Mistrzostwa świata w piłce nożnej


, która zwyciężyła w pierwszym oficjalnym turnieju piłki nożnej rozegranym na Igrzyskach Olimpijskich w Sztokholmie.
, usytuowany w Montevideo w Urugwaju, został zbudowany w celu przeprowadzenia na nim meczów pierwszych Mistrzostw Świata w 1930 roku.
– pierwsi mistrzowie świata w piłce nożnej.
Mistrzostwa Świata w piłce nożnej, potocznie nazywane mundialem (hiszp. – światowy) jest to międzynarodowy turniej piłkarski rozgrywany przez seniorskie reprezentacje narodowe, będące członkami FIFA. Mistrzostwa są organizowane co cztery lata od 1930 roku, za wyjątkiem 1942 i 1946 roku, co spowodowane było trwaniem II wojny światowej. Obecnymi mistrzami są Hiszpanie, którzy wygrali mistrzostwa w RPA w 2010 roku.

Obecny format turnieju obejmuje 32 zespoły rywalizujące o tytuł w ciągu około miesiąca na stadionach gospodarza. Faza te jest często nazywana finałami mistrzostw świata. Faza kwalifikacyjna rozpoczyna się na trzy lata przed początkiem turnieju i wyłania zespoły, które wraz z gospodarzem kwalifikują się do finałowych zawodów.

Dziewiętnaście dotychczas rozegranych turniejów wygrało osiem różnych drużyn. Brazylia zwyciężyła pięć razy i jest jedyną ekipą, która brała udział w każdych mistrzostwach. Pozostałymi zwycięzcami Pucharu Świata są Włochy, czterokrotni zwycięzcy; Niemcy, z trzema tytułami; Argentyna i pierwszy triumfator, Urugwaj, mające po dwa tytuły na koncie, a także Anglia, Francja i Hiszpania, które zanotowały po jednym zwycięstwie.

Reprezentacja Polski siedmiokrotnie uczestniczyła w mistrzostwach (pierwszy raz w 1938, ostatni w 2006), dwukrotnie zajmując 3. miejsce w mistrzostwach świata – w 1974 roku w Niemczech, kiedy to królem strzelców został Grzegorz Lato i w 1982 roku w Hiszpanii.

Kolejne trzy turnieje o Puchar Świata odbędą się w Brazylii w 2014 roku, w Rosji w 2018 roku i w Katarze w 2022 roku.

Historia

Wcześniejsze turnieje międzynarodowe

Pierwszy międzynarodowy mecz w piłce nożnej został rozegrany w 1872 roku w Glasgow pomiędzy Szkocją i Anglią, kończąc się remisem 0:0<ref></ref>. Pierwszy międzynarodowy turniej, inauguracyjna edycja British Home Championship odbyła się w 1884<ref></ref>. Na tym etapie w piłkę nożną rzadko grano poza granicami Wielkiej Brytanii. Kiedy futbol zyskał na popularności w innych częściach świata na przełomie XX wieku, został wprowadzony do programu igrzysk olimpijskich jako sport pokazowy na igrzyska w 1900 roku i w 1904 roku (chociaż, MKOL uznał w późniejszym czasie status piłki nożnej na tych zawodach jako oficjalny), i na Olimpiadę Letnią w 1906 roku<ref></ref>.

Po założeniu Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej w 1904 roku próbowano zorganizować turniej poza ramami olimpijskich zawodów w 1906 roku w Szwajcarii. Były to wczesne lata międzynarodowego futbolu i ostatecznie próba stworzenia zawodów piłkarskich w Szwajcarii zakończyła się niepowodzeniem<ref></ref>.
Na letnich igrzyskach olimpijskich w 1908 roku w Londynie piłka nożna stała się oficjalną konkurencją. W zamierzeniu The Football Association futbol na igrzyskach miał być uprawiany przez amatorów, a Anglicy widzieli w nim bardziej widowisko, niż konkurencję sportową. Wielka Brytania, reprezentowana przez angielskich amatorów zdobyła złote medale. Sukces ten Brytyjczycy powtórzyli w 1912 roku w Sztokholmie<ref></ref>.

Na kolejnych igrzyskach futbol był konkurencją, w której brały udział amatorskie zespoły. W 1909 roku w Turynie, Thomas Lipton zorganizował zmagania o nazwie Copa Lipton. Brały w nim udział drużyny klubowe z różnych krajów, z których każda reprezentowała poszczególne państwo. Zmagania o Puchar Liptona przedstawiane są czasami jako pierwsze mistrzostwa świata, gdzie grała większość prestiżowych, zawodowych klubów z Włoch, Niemiec i Szwajcarii, choć bez udziału przedstawicieli Anglii, gdzie FA odmówił przyłączenia się do rywalizacji i nie wysłał żadnego zespołu<ref></ref>. Lipton zaprosił West Auckland, amatorską ekipę z hrabstwa Durham, mającą zastąpić zawodowe drużyny z Anglii. West Auckland zdobyło puchar, a w 1911 roku skutecznie obroniło tytuł. Otrzymane trofeum piłkarze angielskiego klubu mogli zachować na zawsze w myśl obowiązujących zasad w Copa Lipton<ref></ref>.

W 1914 roku FIFA zgodziła się uznać olimpijski turniej jako „Mistrzostwa świata amatorów w piłce nożnej” i wzięła odpowiedzialność za organizację konkurencji<ref></ref>. Otworzyło to drogę do pierwszych na świecie interkontynentalnych zmagań na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w 1920 roku w Antwerpii. Oprócz trzynastu europejskich drużyn udział wzięła reprezentacja Egiptu, a zwycięzcami okazała się reprezentacja Belgii<ref></ref>. Dwa następne turnieje olimpijskie w 1924 i w 1928 roku wygrał Urugwaj. Były to także pierwsze dwa otwarte mistrzostwa świata, od kiedy w 1924 roku, FIFA wkroczyła w erę zawodową.

Pierwsze mistrzostwa świata

Z uwagi na sukces olimpijskich turniejów w piłce nożnej FIFA, na której czele stał Jules Rimet ponownie zaczęła szukać możliwości zorganizowania mistrzostw rozgrywanych poza ramami igrzysk olimpijskich. W dniu 28 maja 1928 roku na kongresie FIFA zdecydowano się zorganizować mistrzostwa świata<ref></ref>. Urugwaj, który był wówczas dwukrotnym triumfatorem igrzysk olimpijskich, a w 1930 roku obchodził stulecie niepodległości został wybrany przez FIFA gospodarzem pierwszych Mistrzostw Świata w piłce nożnej.

Krajowe stowarzyszenia piłkarskie wybranych państw zostały poproszone o wysłanie reprezentacji, ale wybór Urugwaju, jako areny zmagań oznaczał długą i kosztową podróż Oceanem Atlantyckim dla europejskich drużyn. Rzeczywiście, jeszcze na dwa miesiące przed rozpoczęciem mistrzostw żadna z europejskich nacji nie zdecydowała się na deklarację wysłania zespołu. Ostatecznie Rimet zdołał przekonać Belgię, Francję, Rumunię i Jugosławię do wyprawy na kontynent południowoamerykański. W Całkowitej liczbie trzynastu uczestników siedmiu stanowiły państwa Ameryki Południowej, cztery reprezentowały Europę, a dwa Amerykę Północną.
Pierwsze dwa mecze mistrzostw świata rozegrane zostały równocześnie 13 lipca 1930 roku i zwyciężyły w nich ekipy Francji, która pokonała 4:1 Meksyk, a także Stany Zjednoczone, które 3:0 wygrały z Belgią. Pierwszego gola w historii mistrzostw świata strzelił francuz Lucien Laurent. W półfinałach zmierzyły się USA z Argentyną i Urugwaj z Jugosławią. W obu meczach lepsze okazały się zespoły z Ameryki Południowej. Nie rozegrano na pierwszym mundialu meczu o trzecie miejsce, gdyż nie przewidziano takiej rozgrywki w regulaminie, stąd trzecie miejsce podzieliły USA i Jugosławia<ref></ref>.

Finał rozegrany został 30 lipca 1930 roku w Montevideo na Estadio Centenario. Reprezentacja Urugwaju pokonała reprezentację Argentyny 4:2 i została w ten sposób pierwszym mistrzem świata<ref></ref>. Królem strzelców inauguracyjnych mistrzostw został argentyńczyk Guillermo Stábile, strzelając 8 bramek.

Wyniki turniejów Mistrzostw Świata

{ class="wikitable" width=100% ;font style=90%

bgcolor=#C1D8FF
!2 width=2%L.p.
!2 width=5%Rok
!2 width=5%Gospodarz
!3Finał
!3Mecz o 3. miejsce
!2Król strzelców

bgcolor=#EFEFEF
!width=14%Mistrz
!width=8%Wynik
!width=14%Wicemistrz
!width=14%Trzecie miejsce
!width=8%Wynik
!width=14%Czwarte miejsce

align=center bgcolor=#F5FAFF
I
1930
Szczegóły

Urugwaj

Urugwaj
4:2

Argentyna

Stany Zjednoczone
n/a<ref> Mecz o 3.miejsce się nie odbył. Według statystyki FIFA Stany Zjednoczone zajęły 3 miejsce</ref>

Jugosławia
8 Stábile
align=center bgcolor=#D0E7FF
II
1934
Szczegóły

Włochy

Włochy
2:1(Dog.)

Czechosłowacja

III Rzesza
3:2

Austria
5 Nejedlý<ref>FIFA początkowo uznawała, że Nejedlý strzelił 4 bramki wraz z piłkarzem Niemiec Edmundem Conenem oraz Włochem Angelo Schiavio. Jednak FIFA zrewidowała te stwierdzenia i w listopadzie 2006 r. postanowiła,że Nejedlý strzelił 5 goli. Został ogłoszony samodzielnym królem strzelców Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej we Włoszech w 1934&nbsp;r.</ref>
align=center bgcolor=#F5FAFF
III
1938
Szczegóły

Francja

Włochy
4:2

Węgry

Brazylia
4:2

Szwecja
7 Leônidas
align=center bgcolor=#D0E7FF
IV
1950
Szczegóły

Brazylia

Urugwaj
2:1<ref name=autonazwa1>Mecze w fazie grupowej.</ref>

Brazylia

Szwecja
3:1<ref name=autonazwa1 />

Hiszpania
8 Ademir
align=center bgcolor=#F5FAFF
V
1954
Szczegóły

Szwajcaria

RFN
3:2

Węgry

Austria
3:1

Urugwaj
11 Kocsis
align=center bgcolor=#D0E7FF
VI
1958
Szczegóły

Szwecja

Brazylia
5:2

Szwecja

Francja
6:3

RFN
13 Fontaine
align=center bgcolor=#F5FAFF
VII
1962
Szczegóły

Chile

Brazylia
3:1

Czechosłowacja

Chile
1:0

Jugosławia
4 Garrincha
Vavá
Sánchez
Jerković
Albert
Iwanow
align=center bgcolor=#D0E7FF
VIII
1966
Szczegóły

Anglia

Anglia
2:2
4:2(Dog.)

RFN

Portugalia
2:1

Związek Radziecki
9 Eusébio
align=center bgcolor=#F5FAFF
IX
1970
Szczegóły

Meksyk

Brazylia
4:1

Włochy

RFN
1:0

Urugwaj
10 Müller
align=center bgcolor=#D0E7FF
X
1974
Szczegóły

RFN

RFN
2:1

Holandia

Polska
1:0

Brazylia
7 Lato
align=center bgcolor=#F5FAFF
XI
1978
Szczegóły

Argentyna

Argentyna
1:1
3:1 (Dog.)

Holandia

Brazylia
2:1

Włochy
6 Kempes
align=center bgcolor=#D0E7FF
XII
1982
Szczegóły

Hiszpania

Włochy
3:1

RFN

Polska
3:2

Francja
6 Rossi
align=center bgcolor=#F5FAFF
XIII
1986
Szczegóły

Meksyk<ref>Organizatorem pierwotnie miała być Kolumbia, ale po ogłoszeniu przez federację Kolumbii rezygnacji z organizacji Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1986,FIFA ogłosiła gospodarzem Meksyk.</ref>

Argentyna
3:2

RFN

Francja
4:2 (Dog.)

Belgia
6 Lineker
align=center bgcolor=#D0E7FF
XIV
1990
Szczegóły

Włochy

RFN
1:0

Argentyna

Włochy
2:1

Anglia
6 Schillaci
align=center bgcolor=#F5FAFF
XV
1994
Szczegóły

Stany Zjednoczone

Brazylia
0:0
0:0 (Dog.)
3:2 (K.)

Włochy

Szwecja
4:0

Bułgaria
6 Stoiczkow
Salenko
align=center bgcolor=#D0E7FF
XVI
1998
Szczegóły

Francja

Francja
3:0

Brazylia

Chorwacja
2:1

Holandia
6 Šuker
align=center bgcolor=#F5FAFF
XVII
2002
Szczegóły

Korea Południowa
Japonia

Brazylia
2:0

Niemcy

Turcja
3:2

Korea Południowa
8 Ronaldo
align=center bgcolor=#D0E7FF
XVIII
2006
Szczegóły

Niemcy

Włochy
1:1
1:1 (Dog.)
5:3 (K.)

Francja

Niemcy
3:1

Portugalia
5 Klose
align=center bgcolor=#F5FAFF
XIX
2010
Szczegóły

Republika Południowej Afryki

Hiszpania
0:0
1:0 (Dog.)

Holandia

Niemcy
3:2

Urugwaj
5 Müller
Villa
Sneijder
Forlán
align=center bgcolor=#D0E7FF
XX
2014
Szczegóły

Brazylia



align=center bgcolor=#F5FAFF
XXI
2018
Szczegóły

Rosja



align=center bgcolor=#D0E7FF
XXII
2022
Szczegóły

Katar



}

Historia trofeum

W latach 1930-1970 zwycięska drużyna otrzymywała trofeum Złotej Nike (w 1946 roku nazwę zmieniono na Puchar Rimeta, w hołdzie dla prezydenta FIFA, organizatora pierwszych mistrzostw). Była to trzydziestodwucentymetrowa, ważąca 1800 gramów szczerozłota statuetka autorstwa Abla Lafleura. Jej losy były burzliwe. W czasie II wojny światowej ukrywał ją Ottorino Barassi, podobno pod łóżkiem teściowej w pudełku po butach. Została skradziona w roku 1966 w Londynie przed meczem finałowym, wkrótce później odnalazł ją pies w stercie śmieci.

Puchar był przechodni, lecz zgodnie z zasadą ustanowioną przez Międzynarodową Federację Piłkarską, miała go na stałe otrzymać reprezentacja, która jako pierwsza zdobędzie trzykrotnie złoty medal. W ten sposób jego właścicielem stała się Brazylia, sięgając w 1970 po swe trzecie zwycięstwo. W 1983 roku, Puchar Rimeta zniknął z siedziby Brazylijskiej Konfederacji Piłkarskiej i nigdy go nie odnaleziono. Rok później, z okazji 70-lecia Konfederacji, kopię otrzymali Bellini, Mauro i Carlos Alberto – kapitanowie trzech reprezentacji Brazylii, którzy zwyciężyli w mistrzostwach.

Rok po oddaniu Nike Brazylii, FIFA ogłosiła konkurs na projekt nowego pucharu. Jego zwycięzcą został Silvio Gazzanigi tworząc ze złota i malachitu rzeźbę przedstawiającą dwóch piłkarzy podnoszących ręce w geście tryumfu, podtrzymujących jednocześnie kulę ziemską. Nowy Puchar Świata mierzy 36 cm i waży 5 kilogramów; został wykonany kosztem 50.000 dolarów, dziś jego wartość szacuje się na 10 milionów dolarów. Przechowywany jest w Zurychu w siedzibie Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA). Zwycięzca mistrzostw otrzymuje (na okres czterech lat, do kolejnej imprezy) jego replikę.

Między dwoma malachitowymi obręczami w podstawie znajduje się obręcz ze złota, gdzie po każdym mundialu umieszczana jest nazwa zwycięskiej reprezentacji. Ostatnie wolne miejsce zostanie zapełnione w roku 2038, być może wtedy FIFA zdecyduje się na stworzenie kolejnego trofeum.

Rekordy

Bilans osiągnięć reprezentacji



! width=30px Msc
! width=150px Reprezentacja
! width=30px I miejsce
! width=30px II miejsce
! width=30px III miejsce
! width=30px IV miejsce

align="center"
1. align="left" 5
2 2 1

align="center"
2. align="left" 4
2 1 1

align="center"
3. align="left" 3
4 4 1

align="center"
4. align="left" 2
2 – –

align="center"
5. align="left" 2
– – 3

align="center"
6. align="left" 1
1 2 1

align="center"
7. align="left" 1
– – 1

align="center"
= align="left" 1
– – 1

align="center"
9. align="left" –
3 – 1

align="center"
10. align="left" –
2 – –

align="center"
= align="left" –
2 – –

align="center"
12. align="left" –
1 2 1

align="center"
13. align="left" –
– 2 –

align="center"
14. align="left" –
– 1 1

align="center"
= align="left" –
– 1 1

align="center"
16. align="left" –
– 1 –

align="center"
= align="left" –
– 1 –

align="center"
= align="left" –
– 1 –

align="center"
= align="left" –
– 1 –

align="center"
20. align="left" –
– – 2

align="center"
21. align="left" –
– – 1

align="center"
= align="left" –
– – 1

align="center"
= align="left" –
– – 1

align="center"
= align="left" –
– – 1
}

Uwaga: Jugosławia i USA przegrały w półfinałach w 1930 r. i nie rozegrano meczu o III miejsce. Mimo to, wg FIFA USA zdobyły brązowy medal<ref>USA na stronie FIFA</ref>, Jugosławia zaś zajęła IV miejsce<ref>Serbia na stronie FIFA</ref>.

Bilans startów reprezentacji (1930-2010)

{
valign="top"
width="30"
valign="top"
width="30"
valign="top"

}

Reprezentacja Rosji jest spadkobiercą Związku Sowieckiego, Czech – Czechosłowacji, Serbii – Jugosławii i Serbii i Czarnogóry, Niemiec – Republiki Federalnej Niemiec, Indonezji – Indii Holenderskich, Demokratycznej Republiki Konga – Zairu.

Zdobywcy Złotej Piłki

Trofeum Złotej Piłki jest przyznawane każdorazowo po zakończeniu edycji Mistrzostw świata jako nagroda dla najlepszego piłkarza turnieju

Zobacz też

Linki zewnętrzne




Fußball-Weltmeisterschaft
FIFA World Cup
Coupe du monde de la FIFA