Ostrów Wielkopolski


Ostrów Wielkopolski (do 1920 Ostrów, łac. Ostrovia, niem. Ostrowo) – miasto i gmina w województwie wielkopolskim na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad rzeką Ołobok, siedziba powiatu ostrowskiego i wiejskiej gminy Ostrów Wielkopolski. Jest jednym z ośrodków aglomeracji kalisko-ostrowskiej. Siedziba prokuratury okręgowej, oddziału regionalnego ZUS, Państwowej Inspekcji Pracy, Urzędu Dozoru Technicznego.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 72 382 mieszkańców<ref name="Ludność2010-12"></ref>. Pod względem liczby mieszkańców zajmuje 54. miejsce w Polsce<ref name="Powierzchnia2010"/>.

Patronem miasta jest św. Stanisław Biskup Męczennik. Od 1993 obchodzone jest Święto Miasta<ref></ref> w rocznicę rozpoczęcia wydarzeń tzw. Republiki Ostrowskiej.

Położenie

Ostrów Wielkopolski leży w środkowej części Niziny Południowowielkopolskiej, w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej, na północno-zachodnich stokach Wzgórz Wysockich. Przez północną część miasta przepływa lewy dopływ Prosny – Ołobok (Ołoboczka, Ostrowica), której z kolei prawym dopływem jest niewielki, w przeważającej części skanalizowany ciek Struga Ostrowska (w całości w granicach miasta). Przez południowo-zachodnią część miasta przebiega dział wodny między dorzeczami Odry i Warty.

{ class="wikitable" align=left style="font-size: 85%; text-align:right;"
+ Struktura użytkowania gruntów (2004-01-01)<ref>Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Ostrowa Wielkopolskiego na lata 2005-2013. s. 11 (Załącznik do Uchwały Nr XXXII/468/2005 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 30 sierpnia 2005 r.)</ref>

! Rodzaj !! Powierzchnia !! %

bgcolor="FFEBCD" Użytki rolne
2200 ha
51,90%

bgcolor="FFEBCD" Użytki leśne
410 ha
9,67%

bgcolor="FFEBCD" Grunty zabudowane i zurbanizowane
1550 ha
36,57%

bgcolor="FFEBCD" Wody
39 ha
0,92%

bgcolor="FFEBCD" Nieużytki i tereny różne
40 ha
0,94%

Razem (Σ)
4 239 ha
100%
}

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 41,90 km²<ref name="Powierzchnia2010"></ref>. Miasto stanowi 3,65% powierzchni powiatu.

Ostrów Wielkopolski graniczy od strony południowej z gminą Przygodzice, od strony północno-zachodniej z gminą Raszków, natomiast od zachodu i od wschodu, północnego-wschodu z wiejską gminą Ostrów Wielkopolski (gmina ma dwie rozdzielne części).

Warunki naturalne

Klimat

Pod względem klimatycznym teren miasta leży w strefie pogranicza dwóch dzielnic: środkowej (na północy) oraz łódzkiej (na południu). Okres wegetacyjny na tym obszarze trwa ok. 210–220 dni. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 8&nbsp;°C, przy czym najcieplejszym miesiącem jest lipiec, ze średnią temperaturą 18,2&nbsp;°C, natomiast najchłodniejszym – styczeń (-2,2&nbsp;°C). Całkowita roczna suma opadów wynosi 500–550 mm, w tym 350 mm w półroczu ciepłym. Pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 50–60 dni i osiąga maksymalną grubość około 20 cm (najczęściej w lutym)<ref>Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Ostrowa Wielkopolskiego na lata 2005-2013. s. 10 (Załącznik do Uchwały Nr XXXII/468/2005 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 30 sierpnia 2005 r.)</ref><ref>Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ostrów Wielkopolski.. 2000-02-24, s. 13-14 (Załącznik do Uchwały Nr XIV/269/00 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 24 lutego 2000 r. ws. przyjęcia Studium)</ref>.

Przyroda

Na terenie miasta znajduje się 12 pomników przyrody.
Inne formy ochrony przyrody w Ostrowie, ale także w jego najbliższej okolicy to:

Gospodarka

Ośrodek przemysłu przetwórczego, głównie elektromaszynowego (precyzyjnego, środków transportu, metalowego), spożywczego, materiałów budowlanych – przewaga liczby osób zatrudnionych w przemyśle.

Okolice miasta są jednym z głównym obszarów wydobycia gazu ziemnego w Polsce. Rozwinięty sektor usług – handel detaliczny (do 2006 r. ograniczenia dla handlu wielkopowierzchniowego) i hurtowy. Współtworzy wraz z sąsiednimi ośrodkami Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy - w Planach Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Wielkopolskiego region ten uznany został (obok regionu Poznania) za przyszłościowe miejsce koncentracji przemysłu. Podstrefa Kamiennogórskiej SSE.

Aglomeracja kalisko-ostrowska należy do dwóch rejonów województwa (obok aglomeracji poznańskiej) przewidzianych dla największej koncentracji przemysłu<ref>PORTAL Urzędu Miejskiego w Ostrowie Wielkopolskim</ref>.

Wg danych z 31 marca 2011 r. w mieście było 3627 zarejestrowanych bezrobotnych<ref></ref>.

W 2010 r. w Ostrowie było 8957 podmiotów gospodarki narodowej, co daje współczynnik 1237 na 10 tys. ludności podmiotów wpisanych do rejestru REGON<ref></ref>.

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1161,05 zł<ref name="pl-regioset"></ref>.

Historia


Nazwa miasta to archaizm oznaczający wyspę, kępę wśród mokradeł.

Na północno-wschodnich obrzeżach obecnego Ostrowa ok. X w. znajdował się niewielki gród obronny. Miasto otrzymało prawa miejskie najpóźniej w roku 1404. Do początków XVIII w. nie rozwijało się (pożary, wojny, siła okolicznych ośrodków). W 1711 mieszczanie zrezygnowali z praw miejskich. Ostrów podniesiony został z upadku dzięki nowym właścicielom - Jan Jerzy Przebendowski wyjednał u króla ponowną lokację miasta, połączoną tym razem z wydaniem licznych przywilejów. W 1714 Marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński potwierdził stare przywileje i nadał nowe. Radziwiłłowie byli patronami i fundatorami wielu przedsięwzięć w mieście. Impulsem rozwojowym było także umiejscowienie w Ostrowie węzła kolejowego. W okresie zaborów oraz podczas obu wojen światowych w mieście działał ruch narodowy. Szczególnym epizodem w jego dziejach jest Republika Ostrowska – bezkrwawy przewrót w listopadzie 1918, w wyniku którego Polacy przejęli władzę w mieście. W latach międzywojennych liczba mieszkańców zwiększyła się dwukrotnie, powstało wiele okazałych budynków, nowe zakłady przemysłowe (Fabryka Wagon). W czasie II wojny światowej w Ostrowie znajdował się obóz pracy. Po rozbiciu przez gestapo w 1941 struktur poznańskich Okręgu ZWZ jego siedziba została przeniesiona do Ostrowa.

Architektura


Zagospodarowanie przestrzeni

Cechą charakterystyczną Ostrowa jest znaczna przewaga pogrupowanej w wielkie kompleksy zabudowy jednorodzinnej (Zacharzew, Krępa). Skupia ona ponad 50% wszystkich zasobów mieszkaniowych miasta. Intensywnie rozwijają się nowe osiedla z taką zabudową (Zębców, Pruślin oraz podmiejskie). Zabudowa wielorodzinna obecna jest w postaci niewielkich zespołów bloków na obrzeżach centrum (Śródmieście, os. Powstańców Wielkopolskich, os. Grunwaldzkie, os. Dembińskiego, os. Szamarzewskiego) oraz w większych zespołach na os. Jana Pawła II. Zabudowa przemysłowo-składowa skupiona jest w okolicach linii kolejowych w centralnej oraz zachodniej części miasta, a także na terenie Zębcowa i Str. Kamienic. Większe zespoły terenów zielonych koncentrują się na obrzeżach północnych (Piaski-Szczygliczka), wschodnich (Bagatela) i południowych (Zębców).

Pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną przewidziane są przede wszystkim tereny we wschodniej części miasta (os. Jana Pawła II, pn.-zach. część Starych Kamienic) oraz tzw. Nowe Miasto (na wschód od os. Grunwaldzkiego). Dla zabudowy jednorodzinnej przewidziano rejon Pruślina, Parceli Zacharzewskich, Topoli Mł., Wysocka Wlk., Wenecji, wsch. i płd. Str. Kamienic oraz os. Odolanowskiego, a dla zabudowy przemysłowej południową część miasta (Zębców, zach. Kamienice Str., os. Odolanowskie, płd. Pruślin, płn. Wysocko Wlk.) oraz wokół stacji kolejowych Ostrów Wlkp. Zachodni i Ostrów Wlkp. Gorzyce. Głównym terenem, który (poza Śródmieściem) miałby w przyszłości pełnić funkcje centrotwórcze jest wspomniane Nowe Miasto.

Zabytki

, zbudowany w XVIII wieku, jest to najstarszy zachowany w całości budynek w mieście

Na obszarze miasta wyodrębniono objętą rejestrem zabytków strefę podlegającą ścisłej ochronie konserwatorskiej<ref>Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Ostrowa, część studialna</ref>. Zachował się układ urbanistyczny pochodzący najpóźniej z początku XVIII w. Zabudowa w centrum pochodzi w przeważającej części z 2. poł. XIX w. (niska klasycyzująca i wyższa reprezentująca historyzm) oraz z 1 połowie XX wieku (secesja, modernizm).

Najstarszym zachowanym w całości obiektem w mieście jest kościół rzymskokatolicki NMP Królowej Polski i ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy, zwany Małym Kościółkiem będący budowlą szachulcowo-murowną. Tutejsza konkatedra św. Stanisława Biskupa została wybudowana w stylu neoromańskim. Najnowsza świątynia kościół św. Antoniego z Padwy reprezentuje styl modernistyczny. Ostów posiada jedyną zachowaną w Polsce bożnicę w stylu neomauretańskim tzw. "Nową" synagogę.

W Ostrowie mieści się jeden z najstarszych czynnych cmentarzy w Polsce (starszy od cmentarzy: Powązkowskiego w Warszawie i Rakowickiego w Krakowie) zwany "Starym" cmentarzem.

W mieście znajduje się zespół kamienic z XIX i XX wieku reprezentujących różne formy eklektyzmu i historyzmu, secesję oraz modernizm. Ponadto wybudowane w duchu historyzmu lub secesji wybudowano wille z przełomu XIX i XX wieku.

Zieleń miejska


Tereny zielone (lasy, parki, skwery, zieleń uliczna) stanowią ok. 10% powierzchni miasta. Lasy zajmują 358,7 ha (2004). Jeden z terenów leśnych (Las Piaski) został zagospodarowany w latach 70. na Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka. W latach 90. stracił na znaczeniu, obecnie jest rewaloryzowany. Parki i skwery zajmują 30,3 ha, zieleń uliczna 33,8 ha (2004). Większość parków została zrewaloryzowana w ciągu ostatnich kilkunastu lat. W latach 90. opracowana została koncepcja nowego Parku Sześćsetlecia Ostrowa. Miałby on liczyć ok. 25 ha powierzchni, z czego ok. 10 ha to istniejący obecnie teren leśny (tzw. Kozi Borek).

Kultura


– Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego

W Ostrowie odbywają się imprezy kulturalne o zasięgu regionalnym, krajowym, spośród których należy wymienić m.in.:

W mieście znajduje się Kino Komeda – Centrum Kultury Komeda oraz Powiatowa Galeria Sztuki Współczesnej

Centrum Ostrów jest instytucją kulturalną prowadzącą amatorska scena dramatyczna, scena impresaryjna i kinowa, scena klubowa, Restauracja Literacka, Galeria Na Dole, Miejska Biblioteka Publiczna im. Rowińskiego) oraz

W mieście znajdują się 3 muzea: Miasta Ostrowa, Garnizonu Ostrowskiego, Skansen Pszczelarski.

Edukacja


Ośrodek szkolnictwa średniego, zawodowego i Wg danych statystycznych (2002, dla ostrowian powyżej 19 roku życia) wykształcenie wyższe posiada 13% mieszkańców, średnie, średnie zawodowe i policealne 46%, zasadnicze zawodowe 26%, a podstawowe 14%<ref name="węzeł">Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Ostrowa Wielkopolskiego na lata 2005-2013</ref> .

W roku szkolnym 2009/2010 w mieście były 23 placówki przedszkolne, 12 szkół podstawowych i 7 gimnazjów<ref></ref>. W Ostrowie funkcjonuje 8 szkół ogólnokształcących (lub zespołów szkół) oraz 7 zespołów szkół technicznych i zawodowych<ref name="pl-bdr"></ref>. Są to:

Szkoły policealne:

Oraz liczne szkoły policealne dla młodzieży i dorosłych w Zespołach Szkół.

Szkoły podstawowe:

Gimnazja:

Przedszkola:

Żłobki:

Szkoły wyższe

Ośrodek szkolnictwa wyższego dla miasta i powiatu: 3 wydziały zamiejscowe i 5 filii uczelni wyższych (nauki techniczne, społeczne, ekonomiczne, nauki o zdrowiu, wychowanie fizyczne). Około 3,5 tysięcy studentów (2005)<ref name="węzeł" />.

Wspólnoty religijne

Kościoły

Na terenie miasta znajduję również Sala Zebrań Świadków Jehowy przy ul. Wysockiej 65.

Cmentarze

Sport i rekreacja


Sport i rekreacja

Lista klubów sportowych biorących udział w rozgrywkach regionalnych i ponadregionalnych:
Funkcjonują mają dwie ligi amatorskie (w tym jedna ponadregionalna):

Hale sportowe,

Sporty o charakterze niemasowym można uprawiać na:

Turystyka


Informacji turystycznej można zasięgnąć w Centrum Informacji Turystycznej przy oddziale PTTK w Ostrowie Wielkopolskim (ul. Starotargowa 5).

Przez miasto przebiega siedem szlaków turystycznych:

Baza hotelowa

Miasto posiada rozwiniętą infrastrukturę hotelową<ref>Hotele w Ostrowie w serwisie www.ostrowwlkp.pl</ref>.

Media


Współczesny Ostrów ma relatywnie rozwinięty rynek medialny. Wart wspomnienia jest fakt, że w Ostrowie lat międzywojennych na 20 tysięcy mieszkańców (1928 r.) przypadało 11 czasopism (w tym 5 dzienników).

Komunikacja

Linie kolejowe wybiegają z Ostrowa w pięciu kierunkach (bezpośrednie połączenia pasażerskie):

W mieście krzyżują się drogi krajowe oraz wojewódzkie dopuszczone do ruchu ciężkiego:

Funkcjonuje autobusowa komunikacja miejska (MZK Ostrów Wlkp.) obsługująca 29 linii, także połączenia z innymi miejscowościami regionu (MZK Ostrów Wlkp., MZK Krotoszyn, Kaliskie Linie Autobusowe). Na pograniczu dzielnic Wenecja i Piaski-Szczygliczka, obecnie zatrzymana, kolejka wąskotorowa. Ponadto, w miejscowości Michałków położonej ok. 5 km na północ od miasta znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego.

Więcej: transport drogowy w Ostrowie, transport kolejowy w Ostrowie, transport lotniczy w Ostrowie, komunikacja miejska w Ostrowie

Administracja

Ostrów Wielkopolski ma status osobnej gminy miejskiej. Mieszkańcy Ostrowa wybierają do swojej rady miasta 23 radnych<ref>Zarządzenie Wojewody Wielkopolskiego Nr 70/2010 z dnia 22 lutego 2010 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r. Nr 55, poz. 1239)</ref>. Organem wykonawczym władz miasta jest prezydent Ostrowa Wielkopolskiego.

Miasto także siedzibą samorządu powiatu ostrowskiego oraz wiejskiej gminy Ostrów Wielkopolski.

Ponadto w mieście znajduje się siedziba prokuratury okręgowej<ref></ref>, sądu rejonowego<ref></ref>, oddziału regionalnego ZUS, placówki terenowej KRUS, oddziału Państwowej Inspekcji Pracy, oddziału Urzędu Dozoru Technicznego oraz oddziału Wojewódzkiego Inspekcji Transportu Drogowego.

Mieszkańcy Ostrowa wybierają parlamentarzystów wybierają z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Kaliszu, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 7.

Ostrów Wielkopolski jest członkiem Związku Miast Polskich oraz stowarzyszenia Związek Miast Czystej Energii<ref>Uchwała Nr XXXVI/510/2005 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 22 listopada 2005 r. ws. przystąpienia</ref>.

Podział administracyjny

Obecnie miasto jest podzielone na 11 jednostek pomocniczych – osiedli<ref>Uchwała Nr IX/114/2003 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 17 czerwca 2003 roku ws. ustalenia Statutów Osiedli (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2003 r., Nr 139, poz. 2617)</ref><ref></ref>:

Do zadań osiedli należą sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym służące zaspokajaniu zbiorowych potrzeb i poprawie warunków życia jej mieszkańców<ref>Uchwała Nr X/119/2007 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 28 czerwca 2007 r. ws. zadań Osiedli</ref>.

Organem uchwałodawczym w osiedlu jest rada osiedla, w skład której wchodzi 15 radnych. Jeżeli osiedle zamieszkiwałoby więcej niż 20 tys. osób wtedy rada ma 21 radnych<ref>(§9. Statutu Osiedla Nr 1 "Śródmieście") Załącznik do Uchwały Nr LII/681/2010 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 4 listopada 2010 roku ws. ustalenia statutu Osiedla Nr 1 → czyli wg (Art. 17) Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ()</ref>. Rada osiedla wybiera organ wykonawczy, czyli zarząd w liczbie 5 osób spośród członków rady (przewodniczący, sekretarz, skarbnik, 2 członków)<ref>(§19. Statutu Osiedla Nr 1 "Śródmieście") Załącznik do Uchwały Nr LII/681/2010 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 4 listopada 2010 r.</ref>.

Miasta partnerskie

Lista miast partnerskich Ostrowa Wielkopolskiego<ref></ref>:

Ludzie związani z Ostrowem

Zobacz też