Mława

Mława – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim. Miasto powiatowe leżące na Mazowszu, na Wzniesieniach Mławskich, w pobliżu rzeki Mławki, tuż przy granicy z województwem warmińsko-mazurskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego. Wg danych z 26 czerwca 2009 miasto posiadało 30 423 mieszkańców.

Geografia

Według danych z roku 2005 Mława ma obszar 34,86 km², w tym:

użytki rolne: 54%
użytki leśne: 24%
tereny zurbanizowane i zabudowane: 21%
pozostałe – tereny różne i pod wodą 1%

Miasto stanowi 2,08% powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy: Iłowo-Osada, Lipowiec Kościelny, Szydłowo, Wieczfnia Kościelna, Wiśniewo, Dzierzgowo

Demografia

Dane z 31 grudnia 2004<ref></ref>:
!Opis 2Ogółem 2Kobiety 2Mężczyźni

jednostka osób % osób % osób %
-
populacja 30 423 100 15 500 52,6 14 923 47,4
-
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) 2 830,0 2 436,6 2 393,4
}

<timeline>
ImageSize = width:400 height:220
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:30856
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
</timeline>

Klimat

</ref>
}}

Komunikacja

Przedsiębiorstwo PKS Mława jest jedną z największych firm tego typu w województwie mazowieckim. Zapewnia bezpośrednie połączenia Mławy z Bydgoszczą, Warszawą, Olsztynem, Toruniem, Łodzią, Łomżą, Płockiem, Ciechanowem i Gdańskiem. Kursy lokalne docierają do Żuromina, Lidzbarka, Raciąża, Działdowa, Nidzicy, Strzegowa, Glinojecka i innych miejscowości. W porze wakacji letnich przedsiębiorstwo uruchamia szereg linii dalekobieżnych łączących Warszawę i Mławę z kurortami takimi jak Jastrzębia Góra, Hel, Krynica Morska, Darłowo, Giżycko i Międzyzdroje. PKS Mława posiada 2 placówki terenowe – w pobliskim Żurominie oraz w Działdowie w województwie warmińsko-mazurskim.

W Mławie zatrzymują się pociągi Kolei Mazowieckich oraz Przewozów Regionalnych.

Przez Mławę przebiega droga krajowa nr 7, drogi wojewódzkie: nr 544 Brodnica - Działdowo – Mława – Przasnysz - Ostrołęka, nr 563 Rypin – Żuromin – Mława, nr 615 Mława – Ciechanów, drogi powiatowe o numerach: 351, 303, 312, 320, 352.

Edukacja

Edukacja mławska ma bogate tradycje historyczne a od pewnego czasu zapewnia pełen cykl edukacyjny od żłobka po studia wyższe zarówno w placówkach publicznych jak i prywatnych. W Mławie znajduje się 5 szkół podstawowych, 4 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące i 5 liceów profilowanych i szkół zawodowych. Tę podstawową edukację uzupełnia szkolnictwo artystyczne – szkoła muzyczna I i II stopnia i wyższe – Wydział Humanistyczno-Techniczny w Mławie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Ciechanowie. Kształci on studentów w kierunkach Elektronika i Telekomunikacja oraz Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna.

Życie kulturalne

Kino "Kosmos"
Miejski Dom Kultury – strona
Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej – strona
Muzeum Juszkiewiczów – prywatne
Stacja Naukowa im. Stanisława Herbsta
Galeria Z – pracownia malarska
Archiwum Państwowe
Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia – sala koncertowa z organami

Historia

Kalendarium

1426 – 2 lipca trzej książęta mazowieccy: Siemowit V, Trojden II i Władysław I odbywają w Mławie posiedzenie sądu książęcego.
1429 – 13 lipca nadanie praw miejskich. Książęta mazowieccy, Siemowit, Kazimierz II, Władysław I, nadają Mławie przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim.
1470 – pierwszy mławianin Jakub syn Wojciecha z Mławy zapisał się na Akademię Krakowską.
1477 – prawdopodobny rok wzniesienia pierwszego murowanego kościoła – kościół parafialny na rynku pod wezwaniem Św. Trójcy.
1485 – najstarsza (pierwsza) wzmianka o szkole parafialnej i jej nauczycielu, był nim bakałarz Mikołaj
1491 – został zatwierdzony przez księcia Janusza II cech szewców w Mławie na prawach szewców w Ciechanowie.
1495 – Mława przestała być miastem książęcym i została przez króla Jana Olbrachta włączona do ziem Królestwa Polskiego stając się częścią dóbr królewskich. Mława została starostwem niegrodzkim.
1504 – źródła historyczne wymieniają pierwszego znanego burmistrza Mławy, którym jest Piotr Czychwlas.
1521 – podczas wojny pruskiej Mławę najechały i złupiły wojska krzyżackie, w mieście wybuchł wielki pożar
1543 - Zygmunt I Stary potwierdza przywileje dla miasta.
1545
- Mława powiększyła swoje terytorium przez włączenie do miasta części łąk Niemyje.
- przywilej Zygmunta Starego na pobudowanie ratusza.
1550 – prawdopodobnie w tym roku powstał na obecnym wzgórzu cmentarnym drewniany kościół pw. Św. Wawrzyńca.
1564 - lustracja miasta wymienia 424 domy i 22 niezabudowane działki.
1572-1573 – epidemia dżumy, zmarło 1300 osób
Pod koniec XVI w. Janusz Grabowski wykupił wójtostwo Mławy z rąk prywatnych<ref></ref>
1659 – wojska szwedzkie spaliły Mławę.
1661-1662 – epidemia dżumy
1692 – 23 listopada wielki pożar strawił prawie całe miasto włącznie z kościołem i ratuszem.
1708-1712 – epidemia dżumy.
1730 – powstanie na mocy przywileju Augusta II cechu oraczy.
1764 – Mława staje się starostwem grodowym. Do starostwa należą wsie: Modła,Nowa Wieś, Wola i Mławka.
1765 - według lustracji miasto liczy 85 domów.
1776 – 19 września kolejny wielki pożar niszczy pięć ulic i ratusz.
1782 – zakończenie odbudowy spalonego ratusza
1795 – Mława przechodzi pod panowanie Prus (III rozbiór Polski)
1797 – władze zaborcze zorganizowały getto żydowskie
1805 – powstała pierwsza apteka
1807 – Mława została włączona do Księstwa Warszawskiego.
1815 – Mława została włączona do Królestwa Polskiego.
1824 – zwiększenie terytorium miasta przez włącznie w jego skład przedmieść (wsi?) Zabrody.
1837 – epidemia cholery
1856 – powstaje szpital
1869 – popowstaniowe represje, carskie władze zamykają szkołę powiatową.
1877 – oddanie do użytku linii kolejowej, dworca, powstaje komora celna i warsztaty kolejowe
1889 – powstanie straży pożarnej
1898 – epidemia cholery
1906
- otwarcie Szkoły Handlowej (siedmioklasowej)
- otwarcie pierwszej biblioteki i czytelni
1909 – powstała Mławska Spółdzielnia Spożywców
1914 (lipiec i sierpień) – miasto na przemian czternaście razy zajmowane przez wojska niemieckie i rosyjskie.
1917 – powstało gimnazjum żydowskie
1923 – data założenie Miejskiego Klubu Piłkarskiego – Mławianka Mława
1925 – została uruchomiona elektrownia miejska
1929 – 18 grudnia otwarcie muzeum regionalnego
1930 – w Mławie złożył wizytę prezydent Ignacy Mościcki.
1939 – II wojna światowa
- 1-3 września bitwa pod Mławą. Bitwa pod Mławą: http://mlawainfo.pl/?p=1447
- Mława została przyłączona do Rzeszy Niemieckiej
do 1942 - wymordowanie przez Niemców 6.500 mławskich Żydów
1945 – 18 stycznia Niemcy zamordowali w żwirowni na Kalkówce pod Mławą 364 osoby.
1985 – w Mławie uroczystą wizytę złożył przedstawiciel stolicy apostolskiej arcybiskup Luigi Poggi.
1987 – powstała parafia Matki Bożej Królowej Polski
1991 – Pogrom mławski
1999 – Mława po raz kolejny stałą się miastem powiatowym
2003 – 12 października Rada Miejska w Mławie nadała tytuł Honorowego Obywatela miasta Mławy papieżowi Janowi Pawłowi II
2004 – 1 stycznia przyłączono do granic administracyjnych Mławy wsie Piekiełko i Krajewo

Zabytki

Kościół parafialny pw. św. Trójcy – wybudowany w 1477 r. pierwotnie w stylu gotyckim. Po pożarze z 1692 roku został odnowiony w stylu barokowym latach 1712-1719. Powiększony i całkowicie przebudowany w latach 1882-1886 w stylu stylu neobarokowym poprzez dostawienie naw bocznych i wież frontowych<ref>Robert M. Kunkel "Architektura Gotycka na Mazowszu", wyd. DiG, Warszawa 2006, s.273</ref>. Pozostałościami po pierwotnym założeniu gotyckim są ściany prezbiterium z oknem nad ołtarzem, łuk tęczowy oddzielający prezbiterium od nawy głównej i widoczna za ołtarzem bocznym w prawej nawie przypora zewnętrzna znajdująca się obecnie wewnątrz świątyni.
Kościół pw. św. Wawrzyńca – 1786 r. na wzgórzu cmentarnym, późnobarokowy z klasycyzującą elewacją frontową. Wcześniejsza od kościoła zakrystia sklepiona kolebkowo-krzyżowo powstała w 2 poł. XVI wieku z fundacji mieszczan mławskich braci Zagórnych: Marcina i Andrzeja kanonika gnieźnieńskiego. W 1550 roku powstał kolejny kościół drewniany, a w 1786 obecny murowany<ref>Robert M. Kunkel "Architektura Gotycka na Mazowszu", wyd. DiG, Warszawa 2006, s.274</ref>.
Ratusz miejski – zbudowany pod koniec XVIII w. Z wieży ratuszowej odgrywany jest codziennie o 12:00 hejnał Mławy
Spichlerz "Lelewelówka" drewniany z XVIII w., jedyna pozostałość po zabudowaniach starościńskich, czasami zwyczajowo zwanych zamkiem
Kamienice z elementami dekoracji secesyjnych z początku XX w.
Pomnik Obrońcom Mławy upamiętniający bitwę pod Mławą w 1939 r.
Pozycja Mławska – linia polskich fortyfikacji wybudowanych w przeddzień II wojny światowej. W skład obiektu wchodzi 55 schronów żelbetowych, pozostałości budowli ziemno drewnianych i okopów. Pozycja Mławska była główna areną bitwy po Mławą
Więzienie powiatowe wybudowane w 1889 roku, obecnie siedziba oddziału Archiwum Państwowego Miasta Stołecznego Warszawy.
Hala Targowa z 1912 roku wybudowana według projektu miejskiego architekta Stefana Usakiewcza
Spichlerz Obywatelski przy ulicy Długiej, wybudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku, obecnie supermarket i dom handlowy
Park miejski im. Dąbrowszczaków, założony w 1897 roku jako ogród spacerowy, powstał z poszerzenia ogrodu przy cerkwi prawosławnej. Przez mieszczan zwany "Salonem Mławy". Po II wojnie światowej nazwany im. J. Stalina a od 1956 do dzisiaj im. Dąbrowszczaków. W parku warto zobaczyć fontannę wykonaną w brązie według projektu autorstwa Andrzeja Borcza przedstawiającą czterech zdunów, legendarnych założycieli miasta i Muławę od której imienia miasto wywodzi swoją nazwę, pomnik Józefa Piłsudskiego, Dąb Niepodległości z tablicą pamiątkową oraz dawną popówkę, jedyna pozostałość po cerkwi mieszcząca obecnie przychodnię dziecięcą.
Bank przy ulicy Lelewela 6 (lata trzydzieste XX w.) – wybitny w skali kraju przykład architektury modernistycznej, realizacja pracy dyplomowej absolwenta Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Wacława Olszewskiego (domniemane autorstwo projektu).
Dom drewniany piętrowy przy ulicy Warszawskiej 51

Wspólnoty religijne

W Mławie działają cztery parafie rzymskokatolickie oraz dwa zbory o charakterze ewangelicznym:

Parafie rzymskokatolickie

Parafia Świętej Rodziny w Mławie (której proboszczem jest ks. Sławomir Kowalski)
Parafia Matki Boskiej Królowej Polski w Mławie (której proboszczem jest ks. Kazimierz Ziółkowski)
Parafia św. Jana Kantego w Mławie (której proboszczem jest ks. Janusz Cegłowski)
Parafia św. Stanisława BM w Mławie (której proboszczem jest ks. Ryszard Kamiński)

Zbory ewangelickie

Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan
Kościół Chrześcijański w Mławie

Mławianie

Znane osoby urodzone w Mławie

Roman Chałaczkiewicz − ambasador w Zjednoczonych Emiratach Arabskich
Stefan Dołęga-Zakrzewski
Tadeusz Wacław Korzybski − biochemik, twórca polskiej penicyliny (zm. 2002)
Bernard Kryszkiewicz
Wojciech Lipniacki
Halina Rudnicka
Hanna Rudzka-Cybisowa
Wincenty Rzymowski − polityk
Waldemar Tkaczyk
Anna Tomaszewicz-Dobrska (1854-1918) − pierwsza Polka, która uzyskała dyplom lekarza
Grzegorz Skawiński
Barbara Rogowska
Tekla Bądarzewska-Baranowska − polska pianistka, kompozytorka Modlitwy Dziewicy

Osoby związane z Mławą

Ryszard Bacciarelli
Stanisław Grzepski (Grzebski)
Ryszard Juszkiewicz
Zuzanna Morawska
Władysław Smoleński
Ewa Szelburg-Zarembina
Marek Jóźwiak - Były piłkarz m.in. MKS Mława, Legii Warszawa i Reprezentacji Polski

Sport i turystyka

Zalew "Ruda"
Stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji
Hala sportowa
Klub Strzelectwa Sportowego "Kaliber" - w pełni kryta strzelnica sportowa
Mławska Kolej Dojazdowa (wąskotorowa)
Korty ziemne "TKiKF Relax"
Kryty basen
MKS Mława
AZS UWM Mława – siatkówka
Las miejski – strzelnica sportowa, ścieżka zdrowia, miejsce spacerów
Park miejski im. Dąbrowszczaków
Uczniowski klub judo
19 sierpnia 2007 miał miejsce w Mławie wyścig rowerowy z serii Mazovia MTB Marathon. Rozegrano też Mistrzostwa Mazowsza w Maratonie MTB

Ciekawostki

W filmie Nie ma róży bez ognia rozgrywa się "dramatyczna" sytuacja związana z autobusem do Mławy, do którego chce wejść główny bohater Jan Filikiewicz, aby dowiedzieć się, co wiąże z Mławą Jerzego Dąbczaka, byłego męża Wandy Filikiewicz, zakwaterowanego do mieszkania Filikiewiczów.

Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie<ref>Urząd Miasta Mława - Miasta partnerskie</ref>:

Bartoszyce
Raseiniai
Saverne
Baranáin
Castellalto
Cellino Attanasio
Cermignano
Canzano <ref> Włoskie gminy Castellalto, Cellino Attanasio, Cermignano, Canzano podpisały umowę wspólnie jako Związek Gmin 4C.</ref>
Năsăud
Moscufo

Polska