Oznaczenia pochodzenia geograficznego produktów rolnych w Unii Europejskiej
Oznaczenia pochodzenia geograficznego produktów rolnych w Unii Europejskiej - system ochrony regionalnych produktów rolnych w Unii Europejskiej, mający na celu ochronę nazw tych produktów i zapewnienie ich autentyczności. Dotyczy wyrobów wytwarzanych na określonym obszarze w sposób tradycyjny. Ustawodawstwo unijne w tym względzie wzoruje się na francuskim systemie Appellation d'Origine Contrôlée oraz włoskim Denominazione d’Origine Controllata i stosowane jest od 1992 r.
Kategorie produktów
Rolne produkty regionalne i tradycyjne mogą zostać zarejestrowane przez Komisję Europejską jako:
Chroniona Nazwa Pochodzenia
(ang. Protected Designation of Origin, PDO) - jest kategorią produktów wytwarzanych w konkretnym regionie, miejscu lub (wyjątkowo) w państwie. Nazwa tego miejsca lub regionu (np. Miód kurpiowski) zastrzeżona jest dla konkretnego produktu chronionego, i nie może być używana jako nazwa produktów wytwarzanych gdzie indziej lub wg innych receptur.- Jakość produktu lub jego cechy charakterystyczne powinny być związane z miejscem jego powstania. Warunki przyrodnicze i kulturowe regionu powstania powinny wpływać na cechy wyrobu.
- Produkcja surowców i cały proces wytwarzania produktu powinien odbywać się w miejscu wynikającym z jego nazwy<ref name=ue1></ref>.
Chronione Oznaczenie Geograficzne
(ang. Protected Geographical Indication, PGI) - jest również kategorią produktów wytwarzanych w konkretnym regionie, miejscu lub (wyjątkowo) w państwie. Związek produktu z regionem nie musi być jednak tak ścisły jak w wypadku produktu z Chronioną Nazwą Pochodzenia. W wypadku produktu CH.O.G.:- Wyrób chroniony musi być produkowany w regionie z którego wynika jego nazwa, ale przebiegać tam musi tylko jedna z faz wytwarzania (produkcja, przetwarzania lub przygotowanie). Np. mięso na Kiełbasę Lisiecką może być pozyskiwane z innych regionów, ale proces produkcji musi odbywać się w okolicach Liszek i Czernichowa.
- Wyrób musi mieć silny związek z miejscem pochodzenia. Cechy wyrobu nie musza jednak wynikać bezpośrednio z charakteru przyrodniczego lub kulturowego miejsca powstania<ref name=ue1/>.
Gwarantowana Tradycyjna Specjalność
(ang.Traditional Speciality Guaranteed, TSG) – to kategoria produktów chronionych ze względu na tradycyjny sposób produkcji, skład lub wykonanie z tradycyjnych surowców. W przeciwieństwie do dwóch powyższych kategorii, produkt G.T.S. może być produkowany na całym terenie kraju składającego wniosek o rejestrację. Ten typ ochrony produktu nie obejmuje jego nazwy, która w niektórych przypadkach może nadal być używana do nazywania produktów nie odpowiadających chronionej recepturze. Produkty chronione odróżniają się od zwykłych napisem "Gwarantowana Tradycyjna Specjalność" oraz znakiem unijnym na etykiecie. Produkt G.T.S. powinien:- być produkowany przy użyciu tradycyjnych surowców, lub
- charakteryzować się tradycyjnym składem, sposobem produkcji lub przetwarzania.
Nazwa produktu musi być sama w sobie specyficzna lub wyrażać specyficzny charakter produktu rolnego lub środka spożywczego. Nazwa musi być tradycyjna i zgodna z przepisami krajowymi lub być przyjęta zwyczajowo<ref name=ue2></ref>.
Produkty chronione w innych krajach Unii
Przykładem produktu z chronionym oznaczeniem geograficznym jest francuski ser roquefort, który musi być wytwarzany z mleka pewnego gatunku owiec, dojrzewać może wyłącznie w piwnicach znajdujących się w okolicach miejscowości Roquefort-sur-Soulzon (departament Aveyron), gdzie w procesie dojrzewania sera uczestniczy charakterystyczny gatunek grzyba Penicillium roqueforti. Ochrona produktów rolnych dotyczy wyłącznie rynków unijnych, zatem w USA można bez problemu kupić amerykańskiego szampana czy wyprodukowane w tym kraju sery typu roquefort, gruyère bądź camembert.
Polskie produkty objęte ochroną Unii Europejskiej
{ class="wikitable" style="text-align:left"
! Nazwa produktu
! Rodzaj ochrony
! Kategoria produktu
Bryndza podhalańska
7 Chroniona Nazwa Pochodzenia
kl. 1.3: Sery
Oscypek
kl. 1.3: Sery
Redykołka
kl. 1.3: Sery
Podkarpacki miód spadziowy
kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego
Fasola Piękny Jaś z Doliny Dunajca
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Wiśnia nadwiślanka
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Karp zatorski
kl. 1.7: Świeże ryby, małże i skorupiaki
Kiełbasa lisiecka
16 Chronione Oznaczenie Geograficzne
kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa
Wielkopolski ser smażony
kl. 1.3: Sery
Miód drahimski
kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego
Miód kurpiowski
kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego
Miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich
kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego
Fasola korczyńska
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Jabłka grójeckie
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Jabłka łąckie
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Truskawka kaszubska lub Kaszëbskô malëna
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Suska sechlońska
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Śliwka szydłowska
kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża
Andruty kaliskie
kl. 2.4: Wyroby piekarskie
Kołocz śląski/Kołacz śląski
kl. 2.4: Wyroby piekarskie
Obwarzanek krakowski
kl. 2.4: Wyroby piekarskie
Rogal świętomarciński
kl. 2.4: Wyroby piekarskie
Chleb prądnicki
kl. 2.4: Wyroby piekarskie
Kabanosy
9 Gwarantowana Tradycyjna Specjalność
kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa
Kiełbasa jałowcowa
kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa
Kiełbasa myśliwska
kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa
Olej rydzowy
kl. 1.5: Oleje i tłuszcze
Staropolski miód pitny „półtorak”
kl. 1.8: Inne produkty
Staropolski miód pitny „dwójniak”
kl. 1.8: Inne produkty
Staropolski miód pitny „trójniak”
kl. 1.8: Inne produkty
Staropolski miód pitny „czwórniak”
kl. 1.8: Inne produkty
Pierekaczewnik
kl. 2.3: Wyroby piekarskie
}
Linki zewnętrzne
- strona Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
- Wyszukiwarka zarejestrowanych produktów na stronie Komisji Europejskiej
- System ochrony produktów regionalnych i tradycyjnych, Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, www.ijhar-s.gov.pl
Herkunftsbezeichnung
Protected Geographical Status
Denominazione di origine protetta