Pamięć Świata
Pamięć Świata (ang. Memory of the World International Register) – międzynarodowy projekt sygnowany przez UNESCO, którego celem jest zgromadzenie najbardziej wartościowych dokumentów (rękopisów, książek, nagrań, filmów, itp.), które obrazują historię świata. Pierwsze obiekty zostały wpisane na listę w 1997, lista uzupełniana jest na specjalnych sesjach co 2 lata.
Od 2005 UNESCO przyznaje nagrodę Jikji dla instytucji, które najlepiej realizują idee tego projektu.
Lista według krajów
Obecnie na liście znajdują się następujące obiekty (w nawiasie podano rok wpisania na listę i ich lokalizację):
Albania
- Codex Purpureus Beratinus (2005)
Arabia Saudyjska
- najstarsza inskrypcja islamska (2003)
Argentyna
- dokumenty Wicekrólestwa La Platy (1997; Archiwum Narodowe, Buenos Aires)
Armenia
- kolekcja starych rękopisów im. Mesropa Masztoca (1997; Instytut Dawnych Rękopisów Matenadaran, Erewan)
Australia
- dziennik wyprawy Jamesa Cooka (2001; National Library of Australia, Canberra)
- zapiski Edwarda Koiki Mabo, aborygeńskiego aktywisty oraz historyczne dokumenty z procesu przez Sądem Najwyższym o uznanie praw Aborygenów do ziemi (2001; National Library of Australia, Canberra)
Austria
- Dioskuryd wiedeński, pochodząca z VI wieku kopia dzieła Pedaniosa Dioskurydesa De Materia Medica (1997; Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
- ostateczny dokument kongresu wiedeńskiego (1997; Austriackie Archiwum Państwowe, Wiedeń)
- kolekcje historyczne (1899-1950) (1999; Phonogrammarchiv, Austriacka Akademia Nauk, Wiedeń)
- papirus arcyksięcia Rainera (2001; Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
- kolekcja dzieł Schuberta (2001, Wiedeńska Biblioteka Miejska, Wiedeń)
- Atlas Blaeu-Van der Hem (2003, Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
- kolekcja dzieł Brahmsa (2005)
- kolekcja rysunków architektury gotyckiej (2005)
Azerbejdżan
- średniowieczne rękopisy z zakresu medycyny i farmacji (2005)
Barbados
- piśmiennictwo niewolników karaibskich (2003)
Belgia
- archiwa finansowe Officina Plantiniana (2001; Museum Plantin-Moretus, Antwerpia
Benin
- archiwa kolonialne (1997; Archiwum Narodowe, Porto Novo)
Brazylia
- kolekcja cesarza zawierająca brazylijskie i zagraniczne fotografie z XIX wieku (2003)
Chile
- archiwa obrońców praw człowieka tzw. archiwa terroru (2003)
- dokumentacja działalności jezuitów na terenie całej Ameryki (2003; Archivo Nacional de Chile)
Chiny
- archiwa dźwięków muzyki tradycyjnej (1997; Instytut Muzykologii Chińskiej Akademii Nauk, Pekin)
- zapiski Wielkiego Sekretariatu dynastii Qing (1999; Pierwsze Archiwum Historyczne Chin, Muzeum Pałacowe, Pekin)
- stare rękopisy literatury ludu Naxi zapisane pismem Dongba (2003)
- "złote listy" cesarskich wizytacji z czasów dynastii Qing (2005)
Dania
- archiwa duńskich zamorskich kompanii handlowych (1997; Duńskie Archiwum Narodowe, Kopenhaga)
- kolekcja Linneusza (1997; Duńska Biblioteka Narodowa Nauk i Medycyny, Kopenhaga)
- rękopisy i listy Andersena (1997; Dział Rękopisów Biblioteki Królewskiej, Kopenhaga)
- archiwum Kierkegaarda (1997; Dział Rękopisów Biblioteki Królewskiej, Kopenhaga)
Egipt
- zbiór dokumentów "Pamięć Kanału Sueskiego" (1997; ambasada Egiptu w Paryżu)
- spisane na papierze i pergaminie zarządzenia sułtanów i książąt (2005)
Etiopia
- skarby Archiwum i Biblioteki Narodowej (1997; Archiwum i Biblioteka Narodowa, Addis Abeba)
Filipiny
- tabliczki zapisane pismem sylabicznym z X wieku (1999, Muzeum Narodowe, Manila)
- nagrania radiowe z okresu rewolucji różańcowej 1986 (2003)
Finlandia
- kolekcja Nordenskiölda (1997; Biblioteka Uniwersytecka, Helsinki
Francja
- Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela 1789-1791 (2003)
- apel de Gaulle'a z 18 czerwca 1940 nadany do Francuzów przez radio z Londynu (2005)
- filmy braci Lumière (2005)
- dokumenty ilustrujące wprowadzenie dziesiątkowego systemu metrycznego, 1790-1837 (2005)
Holandia
- Biblioteka Ets Haim – Livraria Montezinos, posiadająca duży zbiór z zakresu judaistyki (2003)
- archiwa Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (2003)
Indie
- kolekcja tamilskich rękopisów z dziedziny medycyny (1997; Instytut Studiów Azjatyckich, Tamil Nadu
- manuskrypty świętych tekstów śaiwizmu (2005; Puducherry)
Kolumbia
- kolekcja Negros y Esclavos (2005; Generalne Archiwum Państwowe, Bogota)
Kuba
- kolekcja José Martí Pérez (2005)
Kazachstan
- kolekcja manuskryptów Jasawiego w języku tureckim (2003)
- zbiór dokumentów audiowizualnych ruchu antynuklearnego Nevada-Semipałatyńsk (2005)
Korea Południowa
- rękopis Hunmin Chongum z pierwszym zapisem w alfabecie hangul (1997; Muzeum Sztuki Kansong, Seul)
- roczniki dynastii Choson (1997; Chongjoksan Sagobon, Seul)
- Seungjeongwon Ilgi zapiski sekretariatu królewskiego dynastii Joseon (2001, Biblioteka Gyujanggak i Uniwersytet Narodowy w Seulu)
- Buljo jikji simche yojeol, antologia tekstów buddyzmu zen, wydrukowana w 1377, najstarsza książka drukowana z użyciem ruchomych czcionek (2001; Bibliotheque nationale de France, Paryż)
Liban
- pamiątkowe stele z Nahr al-Kalb w górach Libanu, opisujące historię kraju od starożytności po dzień dzisiejszy (2005)
- alfabet fenicki (2005)
Luksemburg
- Family of Man, kolekcja fotografii Edwarda J. Steichena przedstawiających ludzi żyjących w połowie XX wieku (2003)
Łotwa
- Dainu skapis, kolekcja ludowych pieśni łotewskich (2001; Archiwum Łotewskiego Folkloru, Ryga)
Malezja
- korespondencja sułtana Kedah z lat 1882-1943 (2001, Narodowe Archiwum Malezji, Alor Setar)
- Hikayat Hang Tuah, malezyjski epos narodowy (2001; Narodowa Biblioteka Malezji, Kuala Lumpur)
- Sejarah Melayu, kronika sułtanatu Malezji x XV i XVI wieku (2001; Insytut Języka i Literatury, Kuala Lumpur
Mauritius
- zapiski z okresu francuskiej kolonizacji wyspy (1997; Archiwum Mauritiusa, Port Louis)
Meksyk
- Colección de Códices Originales Mexicanos, kolekcja pre-hiszpańskich kodeksów z terenu Meksyku (1997; Narodowa Biblioteka Antropologii i Historii, Meksyk)
- kodeksy z doliny Oaxaca (1997; Archiwum Narodowe, Meksyk)
- Codex Techaloyan z Cuajimalpaz (1997; Archiwum Narodowe, Meksyk)
- film Zapomniani Buñuela (2003; Filmoteca de la UNAM, Meksyk)
- Biblioteca Palafoxiana, najstarsza biblioteka publiczna w Ameryce, zawiera kolekcje książek z okresu europejskiej kolonizacji tego obszaru (2005, Puebla)
Namibia
- dzienniki Hendrika Witbooi (2005)
Niemcy
- wczesne nagrania na cylindrach tradycyjnej muzyki z różnych stron świata, 1893-1952 (1999; Phonogramm-Archiv; Muzeum Etnologii, Berlin)
- rękopis Symfonia Nr 9 d-moll, op.125 Beethovena (2001; Biblioteka Państwowa, Berlin
- spuścizna literacka Goethego (2001; Archiwum Goethego i Schillera, Weimar)
- Biblia Gutenberga (2001; Biblioteka Uniwersytecka Dolnej Saksonii, Getynfa
- film Metropolis (2001; Fundacja Friedricha Wilhelma Murnaua, Wiesbaden)
- iluminowane rękopisy z okresu ottońskiego pochodzące z klasztoru Reichenau (2003)
- Kinder- und Hausmärchen braci Grimm (2005)
Norwegia
- archiwum leprozorium w Bergen (2001, Archiwum Miejskie i Regionalne w Bergen)
- Dom lalki Ibsena (2001; Biblioteka Narodowa Norwegii, Oslo)
- dokumenty z wyprawy Amundsena na biegun południowy, 1910-1912 (2005)
Nowa Zelandia
- traktat z Waitangi (1997, Archiwum Narodowe, Wellington)
- petycja sufrażystek z 1893 (1997, Archiwum Narodowe, Wellington)
Pakistan
- pisma Muhammada Ali Jinnah, założyciel Pakistanu (1999; Archiwum Narodowe, Islamabad
Polska
- dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus (1999; Biblioteka Jagiellońska, Kraków)
- podziemne archiwum getta warszawskiego (Archiwum Ringelbluma) (1999, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa)
- kolekcja dzieł Chopina (1999; Biblioteka Narodowa, Towarzystwo Fryderyka Chopina, Warszawa)
- konfederacja warszawska (2003)
- 21 postulatów Solidarności, (2003, Gdańsk)
- Kodeks supraski (2007, Biblioteka Ordynacji Zamojskiej, Biblioteka Narodowa, Warszawa)
- Archiwa Komisji Edukacji Narodowej (2007, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Biblioteka PAN w Krakowie, Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie oraz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie)
- Archiwum Instytutu Literackiego i Archiwum Radziwiłłów (2009)
- Archiwum Biura Odbudowy Stolicy (2011)<ref></ref>
Portugalia
- list Pero Vaz de Caminha z 1500, pierwszy opis Brazylii (2005)
Republika Południowej Afryki
- kolekcja Bleeków, dokumentująca badania nad językiem i folkorem Buszmenów prowadzonych przez tę rodzinę (1997; Uniwersytet w Kapsztadzie, Biblioteka Południowoafrykańska, Kapsztad)
Rosja
- Archangel Gospel z 1092 (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
- Khitrovo Gospel (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
- druki cyrylicą z XV i XVI wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
- kolekcja gazet (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
- mapy Imperium Rosyjskiego oraz kolekcja map z XVIII wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
- kolekcja plakatu rosyjskiego z końca XIX i początku XX wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
- zbiór historycznych nagrań z zakresu etnomuzykologii, etnolingwistyki i filologii z lat 1889-1955 Archiwum Fonograficznego z Sankt Petersburga (2001; Instytut Literatury Rosyjskiej, Rosyjska Akademia Nauk, Sankt Petersburg)
- Kodeks supraski (2007); Sankt Petersburg
- Archiwum Radziwiłów (2009); Sankt Petersburg, Moskwa
Senegal
- zbiory dokumentujące historię Francuskiej Afryki Zachodniej (1997; Archiwum Narodowe, Dakar)
Serbia i Czarnogóra
Słowacja
- iluminowane kodeksy średniowieczne (1997; Archiwum Narodowe, Bratysława)
- kolekcja muzułmańskich rękopisów Bašagića (1997; Biblioteka Uniwersytecka, Bratysława)
Stany Zjednoczone
- Universalis cosmographia secundum Ptholomaei traditionem et Americi Vespucii aliorumque Lustrationes - mapa świata przygotowana pod kierunkiem Martina Waldseemüllera, na której po raz pierwszy pojawia się nazwa "Ameryka" (2005, Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, Waszyngton)
Szwecja
- archiwum Astrid Lindgren (2005)
- kolekcja Emanuela Swedenborga (2005)
Tadżykistan
- rękopisy XIV-wiecznej literatury tadżyko-perskiej: Kulliyat Ubayda Zakoniego i Gazalliyt Hafeza Szeroziego (2003)
Tanzania
- niemieckie dokumenty kolonialne (1997, Archiwum Narodowe, Dar-es-Salaam)
- kolekcja arabskich książek i rękopisów (2003)
Tajlandia
- kamienna inskrypcja króla Ram Chamhaeng z XIII wieku, jeden z najstarszych zabytków pisma tajskiego (2003)
Trynidad i Tobago
- kolekcja Dereka Walcotta (1997; Biblioteka Główna Uniwersytetu Indii Zachodnich, St. Augustine)
- kolekcja premiera Erica Williamsa (1999; Biblioteka Główna Uniwersytetu Indii Zachodnich, St. Augustine)
- kolekcja C. L. R. Jamesa (2005)
Turcja
- tabliczki gliniane Hetytów z Bogazköy (2001; Muzeum Archeologiczne, Stambuł i Muzeum Cywilizacji Anatolijskich, Ankara
- dzieła naukowe arabskich uczonych z Obserwatorium Kandilli i Instytutu Badań nad Trzęsieniami Ziemi (2001; Uniwersytet Bogaziçi, Obserwatorium Kandilli i Instytut Badań nad Trzęsieniami Ziemi, Stambuł
- dzieła Ibn Siny czyli Awicenny (2003; Biblioteka Rękopisów Süleymaniye, Stambuł)
Ukraina
Urugwaj
- kolekcja nagrań argentyńskiego śpiewaka Carlosa Gardela z kolekcji Horacio Loriente, 1913-1935 (2003)
Uzbekistan
- rękopis Koranu Mushafa Othmana (1997; Rada Muzułmanów Uzbekistanu, Taszkent)
- kolekcja rękopisów z Azji Środkowej Instytutu Studiów Orientalnych im. Al-Biruniego (1997; Akademia Nauk, Taszkent}
Wenezuela
- pisma Simóna Bolívara (1997; Archiwum Narodowe, Caracas)
- kolekcja XIX-wiecznej fotografii z Ameryki Łacińskiej (1997; Biblioteka Narodowa, Caracas)
Węgry
- patent na radioskop Kalmana Tihanyi'ego z 1926 (2001; Archiwum Narodowe Węgier, Budapeszt
- kolekcja Bibliotheca Corviniana (2005)
Wielka Brytania
- film z 1916 dokumentujący przebieg bitwy nad Sommą (2005)
Włochy
- biblioteka manuskryptów Malatesta Novello (2005)
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Pamięć Świata na stronach UNESCO
Weltdokumentenerbe
Memory of the World Programme
Mémoire du monde