Płońsk

Płońsk – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim. Położony jest 66 km na północny zachód od centrum Warszawy, na Wysoczyźnie Płońskiej nad rzeką Płonką.
Według danych z 2010<ref name="populacja"></ref> miasto miało 22 500 mieszkańców.

Etymologia

Nazwa Płońsk pochodzi od nazwy rzeki, nad którą leży miasto lub od płonnych, czyli nieurodzajnych ziem, na których znajduje się Płońsk.

Demografia

<timeline>
ImageSize = width:500 height:220
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:23012
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
</timeline>

Dane z 30 czerwca 2005<ref></ref>:
{border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:right;"
! Opis 2 Ogółem 2 Kobiety 2 Mężczyźni

jednostka osób % osób % osób %

populacja 22 252 100 11 689 52,5 10 563 47,5

gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) 2 1957,4 2 1028,9 2 928,5
}

Historia

997 – badania archeologiczne wskazują, że pod koniec tego roku ścięto drzewa do budowy konstrukcji warownego grodu znajdującego się w okolicy ul. 19 stycznia w Płońsku<ref>Serwis internetowy miasta Płońsk.</ref>.
1065 – pierwsza, nieoficjalna wzmianka o płońskim grodzie w dokumentacjach książęcych, tzw. falsyfikat mogieński, gdzie Plonzch zostaje wymieniony na równi z innymi osadami Mazowsza
1155 – pierwsza, oficjalna, historyczna wzmianka źródłowa o Płońsku jako grodzie książęcym w przywileju uposażeniowym księcia mazowieckiego Bolesława Kędzierzawego.
1384-1399 – Płońsk został pod zarządem zakonu krzyżackiego (pod niemiecką nazwą: Landkreis Plöhnen).
1400 – uzyskanie praw miejskich od księcia mazowieckiego Siemowita IV
1417 – ufundowanie kościoła i klasztoru przez Siemowita IV i jego żonę Aleksandrę, siostrę Władysława Jagiełły; sprowadzenie Karmelitów Trzewiczkowych
1446 – w Płońsku osiedlają się pierwsi Żydzi
1495 – przyłączenie do Polski
1525 – król Zygmunt I wziął miasto w obronę przed rabunkową gospodarką zastawnika i przed prześladowaniem przez niego płońskich mieszczan
1527 – król Zygmunt I potwierdził prawa miejskie, herb oraz pieczęć Płońska
1545 – król Zygmunt I nadał mieszczanom przywilej na ściąganie opłat mostowych
1573 – król Stefan Batory potwierdził nowe prawa i przywileje
1612 – miasto uzyskało prawo do odbywania drugiego targu
1670 – król Michał Korybut Wiśniowiecki nadał miastu przywilej, na mocy którego Żydzi mogą budować domy, synagogi i produkować piwo; wzniesienie pierwszej synagogi w Płońsku
1677 – król Jan III Sobieski potwierdził nowe prawa i przywileje
1720 – król August II potwierdził nowe prawa i przywileje
1749 – król August III potwierdził nowe prawa i przywileje
1767 – król Stanisław August potwierdził nowe prawa i przywileje
1789 – udział przedstawicieli władz miejskich Płońska: Wojciecha Majorkiewicza i Bonawentury Kierzkiewicza w tzw. czarnej procesji z udziałem delegatów miast królewskich
1795 – Płońsk przechodzi pod panowanie Prus (III rozbiór Polski)
1807 – Płońsk zostaje włączony do Księstwa Warszawskiego
1815 – Płońsk zostaje włączony do Królestwa Polskiego
1826 – pożar rynku
1865-1866 – Henryk Sienkiewicz pracował jako guwerner u rodziny Weyherów
1867 – Płońsk zostaje miastem powiatowym
1872 – Jan Walery Jędrzejewicz zaczął prowadzić stację meteorologiczną oraz obserwatorium astronomiczne
1880 – powstanie Ochotniczej Straży Ogniowej
1886 – urodził się Dawid Ben Gurion, w latach 1948-1953 i 1955-1963 premier i minister obrony Izraela
1905 – w listopadzie za organizowanie bojówek do walki z caratem został aresztowany i osadzony na Pawiaku dr Leon Rutkowski
1915 – Płońsk zostaje zajęty przez wojska niemieckie
1917 – dzięki inicjatywie obywateli Płońska skupionych w Polskiej Macierzy Szkolnej, w Płońsku powstała najstarsza placówka szkolnictwa średniego na ziemi płońskiej – Gimnazjum Koła Polskiej Macierzy Szkolnej
1918 – rozbrojenie Niemców przez Komitet Obywatelski
1920 16 sierpnia – doszło pod Płońskiem do bitwy z Bolszewikami, o której losach przesądził 1 Pułk Szwoleżerów pod dowództwem mjr Jerzego Grobickiego; w trzy godziny po bitwie na pole walki przybył gen. Władysław Sikorski, który udekorował wyróżniających się szwoleżerów Krzyżami Virtuti Militari
1920/1921 – oddano do użytku hotel miejski
1924 – Płońsk został włączony do sieci kolejowej
1925 – budowa elektrowni
1930 – zakończenie budowy i oddanie do użytku szpitala z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego
1931 – rozbudowa łaźni miejskiej
1932 – Stefan Kotarski założył Koło Literackie
1935-1936 – uregulowano rzekę Płonkę
1935 – powstała Publiczna Szkoła Dokształcenia Zawodowego
1938 – oddano do użytku nowe targowisko
1939 – II wojna światowa. Płońsk zajmują wojska niemieckie (miasto zostało wcielone do Niemiec pod nazwą Plöhnen)
1941 – w Płońsku w rejonie ul. Warszawskiej i Zielonego Rynku hitlerowcy założyli getto (zlikwidowane jesienią 1942)
1945
- 16 stycznia – hitlerowcy dokonali masowej egzekucji 78 mieszkańców Płońska i powiatu płońskiego na płońskich Piaskach
- 19 stycznia – Płońsk zostaje wyzwolony spod okupacji niemieckiej przez wojska 65 Armii 2 Frontu Białoruskiego pod dowództwem gen. Pawła Batowa
do 1954 – siedziba wiejskiej gminy Wójty Zamoście.
1966 – powstaje Zespół Szkół Zawodowych
1981 – powstała parafia św. Maksymiliana Kolbe
1994 – biskup Zygmunt Kamiński dokonał uroczystej konsekracji nowego kościoła pw. św. Maksymiliana Kolbe
1997 – uzyskanie przez Płońsk tytułu Miasto-Orędownik Pokoju podczas X Zgromadzenia Generalnego Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast Pokoju w Abidżanie (Wybrzeże Kości Słoniowej)
1999 – Płońsk został ponownie miastem powiatowym

Zabytki

Układ urbanistyczny miasta wraz ze znajdującą się na tym terenie zabudową i wylotami ulic
Zespół pokarmelicki: Kościół parafialny pw. św. Michała, dawniej klasztor, mur – XVI, XVIII w., dzwonnica, mur – II poł. XIX w. oraz całe wyposażenie wnętrz
Wczesnośredniowieczne grodzisko pozostałość XI-wiecznego grodu o wymiarach 75 × 80 m, zwanego dawniej Górą Szwedzką lub Górą Łysą, obecnie nazywane Górą Kawałkowskiego ewentualnie Górą Kabana
Zespół podworski: dwór, mur – I poł. XIX/XX w, oficyna, mur – koniec XIX w., budynek gospodarczy, mur, pozostałości parku – koniec XIX w.
Więzienie, obecnie Areszt Śledczy, ul. Warszawska 49, mur – koniec XIX w.
Zespół cmentarza parafialnego: cmentarz rzymskokatolicki (1779), kaplica grobowa małżeństwa Grobickich, mur (1876)
Dom, ul. Rynek 4a – XIX w.
Dom, pl. 15 sierpnia 21, 21a (dawniej ul. Rynek 21) – XIX w.

Życie kulturalne

Kino Kalejdoskop
Dom Kultury
Galeria P
Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta Płońska
Stowarzyszenie Twórców Ziemi Płońskiej Art Płona (od 2005 r.)
Młodzieżowa Orkiestra Dęta
Ludowy Zespół Artystyczny ''Płońsk''
Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
Kupalnocka – Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne, które odbywają się z udziałem zespołów ludowych z różnych stron świata (od 1991)
Ogólnopolski Konkurs Jednego Wiersza O Płońską Różę (od 1994)
Zbliżenia – Europejski Festiwal Sztuki (od 2000)
Perły i Perełki – promocja talentów – program dla utalentowanych dzieci i młodzieży;
Mazowiecka Pyza (od 2002)
Europejska Parada Orkiestr Dętych (od 2003)
Grupa taneczna przy Młodzieżowej Orkiestrze Dętej Mażoretki
Jednostka strzelecka 1006 Płońsk
Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
Związek Harcerstwa Polskiego
Zawiszacy

Edukacja

Szkoła Podstawowa nr 2
Szkoła Podstawowa nr 3 im. St. Wyspiańskiego

Gimnazjum Publiczne nr 1 im. Papieża Jana Pawła II
Gimnazjum Publiczne nr 2 im. Bolesława Chrobrego
Powiatowe Gimnazjum Publiczne im. Henryka Sienkiewicza (ZSO)

Zespół Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica
Zespół Szkół nr 2 im. Leona Rutkowskiego
Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Henryka Sienkiewicza
I Społeczne Liceum Ogólnokształcące
Centrum Kształcenia Praktycznego w Płońsku

Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie, Wydział Zamiejscowy w Płońsku

Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia

Sport

Kompleks obiektów sportowych należących do MCSiR zlokalizowany jest przy ul. Kopernika 3.

W jego skład wchodzą:

hala sportowa (54 m x 22 m), sala do ćwiczenia fitness oraz treningów sekcji bokserskiej, siłownia,
pływalnia – basen sportowy (25 m x 12,5 m), basen do nauki pływania (10 m x 6 m), basen rekreacyjny, zjeżdżalnia o długości 106 m, 2 solaria, sauna, łaźnia parowa, gabinet masażu,
bieżnia cegiełkowa z trzema skoczniami w dal, rzutniami do pchnięcia kulą, rzutu dyskiem i oszczepem,
boiska do gry w piłkę nożną, siatkówkę plażową,
teren do organizowania imprez plenerowych (okolice akwenu „Rutki”), korty tenisowe.

Kluby sportowe:

KS „Tęcza 34” Płońsk – piłka nożna,
MKS Płońsk – lekkoatletyka,
Budowlani Inżynieria – boks,
Sportowy Klub Tańca Towarzyskiego „START”
Klub Strzelectwa Sportowego „SOKÓŁ”
WMKS Płońsk
UKS Karate-dō

Wydarzenia:

Mistrzostwa Polski w Boksie
Mistrzostwa Polski w Kulturystyce i Fitness
64. Tour de Pologne (2007)
Idea Mazovia Tour
Puchar Syrenki – międzynarodowy turniej piłkarski reprezentacji juniorskich
Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży w sportach halowych (2010)

Media

Tygodnik Ciechanowski
Tygodnik Wirtualny Płońsk
Tygodnik „Płońszczak”
Portale:
- Plonszczak.pl
- Wirtualny Płońsk.pl
- Płońsk24.pl
- Płońsk online.pl
Telewizja
- Płońsk TV

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

Urodzeni w Płońsku

Honorowi Obywatele Płońska

Stanisław Ryszard Dobrowolski – poeta i prozaik, żołnierz Armii Krajowej, w okresie okupacji pisał pieśni i wiersze patriotyczne, np. Warszawskie dzieci
Witold Grzebski – profesor, od 1944 r. zastępca komendanta Obwodu Płońsk Armii Krajowej, o pseudonimie Motor
Jan Ossowski – inżynier, prawdopodobnie autor projektu dzielnicy przemysłowej
Shmuel Rifman – przewodniczący zaprzyjaźnionego okręgu Ramat – Negev
Barbara Wachowicz – pisarka, związana głównie ze śladami życia i twórczością wybitnych polskich pisarzy, np. Henryka Sienkiewicza
Szewach Weiss – politolog izraelski, w latach 1999-2004 ambasador Izraela w Polsce, odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi
Stefan Wesołowski – profesor, urolog, członek Towarzystwa Chirurgów Polskich, odznaczony m.in. dwukrotnie Krzyżem Walecznych
Jerzy Wierzchowski – były Wojewoda Ciechanowski

Sąsiednie gminy

Baboszewo, Dzierzążnia, Joniec, Naruszewo, Płońsk, Sochocin, Załuski

Ciekawostki

7 IX 1383 książę mazowiecki Siemowit III nadał w Płońsku miejskie prawo chełmińskie osadzie targowej Szreńsk oddalonej o 45 km na północny zachód od Płońska (zbiory Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie)
Na przełomie XVII i XVIII wieku Płońsk był jednym z największych ośrodków polowań na czarownice w Polsce.
Król Władysław IV zjeżdżał często na łowy do okolicznych lasów, spędzając dwa lub więcej tygodni w Płońsku.
W Płońsku urodził się i spędził swoją młodość Dawid Ben Gurion – współtwórca nowożytnego państwa Izrael i jego pierwszy premier.
W II poł. XIX w. w Płońsku działał astronom Jan Walery Jędrzejewicz. Założył on obserwatorium astronomiczne i był autorem podręcznika astronomii Kosmografia (1886). Po jego śmierci prace kontynuował Leon Rutkowski.
Henryk Sienkiewicz spędził rok swego życia w Poświętnem k. Płońska, gdzie napisał swoją pierwszą nieopublikowaną powieść Ofiara.
Miasto Płońsk od 1997 należy do Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast Orędowników Pokoju, od 2004 Płońsk jest również członkiem Komitetu Wykonawczego tej organizacji.
Płońsk posiada Pracownię Dokumentacji Dziejów Miasta – dokumentującą przeszłość i teraźniejszość ziemi płońskiej.
Pierwszym klubem sportowym Tomasza Majewskiego był WMKS Płońsk.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Płońsk – oficjalna strona miasta
Płońsk – interaktywny plan miasta
Starostwo Powiatowe w Płońsku
Miejskie Centrum Kultury w Płońsku

Płońsk
Płońsk
Płońsk

Polska