Order Uśmiechu
Order Uśmiechu – międzynarodowe odznaczenie nadawane za działania przynoszące dzieciom radość.
Historia
- Na pomysł nadawania Orderu wpadła w 1968 redakcja Kuriera Polskiego, którego redaktorem naczelnym był Cezary Leżeński. Inspiracją był wywiad z Wandą Chotomską z okazji 5-lecia dobranocki dla dzieci "Jacek i Agatka", gdzie pisarka opowiedziała o chłopcu ze szpitala rehabilitacyjnego pod Warszawą, który chciał nadać jakieś odznaczenie od dzieci. Dziennikarze uznali, że to może być inicjatywa samych dzieci, żeby nagradzać dobrą pracę dorosłych, więc ogłoszono ogólnopolski konkurs na projekt odznaczenia.
- W 1979 (ogłoszonym przez ONZ Międzynarodowym Rokiem Dziecka) po wystąpieniu Kanclerza Cezarego Leżeńskiego przed Zgromadzeniem Ogólnym Sekretarz Generalny ONZ Kurt Waldheim nadał Orderowi Uśmiechu rangę międzynarodową. Od tej pory Kapituła Orderu Uśmiechu stała się międzynarodową.
- W 1996 w Rabce utworzono Muzeum Orderu Uśmiechu, które obecnie znajduje się na terenie Rodzinnego Parku Rozrywki "Rabkoland", a miastu nadano status "Miasta Dzieci Świata".
- W 2003 Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu odbyła pierwsze w historii swoje posiedzenie poza Warszawą, miało to miejsce w Świdnicy, gdzie powstało pod jej patronatem Europejskie Centrum Przyjaźni Dziecięcej. Nadano wówczas miastu Świdnica tytuł "Stolicy Dziecięcych Marzeń" i ogłoszono 21 września Światowym Dniem Dziecięcego Orderu Uśmiechu.
Projekt orderu
Projekt Orderu Uśmiechu stworzyła dziewięciolatka z Głuchołaz – Ewa Chrobak. Od talerzyka i szklanki odrysowała słońce, do którego ręcznie dorysowała nierówne promienie. Projekt, z ponad 44 tysięcy innych, wybrało jury pod przewodnictwem Szymona Kobylińskiego, który dopracował go do znanej formy<ref>Wywiad z kanclerzem kapituły Orderu Uśmiechu Markiem Michalakiem. Dolnoślązak Kanclerzem Kapituły Orderu Uśmiechu A. Augustyn. Gaz.Wyb., dodatek wrocławski, 25.01.2007.</ref>.
Znak graficzny i nazwa "Order Uśmiechu" jest znakiem zastrzeżonym, do którego wyłączne prawa autorskie posiada Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu.
Przyznawanie Orderu
- Odznaczenie – w formie medalu przedstawiającego uśmiechnięte słoneczko – przyznawane jest w Polsce przez Międzynarodową Kapitułę Orderu Uśmiechu mieszczącą się w Warszawie, której sekretariat znajduje się w Świdnicy. Spośród kandydatur nadesłanych przez dzieci z całego świata Kapituła wybiera laureatów. Kawalerem Orderu Uśmiechu zostaje dorosły, którego działalność jest wyjątkowa, nietuzinkowa i przynosi dzieciom najwięcej radości, często ratuje ich życie. Ceremonii wręczania Orderu towarzyszy rytuał wypicia soku z cytryny, koniecznie z uśmiechem oraz pasowania różą. Każdy nowo pasowany Kawaler Orderu Uśmiechu przyrzeka przed dziećmi i członkami Kapituły "być zawsze pogodnym i radość dzieciom przynosić".
- Order przyznawany jest dwa razy do roku – wiosną i jesienią. Historycznie było to pierwszego dnia wiosny i ostatniego dnia lata.
- Kawalerami Orderu Uśmiechu jest obecnie 915 osób z przeszło 45 krajów świata. Prawo do używania tytułu Kawalera Orderu Uśmiechu mają jedynie osoby, którym go wręczono zgodnie z ceremoniałem. W wyjątkowych przypadkach Kanclerz Kapituły może wyrazić zgodę na odstąpienie od tradycyjnego ceremoniału, co miało miejsce w przypadku Papieża Jana Pawła II, Krystyny Feldman (Order przekazano pośmiertnie) i króla Arabii Saudyjskiej Abdullah bin Abdulaziz Al Saud.
Kapituła
- Większość 60-osobowej kapituły obecnie stanowią Polacy, są w niej jednak przedstawiciele Wielkiej Brytanii, Argentyny, Australii, Białorusi, Belgii, Francji, Izraela, Kanady, Niemiec, Rosji, Tunezji, Ukrainy, USA, Węgier, Włoch, Rumunii, Litwy, Czech, Gruzji, Armenii, Japonii, Serbii.
- Na czele Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu stoi Kanclerz, od 19 stycznia 2007 Marek Michalak.
Jego poprzednikami byli Ewa Szelburg-Zarembina w latach 1968-1976, Radosław Ostrowicz w latach 1982-1990 i Cezary Leżeński w latach 1976-1981 i 1992-2006.
- 16 listopada 1992 Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu została zarejestrowana w Polsce jako stowarzyszenie.
- 24 lipca 2001 roku Fundacja Ekumeniczna Tolerancja nagrodziła Międzynarodową Kapitułę Orderu Uśmiechu dyplomem i medalem "Zasłużony dla Tolerancji" za "wybitne osiągnięcia w krzewieniu idei tolerancji".
- W 2003 roku władze Rabki-Zdroju "w dowód uznania za pracę oraz szczególne zasługi dla Miasta Dzieci Świata" nadały Międzynarodowej Kapitule Orderu Uśmiechu Medal 50-lecia Miasta Rabka-Zdrój, zaś władze Warszawy – Medal "IV Wieki Stołeczności Warszawy".
- W 2008 roku Zarząd Fundacji "Dziecięcy Uśmiech" w Skierniewicach z okazji 40-lecia Orderu Uśmiechu nagrodził Międzynarodową Kapitułę Orderu Uśmiechu Statuetką "Serce za Serce".
Kawalerowie Orderu Uśmiechu
Najmłodszym Kawalerem Orderu Uśmiechu został w 1994 roku 23-letni wówczas Marek Michalak; najstarszą odznaczoną tym orderem osobą była zaś 97-letnia (w 2007 roku) Irena Sendlerowa (zm. 2008).
Kawalerami Orderu Uśmiechu są współczesne autorytety, m.in.:
- hierarchowie kościelni, arystokraci i politycy – Papież Jan Paweł II, Dalajlama XIV, ks. kardynał Henryk Gulbinowicz, ks. kardynał Franciszek Macharski, ks. kardynał Ignacy Jeż, ks. bp Antoni Długosz, król Arabii Saudyjskiej Abdullah bin Abdulaziz Al Saud, królowa Szwecji Sylwia, księżniczka Anna, księżna Yorku Sarah Ferguson, Dagmar Havlová, księżna Maria Sapieha, Nelson Mandela, Kurt Waldheim;
- aktorzy i reżyserzy – Ewa Błaszczyk, Anna Dymna, Alina Janowska, Krystyna Feldman, Ryszarda Hanin, Krzysztof Janczak, Zygmunt Kęstowicz, Irena Kwiatkowska, Steven Spielberg, Peter Ustinov, Oprah Winfrey;
- działacze społeczni i wybitni pedagodzy – prof. Jadwiga Bińczycka, Hanna i Antoni Gucwińscy, Marek Kotański, Jacek Kuroń, Jolanta Kwaśniewska, prof. Maria Łopatkowa, Marek Michalak, ks. Arkadiusz Nowak, Janina Ochojska, prof. Julian Radziewicz, hm. Danuta Rosner, Irena Sendlerowa, Halina Marszał-Sroczyńska, Matka Teresa z Kalkuty; Mariele Ventre, Mirosław Greluk,
- dziennikarze - Lesław Skinder
- lekarze – dr Wanda Błeńska, prof. Wiktor Dega, prof. Krystyna Dobosiewicz, prof. Hilary Koprowski, prof. Edward Malec, prof. Jadwiga Moll, prof. Jacek Moll, prof. Zbigniew Religa, prof. Jan Oleszczuk, dr Helena Pyz, prof. Eugenia Zdebska, prof. Marian Zembala, prof. Alicja Chybicka;
- piosenkarze i muzycy – Eleni, Majka Jeżowska, Barbara Kolago, Paweł Kukiz, Wiesław Ochman, Ryszard Rynkowski, Irena Santor, Grażyna Świtała, Jan Wojdak;
- sportowcy – Otylia Jędrzejczak, Marian Woronin;
- twórcy literatury i poezji dla dzieci i młodzieży – Alina Centkiewicz i Czesław Centkiewicz, Henryk Chmielewski, Wanda Chotomska, Irena Conti Di Mauro, Arkady Fiedler, Dorota Gellner, Tove Jansson, Irena Jurgielewiczowa, Ludwik Jerzy Kern, Maria Kownacka, Joanna Kulmowa, Cezary Leżeński, Adam Słodowy, Astrid Lindgren, Małgorzata Musierowicz, Edmund Niziurski, Hanna Ożogowska, Joanna Papuzińska, Janina Porazińska, Janusz Przymanowski, J. K. Rowling, Ewa Szelburg-Zarembina, Alfred Szklarski, ks. Jan Twardowski, Barbara Wachowicz, Wojciech Żukrowski, Lech Konopiński, Agnija Barto;
Placówki im. Kawalerów Orderu Uśmiechu
Imię Kawalerów Orderu Uśmiechu szkołom i innym placówkom wychowawczo-edukacyjno-opiekuńczym, po otrzymaniu zgody od Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu, nadają organy prowadzące, zgodnie za statutem danej placówki.
Od 2005 roku odbywają się Ogólnopolskie Zloty Szkół i Placówek im. Kawalerów Orderu Uśmiechu, którym patronuje Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu.
Inicjatorem przedsięwzięcia było Gimnazjum nr 2 w Wałbrzychu, gdzie odbył się pierwszy zlot w 2005 roku, kolejne miały miejsce – w 2006 roku w Nysie, 2007 – w Świdnicy, 2008 – w Głogowie, 2009 – w Krakowie, 2010 – w Mysłowicach, 2011 – w Suliszewie.