Polanie (plemię wschodniosłowiańskie)
Polanie (ukr. Поляни, Poljany, ros. Поляне, Poljanie) – plemię wschodniosłowiańskie, zamieszkujące od VI w. do X w. oba brzegi środkowego Dniepru.
Początkowo do IX w. ziemie podlegały władztwu Chazarów, zobowiązane płacić haracz. Z tego okresu zachowało się wiele kurhanów polańskich.
W latach 60. IX wieku Waregowie przeprowadzili z terytorium Polan zwycięskie kampanie przeciwko Bizancjum, Połowcom i Pieczyngom.
Ok. 880 Polanie zostali podbici przez księcia nowogrodzkiego Olega Mądrego, ziemie ich stały się centrum nowego państwa - Rusi Kijowskiej.
Największymi miastami polańskimi były Kijów i Perejasław. W wieku X nazwa Polanie zanika, ostatni raz wymienia ją latopis w 944.
Po najeździe Waregów Polanie ci opuścili swoje siedziby. Nigdy więcej nie pojawiają się w źródłach. Być może powędrowali na zachód. Świadczą o tym nazwy tamtejszych plemion: Lędzian i Polan. Nazwa "Lędzianie" pochodzi od słowa "lędy", co po słowiańsku znaczy tyle co "pola". Jeżeli więc przetłumaczymy nazwę "Lędzianie" otrzymamy nazwę "Polanie". Plemię nazwie jaką uzyskaliśmy pojawia z końcem IX w. na terenach Wielkopolski. Możliwe jest więc, że Polanie naddnieprzańscy powędrowali na zachód i przekroczyli Bug, gdzie rozdzielili się na dwie grupy. Jedna osiedliła się na niezamieszkanej ziemi we wschodniej Małopolsce, a druga przejęła kontrolę w Wielkopolsce, gdzie żyły dotąd inne plemiona. Echo przejęcia władzy w Wielkopolsce pojawia się w kronice Galla i Kadłubka jako obalenie Popiela (plemienia dotychczas panującego w Wielkopolsce), przez Siemowita (Polan)<ref>Witold Chrzanowski: Kronika Słowian: Polanie</ref>.
Profesor Paul Bushkovitch z Yale University sugeruje pierwotną nazwę poli, bez sufiksu -anie, *pole → poli → Polanie (w angielskim oryginale Poliane), podobnie jak *derevo → derevli → Derewlanie (w oryginale derevliane), czy sever → severe (u Łowmiańskiego Siewiera) → Siewierzanie (severiane)<ref>Paul Bushkovitch, Rus' in the ethnic nomenclature of the Povest' vremennykh let, "Cahiers du monde russe et soviétique" 1971, Volume 12 nr 12-3, s. 296-306 </ref>.
Polanie w Powieści Minionych Lat
Nestor napisał, że Polanie zamieszkiwali wydzielone terytorium na wzgórzach nad Dnieprem i wywodzili się od Słowian. Żyli w zgodzie z innymi plemionami: Drewlan, Siewierzan, Radymiczów (pochodzących od Lachów), Wiatyczów (pochodzących również od Lachów) oraz Chorwatów. Dodatkowo podkreślał ich wysokie obyczaje, szacunek dla starszych oraz przestrzeganie obyczajów małżeńskich z formalnymi obrzędami. W przeciwieństwie do Radymiczów, Wiatyczów oraz Siewierzan, którzy żyli i mieli obyczaje jak zwierzęta.
W innymi miejscu Nestor cofnął się do czasów, gdy nad Dunajem żyli Słowianie i podkreslił, że od tych Słowian wywodzą się i Morawianie, i Czesi i Lachowie, a także Polanie teraz nazywanie Rusią.
Polanie nad Wisłą i Dnieprem
Nestor wspomina, że od Słowian Naddunajskich wywodzą się Lachowie, którzy osiedli nad Wisła i od których wywodzą się Polanie, Pomorzanie i Mazowszanie i Lutycy. Twierdzi dalej, że też wywodzą się od nich osiedli nad Dnieprem Polanie.
Z tekstu nie wynika, czy Polanie znad Wisły mają coś wspólnego z tymi znad Dniepru.
Zobacz też