. 10 października 2008 Trybunał Arbitrażowy do Spraw Sportu przy PKOl odwołał tymczasowego kuratora Polskiego Związku Piłki Nożnej.
UEFA EURO 2012
W 2007 r. UEFA zdecydowała się powierzyć Polsce i Ukrainie organizację Euro 2012.
Organizatorem Finałowego Turnieju ME w piłce nożnej UEFA EURO 2012 ™ w Polsce jest powołana przez PZPN na zlecenie UEFA Spółka EURO 2012 – Polska. Na Ukrainie to zadanie wypełnia bliźniacza spółka EURO 2012 – Ukraina.
Spółka Euro 2012 Polska działa od 1 czerwca 2009. Ma siedzibę w warszawskim biurowcu przy Al. Jana Pawła II 19. Jej prezesem jest prezes PZPN Grzegorz Lato. Spółkę tworzą: Biuro Dyrektora Turnieju Adama Olkowicza oraz 3 piony działalności merytorycznej: Pion Operacji Stadionowych, Pion Operacji Turniejowych i Pion Administracyjno Finansowy. Rekrutacja pracowników na stanowiska kierownicze odbywa się w szwajcarskim Nyonie w siedzibie UEFA.
Pion Operacji Stadionowych odpowiada między innymi za zarządzanie stadionami oraz kwestiami bezpieczeństwa. Do jego zadań należy również przygotowanie i przeprowadzenie ceremonii otwarcia Mistrzostw, zapewnienie sprawnej obsługi technicznej na stadionach, nadzór nad koncesjonowanymi punktami gastronomicznymi oraz opracowanie map stadionów i ich najbliższej okolicy na użytek kibiców, wolontariuszy i organizatorów UEFA EURO 2012 ™.
Pion Operacji Turniejowych nadzoruje przygotowania do Turnieju w obszarach współpracy z Miastami – Gospodarzami, wolontariatu sportowego, centrów pobytowych, zakwaterowania grup celowych UEFA, imprez przedturniejowych, transportu dla drużyn i oficjalnych gości turnieju, współpracy z lotniskami, oraz z służbami Miast – Gospodarzy odpowiedzialnymi za transport publiczny oraz za strefy dla fanów. Pion ten współdziała także z UEFA w sprawach obsługi teletechnicznej i informacyjno – promocyjnej Turnieju.
Działalność spółki EURO 2012 Polska jest w całości finansowana ze środków Europejskiej Unii Federacji Piłkarskich (UEFA).
Cele statutowe
- Organizacja, rozwój i popularyzacja piłki nożnej w Polsce.
- Podejmowanie działań na rzecz promocji piłkarstwa amatorskiego i profesjonalnego.
- Szkolenie młodzieży piłkarskiej.
- Ochrona praw i interesów oraz koordynacja działań członków Związku, zawodników, trenerów, instruktorów, menedżerów piłkarskich, licencjonowanych organizatorów imprez piłkarskich, sędziów i działaczy piłkarskich.
- Pozyskiwanie środków finansowych i przeznaczanie ich na prowadzenie działalności statutowej Związku.
Członkowie
- 16 Wojewódzkich Związków Piłki Nożnej (ZPN):
valign="top"
- Dolnośląski Związek Piłki Nożnej
- Kujawsko-Pomorski Związek Piłki Nożnej
- Lubelski Związek Piłki Nożnej
- Lubuski Związek Piłki Nożnej
- Łódzki Związek Piłki Nożnej
- Małopolski Związek Piłki Nożnej
- Mazowiecki Związek Piłki Nożnej
- Opolski Związek Piłki Nożnej
- Podkarpacki Związek Piłki Nożnej
- Podlaski Związek Piłki Nożnej
- Pomorski Związek Piłki Nożnej
- Śląski Związek Piłki Nożnej
- Świętokrzyski Związek Piłki Nożnej
- Warmińsko-Mazurski Związek Piłki Nożnej
- Wielkopolski Związek Piłki Nożnej
- Zachodniopomorski Związek Piłki Nożnej
}
- Kluby sportowe posiadające sekcję piłki nożnej, bądź jednosekcyjne kluby piłkarskie.
Władze i organy
- Struktura
- Walne Zgromadzenie Delegatów
- Zarząd (16 członków)
- Komisja Rewizyjna (7 członków)
- Obsada personalna Zarządu PZPN
- Grzegorz Lato – prezes
- Rudolf Bugdoł – wiceprezes ds. organizacyjno-finansowych
- Antoni Piechniczek – wiceprezes ds. szkoleniowych
- Adam Olkowicz – wiceprezes ds. zagranicznych
- Jan Bednarek – wiceprezes ds. piłkarstwa amatorskiego
- Janusz Matusiak – wiceprezes ds. piłkarstwa profesjonalnego
- Marcin Animucki – członek zarządu
- Stefan Antkowiak – członek zarządu
- Witold Dawidowski – członek zarządu
- Zdzisław Drobniewski – członek zarządu
- <s>Henryk Klocek</s><ref>prokuratorski zakaz działalności w futbolu;</ref> – członek zarządu
- Zbigniew Lach – członek zarządu
- Stefan Majewski – członek zarządu
- Mirosław Malinowski – członek zarządu
- Jacek Masiota – członek zarządu
- Eugeniusz Nowak – członek zarządu
- Edward Potok – członek zarządu
- Ireneusz Serwotka – członek zarządu
- Organy jurysdykcyjne
- Piłkarski Sąd Polubowny (8 działaczy)
- Związkowy Trybunał Piłkarski (6 działaczy)
- Izba ds. Rozwiązywania Sporów Sportowych (5 działaczy)
- Wydział Dyscypliny (21 działaczy)
- Komisja ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy
- Komisja ds. Licencji Klubowych I ligi
- Komisja ds. Licencji Klubowych II ligi
- Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych
- Organy wykonawcze PZPN
- Wydziały i Komisje PZPN (w sumie 24)
- Organ administracyjny PZPN
- Biuro PZPN
Prezesi
{ class=wikitable
!2 Lp. 2 Prezes PZPN 2 Kadencja
! od do
align=center
!1
align="left" Edward Cetnarowski 20 grudnia 1919 15 stycznia 1928
align=center
!2
align="left" Władysław Bończa-Uzdowski 15 stycznia 1928 20 lutego 1937
align=center
!3
align="left" Kazimierz Glabisz 20 lutego 1937 1 września 1939
align=center
!4
align="left" Tadeusz Kuchar 29 czerwca 1945 16 lutego 1946
align=center
!5
align="left" Władysław Bończa-Uzdowski 16 lutego 1946 1949
align=center
!6
align="left" Andrzej Przeworski 1949 1951
align=center
!7
align="left" Jerzy Bordziłowski 1951 1953
align=center
!8
align="left" Jan Rotkiewicz 1953 1954
align=center
!9
align="left" Roman Gajzler 1954 1954
align=center
!10
align="left" Władysław Rajkowski 1954 1956
align=center
!11
align="left" Stefan Glinka 1956 1961
align=center
!12
align="left" Wit Hanke 1961 1966
align=center
!13
align="left" Wiesław Ociepka 1966 1972
align=center
!14
align="left" Stanisław Nowosielski 1972 1973
align=center
!15
align="left" Jan Maj 1973 1976
align=center
!16
align="left" Edward Sznajder 1976 1978
align=center
!17
align="left" Marian Ryba 1978 1981
align=center
!18
align="left" Włodzimierz Reczek 1981 1985
align=center
!19
align="left" Edward Brzostowski 1985 1986
align=center
!20
align="left" Zbigniew Jabłoński 1986 1989
align=center
!21
align="left" Jerzy Domański 1989 25 marca 1991
align=center
!22
align="left" Kazimierz Górski 25 marca 1991 3 lipca 1995
align=center
!23
align="left" Marian Dziurowicz 3 lipca 1995 28 czerwca 1999
style="background:#f2f2f4;" align=center
!-
align="left" Wiesław Pakoca (kurator) 25 maja 1998 7 sierpnia 1998
align=center
!24
align="left" Michał Listkiewicz 28 czerwca 1999 30 października 2008
style="background:#f2f2f4;" align=center
!-
align="left" Andrzej Rusko (kurator) 19 stycznia 2007 1 lutego 2007
style="background:#f2f2f4;" align=center
!-
align="left" Marcin Wojcieszak (kurator) 1 lutego 2007 5 marca 2007
style="background:#f2f2f4;" align=center
!-
align="left" Robert Zawłocki (kurator) 29 września 2008 10 października 2008
align=center
!25
align="left" Grzegorz Lato 30 października 2008 nadal
style="background:#f2f2f4;"
}
Sekretarze generalni
- Orest Dłużyński (1919 – 1921)
- Józef Lustgarten (1921 – 1923)
- Władysław Jentys (1923 – 1924)
- Adam Obrubański (1924 – 1925)
- Wacław Wojakowski (1925 – 1927)
- Stanisław Pałkowski (1927 – 1928)
- Jan Wiktor Machowicz (1928)
- Stefan Filipek (1928 – 1929)
- Mieczysław Korniak (1929)
- Marian Kułakowski (1929 – 1930)
- Stanisław Kroczyński (1930)
- Andrzej Przeworski (1930 – 1934)
- Michał Merliński (1934 – 1937)
- Kazimierz Gawroński (1937 – 1938)
- Narcyz Michałowski (1938 – 1939)
- Tadeusz Zastawniak (1945 – 1946)
- Franciszek Gęsior (1946 – 1947)
- Czesław Krassowski (1947 – 1949)
- Kazimierz Kalinowski (1949 – 1951)
- Roman Giełda (1951 – 1953)
- Mieczysław Szymkowiak (1954 – 1955)
- Henryk Kraft (1955 – 1956)
- Roman Giełda (1956 – 1959)
- Leszek Rylski (1959 – 1972)
- Adam Konieczny (1972 – 1976)
- Zygmunt Buhl (1976 – 1978)
- Konrad Kaleta (1978 – 1980)
- Zbigniew Kaliński (1980 – 1989)
- Marek Pietruszka (1989 – 1992)
- Edmund Zientara (1992 – 1995)
- Michał Listkiewicz (1995 – 1998)
- Zdzisław Kręcina od 1999 - odwołany 30 listopada 2011
Sukcesy polskich drużyn narodowych
- 1961 – srebrny medal mistrzostw Europy juniorów (trener Władysław Stiasny)
- 1972 – brązowy medal mistrzostw Europy juniorów (trener Marian Szczechowicz)
- 1972 – złoty medal Igrzysk Olimpijskich (trener Kazimierz Górski)
- 1974 – brązowy medal mistrzostw Europy Under-23 (trener Andrzej Strejlau)
- 1974 – brązowy medal Mistrzostw Świata (trener Kazimierz Górski)
- 1976 – srebrny medal Igrzysk Olimpijskich (trener Kazimierz Górski)
- 1978 – brązowy medal mistrzostw Europy juniorów (trener Edmund Zientara)
- 1980 – srebrny medal mistrzostw Europy juniorów (trener Henryk Apostel)
- 1981 – srebrny medal mistrzostw Europy juniorów (trener Henryk Apostel)
- 1982 – brązowy medal Mistrzostw Świata (trener Antoni Piechniczek)
- 1983 – brązowy medal mistrzostw świata Under-20 (trener Mieczysław Broniszewski)
- 1984 – brązowy medal mistrzostw Europy juniorów (trener Mieczysław Broniszewski)
- 1990 – brązowy medal mistrzostw Europy juniorów młodszych (trener Wiktor Stasiuk)
- 1992 – srebrny medal Igrzysk Olimpijskich (trener Janusz Wójcik)
- 1993 – złoty medal mistrzostw Europy juniorów młodszych (trener Andrzej Zamilski)
- 1999 – srebrny medal mistrzostw Europy juniorów młodszych (trener Michał Globisz)
- 2001 – złoty medal mistrzostw Europy juniorów (trener Michał Globisz)
Zobacz też
Polska reprezentacja narodowa:- Reprezentacja Polski w piłce nożnej
- Mecze kadry A w piłce nożnej
- Bilans reprezentacji Polski w piłce nożnej
- Strzelcy bramek dla reprezentacji Polski w piłce nożnej
- Selekcjonerzy reprezentacji Polski w piłce nożnej
- Piłka nożna w Polsce
- Związek Polski Piłki Nożnej
- Ekstraklasa S.A.
- Mistrzostwa Polski w piłce nożnej
- Ekstraklasa
- Puchar Polski
- Superpuchar Polski
- Puchar Ligi Polskiej
- sprawa Rašicia
- afera barażowa
- afera korupcyjna w polskiej piłce nożnej
- Ruch Koniec PZPN
Linki zewnętrzne
- Oficjalny Portal Polskiej Reprezentacji Piłkarskiej
Polski Związek Piłki Nożnej
Polish Football Association
Fédération polonaise de football