Order Odrodzenia Polski
Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta – drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne (po Orderze Orła Białego), nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921 r.
Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu.
W 1944 r. włączone do systemu odznaczeń nowego, socjalistycznego państwa (PRL). Zachowano jego kształt i barwy, pozbawiając jednak godło korony, a na rewersie krzyża zmieniono rok na "1944".
Do 1990 r. w wersji przedwojennej także nadawane przez Rząd Rzeczypospolitej na uchodźstwie.
Noszony na czerwonej wstędze z białymi pasami po bokach, przez prawe ramię (w I klasie), na szyi (w II i III klasie) lub na lewej stronie piersi (IV i V klasa).
W precedencji orderów i odznaczeń Order Odrodzenia Polski występuje po Orderze Orła Białego oraz Orderze Wojennym Virtuti Militari, a przed Orderem Krzyża Wojskowego i Orderem Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Klasy
Order dzieli się 5 klas:
{
1. Krzyż Wielki
2. Krzyż Komandorski z Gwiazdą
3. Krzyż Komandorski
4. Krzyż Oficerski
5. Krzyż Kawalerski
}
W III Rzeczypospolitej
Współczesny wygląd Orderu Odrodzenia Polski ustalony został rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń<ref></ref>:
"Odznaką Orderu Odrodzenia Polski jest krzyż równoramienny, złocony, zakończony na rogach ramion kulkami. W środku krzyża, na okrągłej, czerwonej, emaliowanej tarczy, umieszczony jest biało emaliowany orzeł według wzoru określonego w ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej. Kontury, korona, dziób i szpony orła są złocone. Na otoku, pokrytym szafirową emalią, umieszczony jest złocony napis "POLONIA RESTITUTA". Na odwrotnej stronie ramiona krzyża są złocone, z obramowaniem. W środku krzyża, na okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy, w ornamentowanym obramowaniu, umieszczona jest złocona data "1918". Wymiar krzyża wynosi: w klasie I — 68 mm, w klasach II i III — 60 mm, w klasie IV — 55 mm i w klasie V — 44 mm.
W klasie I Orderu krzyż zawieszony jest na czerwonej, wielkiej wstędze szerokości 100 mm z białymi paskami po bokach, szerokości 5 mm. W klasach II i III krzyże zawieszone są na czerwonej wstędze, szerokości 45 mm z białymi paskami po bokach, szerokości 3 mm. W klasie IV krzyż zawieszony jest na czerwonej wstążce, szerokości 36 mm z białymi paskami, szerokości 2 mm z umieszczoną pośrodku wstążki rozetką, o średnicy 30 mm upiętą z tejże wstążki. W klasie V krzyż zawieszony jest na takiej samej wstążce, bez rozetki.
W klasach I i II odznaką Orderu jest ponadto gwiazda orderowa srebrzona, o średnicy 75 mm z ośmiu pęków promieni. W środku gwiazdy, na okrągłej, biało emaliowanej tarczy, umieszczony jest złocony monogram "RP", na otoku pokrytym szafirową emalią złocony napis "POLONIA RESTITUTA"."
Statystyki
Prezydentura Bronisława Komorowskiego (do końca grudnia 2011 r.)<ref></ref>:
{ border="1" cellpadding="8" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
!align="center" miesiąc align="center"I klasa
align="center" II klasa
align="center" III klasa
align="center" IV klasa
align="center" V klasa
align="center" Razem
-
align="left" sierpień 2010 - - 6 28 35 align="right"69
-
align="left" wrzesień 2010 1 3 12 25 98 align="right"139
-
align="left" październik 2010 1 1 17 26 71 align="right"116
-
align="left" listopad 2010 2 4 16 32 98 align="right"152
-
align="left" grudzień 2010 1 - 6 23 103 align="right"133
-
align="left" styczeń 2011 3 9 8 19 50 align="right"89
-
align="left" luty 2011 1 3 12 24 57 align="right"97
-
align="left" marzec 2011 - 3 7 38 118 align="right"166
-
align="left" kwiecień 2011 2 8 7 10 57 align="right"84
-
align="left" maj 2011 1 3 24 77 160 align="right"265
-
align="left" czerwiec 2011 - 1 8 29 68 align="right"106
-
align="left" lipiec 2011 1 3 12 28 85 align="right"129
-
align="left" sierpień 2011 1 1 20 68 134 align="right"224
-
align="left" wrzesień 2011 1 8 36 132 322 align="right"499
-
align="left" październik 2011 1 1 6 25 77 align="right"110
-
align="left" listopad 2011 - 1 6 29 73 align="right"109
-
align="left" grudzień 2011 - 2 2 53 62 align="right"119
-
align="left" Razem 16 51 205 666 1668 align="right"2606
}
Marszałek Bronisław Komorowski w czasie, gdy pełnił obowiązki Prezydenta (kwiecień-lipiec 2010)<ref></ref>:
{ border="1" cellpadding="8" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
!align="center" IV-VII
2010 r. align="center"I klasa
align="center" II klasa
align="center" III klasa
align="center" IV klasa
align="center" V klasa
align="center" Razem
align="left" Razem 11 18 30 43 57 align="right"159
}
Prezydentura Lecha Kaczyńskiego<ref></ref>:
{ border="1" cellpadding="8" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
!align="center" Rok align="center"I klasa
align="center" II klasa
align="center" III klasa
align="center" IV klasa
align="center" V klasa
align="center" Razem
-
align="left" 2006 17 41 161 309 279 align="right"807
-
align="left" 2007 13 43 168 443 757 align="right"1424
align="left" 2008 10 30 166 415 780 align="right"1401
align="left" 2009 19 51 279 604 1105 align="right"2058
align="left" 2010 5 4 92<ref> Ta nieproporcjonalnie większa niż w innych okresach liczba nadań Krzyża Komandorskiego wynika z uhonorowania postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r. aż 72 osób, w tym 57 pośmiertnie, za bohaterską postawę i niezwykłą odwagę wykazaną w ratowaniu życia Żydom podczas II wojny światowej, za wybitne zasługi w obronie godności człowieczeństwa i praw ludzkich</ref> 100 147 align="right"348
-
align="left" Razem 64<ref></ref> 169 866 1871 3068 align="right"6038
}
Prezydentura Aleksandra Kwaśniewskiego – II kadencja<ref></ref>:
{ border="1" cellpadding="8" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
!align="center" Rok align="center"I klasa
align="center" II klasa
align="center" III klasa
align="center" IV klasa
align="center" V klasa
align="center" Razem
-
align="left" 2001 6 36 175 611 1524 align="right"2352
-
align="left" 2002 5 36 142 525 1429 align="right"2137
-
align="left" 2003 6 22 99 428 1205 align="right"1760
-
align="left" 2004 2 23 137 485 1311 align="right"1958
-
align="left" 2005 10 29 186 701 1765 align="right"2691
-
align="left" Razem 29<ref name=autonazwa1></ref> 146 739 2750 7234 align="right"10898
}
Prezydentura Aleksandra Kwaśniewskiego – I kadencja<ref name=autonazwa2></ref>:
{ border="1" cellpadding="8" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
!align="center" Rok align="center"I klasa
align="center" II klasa
align="center" III klasa
align="center" IV klasa
align="center" V klasa
align="center" Razem
-
align="left" 1996 6 15 59 146 378 align="right"604
-
align="left" 1997 10 44 105 344 898 align="right"1401
-
align="left" 1998 15 57 154 369 1016 align="right"1611
-
align="left" 1999 4 47 201 588 1143 align="right"1983
-
align="left" 2000 9 44 204 722 1606 align="right"2585
-
align="left" Razem 44<ref name=autonazwa1 /> 207 723 2169 5041 align="right"8184
}
Prezydentura Lecha Wałęsy<ref name=autonazwa2 />:
{ border="1" cellpadding="8" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center;"
!align="center" Rok align="center"I klasa
align="center" II klasa
align="center" III klasa
align="center" IV klasa
align="center" V klasa
align="center" Razem
-
align="left" 1990 1 6 83 481 8755 align="right"9326
-
align="left" 1991 4 7 47 115 3472 align="right"3645
-
align="left" 1992 3 11 52 203 1605 align="right"1874
-
align="left" 1993 6 18 32 87 392 align="right"535
-
align="left" 1994 4 17 37 119 292 align="right"469
-
align="left" 1995 4 29 63 127 505 align="right"728
-
align="left" Razem 22<ref name=autonazwa1 /> 88 314 1132 15021 align="right"16577
}
Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu Odrodzenia Polski składająca się z Wielkiego Mistrza Orderu i ośmiu członków Kapituły, powoływanych przez Wielkiego Mistrza na pięć lat. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach, Prezydent RP z urzędu staje się Kawalerem Orderu Odrodzenia Polski klasy I i przewodniczy Kapitule jako Wielki Mistrz Orderu.
Zobacz też
Orden Polonia Restituta
Order of Polonia Restituta
Ordre Polonia Restituta