Naczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny – organ państwowy sprawujący kontrolę funkcjonowania i bezczynności lokalnej i regionalnej administracji publicznej pod względem zgodności z Konstytucją RP, prawem unijnym i ustawami. Kontroli tej podlegają organy samorządu terytorialnego i zawodowego, terenowe organy administracji rządowej oraz inne podmioty w zakresie wykonywania funkcji administracji publicznej (np. rektor uniwersytetu).

Akty normatywne o największym znaczeniu dla NSA

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – art. 184 i 185;
ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych ()
ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ()
ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ()

Kompetencje

Zgodnie z art. 15 § 1 w związku z art. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Naczelny Sąd Administracyjny:

rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych;
podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych;
podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej;
rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej;
rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw.

Organy

Organami Naczelnego Sądu Administracyjnego są<ref>art. 31 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych</ref>:

Skład osobowy Naczelnego Sądu Administracyjnego w 2009 roku wynosił 85 sędziów<ref>Skarga kasacyjna jednolicie rozumiana 2009-10-27 RP.pl</ref>.

Prezesi NSA

1980–1981 – Sylwester Zawadzki
1982–1992 – Adam Zieliński
1992–2004 – Roman Hauser
2004–2010 – Janusz Trzciński
2010– – Roman Hauser

Historia

Naczelny Sąd Administracyjny powołany został ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 4, poz.8), pracę natomiast rozpoczął 1 września tegoż roku. Powstanie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznaczało realizację, pojawiających się już od lat czterdziestych, postulatów przywrócenia sądowej kontroli nad administracją. Kontrola ta, tak samo jak kontrola sprawowana w okresie międzywojennym przez Najwyższy Trybunał Administracyjny, była oparta na modelu kontroli instancyjnej. Od początku swego istnienia Naczelny Sąd Administracyjny ma swoją siedzibę w Warszawie (obecnie przy ul. Piotra Gabriela Boduena 3/5).
Do roku 2003 w niektórych większych miastach funkcjonowały Ośrodki Zamiejscowe NSA, obejmujące obszarem swojej właściwości jedno lub kilka województw. W dniu 11 maja 1995 r. uchwalona została nowa ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz 368), która także utrzymywała model jednoinstancyjny. Obecny kształt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nadała reforma z 2002 roku, będąca wymogiem art. 176 ust. 1 w zw. z art. 236 ust. 2 Konstytucji.

Dawne Ośrodki Zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przekształcone w wojewódzkie sądy administracyjne, orzekające w I instancji, natomiast NSA najczęściej orzeka jako sąd II instancji.

Ważniejsze orzeczenia

Pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl (również jako link ze strony http://www.nsa.gov.pl) dostępna jest aktualizowana na bieżąco baza orzeczeń sądów administracyjnych wyposażona w wyszukiwarkę.

W bazie tej znaleźć można pełny tekst wyroków i postanowień (z uzasadnieniami) Naczelnego Sądu Administracyjnego i wszystkich wojewódzkich sądów administracyjnych, jakie zostały wydane po dniu 1 października 2007 r. oraz wybrane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z lat wcześniejszych, w szczególności orzeczenia publikowane. Baza stopniowo jest uzupełniana o teksty orzeczeń kończących postępowania sądowoadministracyjne (wraz z ich uzasadnieniami), wydanych w okresie pomiędzy 1 stycznia 2004 r. a 30 września 2007 r.

Baza ta ma charakter jedynie informacyjny i edukacyjny, nie jest natomiast oficjalnym publikatorem orzeczeń sądowych.

Izby NSA

W obrębie Naczelnego Sądu Administracyjnego występują trzy Izby: Finansowa, Gospodarcza i Ogólnoadministracyjna.
Pracami każdej z Izb kieruje wiceprezes wyznaczony przez Prezesa NSA.
Prezes NSA, za zgodą Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, tworzy i znosi wydziały w Izbach.

Linki zewnętrzne

Strona internetowa Naczelnego Sądu Administracyjnego RP
Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Supreme Administrative Court of Poland

Polska