Melbourne


Melbourne (wym. lub ) – stolica i największe miasto stanu Wiktoria oraz drugie pod względem wielkości miasto w Australii (po Sydney), zamieszkane przez 4 mln mieszkańców w obszarze aglomeracji Melbourne (2009). Melbourne było stolicą Australii od 1901 do 1927, kiedy przeniesiono stolicę zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami do Canberry. Melbourne za swoje walory było dwukrotnie uznane przez magazyn The Economist za Najlepsze miasto do życia na świecie, raz w roku 2002 i ponownie w roku 2004. Melbourne posiada największą liczbę zagranicznych studentów po takich miastach jak Londyn, Nowy Jork i Paryż. Jest największym skupiskiem polonijnym Australii (16 439 osób), dlatego Polska ma tu swój konsulat honorowy.

Toponimia

Nazwa miasta pochodzi od premiera Wielkiej Brytanii, Williama Lamba, wicehrabiego Melbourne, którego miejsce zamieszkania znajdowało się w pobliżu wsi Melbourne w hrabstwie Derbyshire w Wielkiej Brytanii.

Geografia

Melbourne położone jest w południowo-wschodniej części kontynentu australijskiego i jest najbardziej na południe wysuniętą stolicą kontynentu. Miasto położone jest nad zatoką Port Phillip u ujścia rzeki Yarra, której aborygeńska nazwa oznacza płynącą wodę. We wschodniej części miasta położone są Góry Dandenong.

Klimat

Klimat Melbourne charakteryzuje się, jako przejściowy morski z dobrze zauważalnymi wahaniami wilgotności - względnie dużymi opadami zimą (czerwiec-sierpień) i suchym latem (grudzień-luty). Powodem tego jest położenie Melbourne znajdującego się na pograniczu dwóch stref: gorącej śródlądowej i zimnej południowo-oceanicznej.

Dzienne różnice temperatur są najbardziej zauważalne wiosną i latem. Spowodowane jest to tworzeniem się wtedy chłodnych frontów atmosferycznych nadchodzących od strony morza. Są one przyczyną szeregu zjawisk takich jak: burze i wichury, duże zmiany temperatur oraz intensywne deszcze. Występują one przelotnie. Są często uciążliwe i znacznie obniżają temperaturę, ale też szybko mijają i bardzo szybko "rozpogadza się", rośnie nasłonecznienie i z tym temperatura, które szybko ustępują na rzecz wcześniejszych opadów. Takie wahania pogodowe zdarzają się wielokrotnie w ciągu dnia.

Melbourne zimą jest najchłodniejszą spośród wszystkich stolic stanów kontynentalnej Australii. Najniższą zanotowaną temperaturą była: -2,8°C, z 4 lipca 1901 r. Jakkolwiek zima w Melbourne jest bogata w opady, to śnieg występuje tu niezwykle rzadko. Ostatni opad śniegu z deszczem wystąpił w centrum miasta 25 sierpnia 1986 r., zaś sam śnieg spadł po raz ostatni we wschodnich dzielnicach i Mount Dandenong 10 sierpnia 2005 r. Zjawisko to się powtarzało 15 października 2006 r., 25 grudnia 2006 r. i 10 sierpnia 2008 r.

Wiosną Melbourne zwykle należy do długiej pory wpółsuchej, ze skąpymi opadami deszczu i bezchmurnym niebem. Lato przypada na styczeń i luty, gdzie dzienny wzrost temperatury w porównaniu z Sydney jest podobny. Letnie dni w Melbourne są znacznie wydłużone i wyjątkowo gorące. Najwyższa zanotowana temperatura wyniosła 46,4°C (7 lutego 2009).

</ref></small>
accessdate =31 grudnia 2009}}

Historia

przy skrzyżowaniu ulic Swanston (z lewej na prawą) i Flinders (po przekątnej). Zdjęcie z 1927
Melbourne zostało założone 8 czerwca 1835 przez grupę wolnych osadników pod przywództwem Jana Batmana, w przeciwieństwie do innych stolic Australii, które były z początku koloniami karnymi (wyjątkiem są również Adelajda i Perth). Odkrycie złota w środkowej Wiktorii w latach 50. XIX wieku zapoczątkowało gorączkę złota i Melbourne szybko rosło jako największe miasto portowe w regionie. W latach 80. XIX wieku Melbourne było drugim największym miastem Imperium Brytyjskiego i było znane jako Marvellous Melbourne (Wspaniałe Melbourne). Dzisiaj Melbourne posiada największą liczbę budowli ery wiktoriańskiej na świecie po Londynie.

Melbourne zostało pierwszą stolicą Federacji Australii 1 stycznia 1901 roku. Pierwszy federalny parlament został otwarty 9 maja 1901. Melbourne pozostało siedzibą rządu i stolicą do 9 maja 1927, kiedy otwarto parlament w nowo wybudowanej stolicy Canberra.

Melbourne było gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich w 1956 roku. Były to pierwsze w historii igrzyska przeprowadzone na południowej półkuli (jedyne kolejne odbyły się w Sydney w 2000 roku).

Najważniejsze daty

Zaludnienie

{ class="wikitable" style="float:left; clear:left; margin:10px; text-size:60%; text-align:right;"
+ Ludność Melbourne
<small>(1836-2009)</small>
!Rok
!Ilość

1836 177

1851 20 000

1854 300 800

1860 500 000

1895 900 000

1956 ~1 500 000

1981 2 806 000

1991 3 156 700

2001 3 366 542

2004 3 559 700

2007 3 720 000

2030 ~4 500 000<ref>Prognoza</ref>
}

{ class="wikitable" style="float:left; clear:right; margin:10px; text-size:60%; text-align:right;"
+Emigranci
<small>(spoza Australii)</small>
! L.p.
! Kraj pochodzenia
! Ludność

1. Wielka Brytania 156 457

2. Włochy 73 801

3. Wietnam 57 926

4. Chiny (ChRL) 54 726

5. Nowa Zelandia 52 453

6. Grecja 52 279

7. Indie 50 686

8. Sri Lanka 30 594

9. Malezja 29 174

10. Filipiny 24 568

11. Niemcy 21 182

12. Malta 18 951

13. RPA 17 317

14. Macedonia 17 287

15. Hongkong 16 917

16. Polska 16 439

17. Chorwacja 15 367

18. Liban 14 645

19. Holandia 14 581

20. Turcja 14 124

}

Liczba ludności Melbourne rosła gwałtownie w czasie gorączki złota. W ciągu kilku lat z różnych krajów świata przybyło prawie 125 tys. ludzi. W kolejnych dekadach (1870, 1880) Melbourne było największym miastem Australii. W latach 90. XIX wieku Melbourne zostało dotknięte głębokim kryzysem gospodarczym i utraciło znaczną część populacji. Potrzeba zwiększenia zaludnienia i przyciągnięcia nowych rąk do pracy ściągnęła do Melbourne wielu imigrantów po roku 1945 z takich krajów jak Wielka Brytania, Jugosławia, Holandia, Niemcy, Polska, Grecja, Włochy. Dzisiaj Melbourne jest jednym z największych skupisk ludności greckiej poza Grecją. Lata 70. i 80. XX wieku to duży napływ ludności z Azji, szczególnie uchodźców z Kambodży i Wietnamu, jak również imigrantów z Indii, Filipin i Malezji.

Władze miejskie

Nie istnieje jednostka samorządowa zarządzająca całym obszarem aglomeracji Melbourne, która podzielona jest na 31 miast oraz hrabstw, a miasto Melbourne obejmuje tylko centralną część aglomeracji i przylegające dzielnice. Każde z miast posiada wybieraną radę miasta odpowiedzialną za szereg funkcji powierzonych jej przez rząd stanowy Wiktorii, m.in. planowanie, zbiórkę śmieci, plaże, parki i ogrody, przedszkola, lokalne wydarzenia kulturalne i festiwale, usługi dla osób w podeszłym wieku itp.
Większość inicjatyw rządowych dla całego miasta jest kontrolowanych przez rząd stanowy. Obejmuje to transport publiczny, główne drogi, kontrolę ruchu, policję, szkoły oraz główne projekty związane z infrastrukturą.

Gospodarka i edukacja

Melbourne jest wielkim centrum handlowym i przemysłowym. Wiele z największych australijskich firm i międzynarodowych korporacji ma tutaj główne siedziby.

Melbourne posiada największy w Australii port morski i dużą część przemysłu samochodowego (w tym fabrykę silników Holden oraz fabryki samochodów marek Ford i Toyota) oraz wiele innych gałęzi przemysłu.

W Melbourne zlokalizowanych jest również kilka uniwersytetów (w tym University of Melbourne, Deakin University, La Trobe University, Monash University, RMIT University, Swinburne University of Technology oraz Victoria University of Technology.

Sport

W Melbourne ma siedzibę 9 z 16 drużyn ogólnokrajowej ligi futbolu australijskiego – Australian Football League (AFL), których mecze przyciągają co tydzień około 40 tys. widzów na pojedynczy mecz. To właśnie Melbourne jest miejscem narodzin futbolu australijskiego, obecnie najpopularniejszego sportu w całej Australii. Wielki finał (jedno z największych sportowych wydarzeń w Australii) rozgrywany jest w ostatnią sobotę września na stadionie MCG, który może pomieścić do 100 tys. widzów.
Corocznie 25 kwietnia z okazji święta narodowego ANZAC Day na stadionie MCG odbywa się mecz ligowy między Collingwood FC a Essendon FC. Mecz ten noszący nazwę ANZAC Day Clash jest drugim najpopularniejszym (poza Wielkim Finałem) wydarzeniem w sezonowym kalendarzu AFL.

Kluby AFL z Melbourne:
Inne ważne wydarzenia sportowe w Melbourne:
Najważniejsze zespoły piłkarskie z Melbourne:

Ciekawe miejsca

Lista kilku najpopularniejszych miejsc obejmuje:

Okolice Melbourne

Zobacz też

Linki zewnętrzne




Melbourne
Melbourne
Melbourne