Ludwika Maria Gonzaga
Ludwika Maria Gonzaga de Nevers (ur. 18 sierpnia 1611 w Nevers lub Paryżu, zm. 10 maja 1667 w Warszawie) – królowa Polski, żona dwóch polskich królów: Władysława IV i Jana II Kazimierza.
Była księżniczką mantuańską, córką księcia Karola Gonzagi i Katarzyny de Guise, księżnej Maine.
Życiorys
Dzieciństwo spędziła pod okiem matki. Pierwszy raz miała wyjść za mąż za Gastona Orleańskiego w 1627. Niestety, król Francji nie wyraził zgody na małżeństwo, a Marię uwięził w twierdzy Vincennes, a następnie w klasztorze. W 1634 pojawiła się propozycja mariażu z Władysławem IV. Poślubił on jednak w 1637 Cecylię Renatę Habsburżankę.
W 1640 r. poznała brata Władysława IV, Jana Kazimierza. W tymże roku zaczęła ona również prowadzić w Paryżu salon literacki. 24 marca 1644 Cecylia Renata zmarła. Rok później, 5 listopada 1645 r. odbył się ślub per procura Władysława i Marii (króla zastępował Krzysztof Opaliński).<ref>Bożena Fabiani, Warszawski dwór Ludwiki Marii, Warszawa 1976, s. 14</ref> Z tym małżeństwem wiązała się zmiana pierwszego imienia Marii na Ludwika, ponieważ w Rzeczypospolitej imię Maria uważano dość powszechnie za zarezerwowane dla Matki Boskiej. Druga uroczystość ślubna odbyła się po przyjeżdzie Ludwiki do Polski. Ceremonia odbyła się w Warszawie 10 marca 1646 r.
Szlachta nie lubiła Ludwiki Marii, bardzo gorszyło ją mieszanie się królowej do polityki. 20 maja 1648 r. Ludwika Maria została wdową.
Pół roku później Jan Kazimierz został królem, a 30 maja 1649 r. doszło do zawarcia małżeństwa Ludwiki i Kazimierza. Królowa była bardzo energiczna. Podczas potopu szwedzkiego samodzielnie potrafiła prowadzić wojska. Tymczasem szlachta coraz bardziej za nią nie przepadała. Sprowadziła do Polski trzy zakony: Księży Misjonarzy w 1651, Sióstr Miłosierdzia w 1652 oraz Wizytek w 1654. Założyła w 1661 pierwszą polską gazetę Merkuriusz Polski<ref>Magdalena Szyszka, 65Historia pierwszej gazety - "Merkuriusz Polski"66; 67Merkuriusz Polskim - e-Kolekcja Czasopism Polskich68 [dostęp 2012-01-18]</ref>. Miała ambitne plany gospodarcze i polityczne. Postulowała wzmocnienie władzy króla i senatu, zmianę systemu głosowania w sejmie oraz elekcję vivente rege. Przewyższała inteligencją męża. Podczas 18-letniego małżeństwa z Janem Kazimierzem urodziła dwójkę dzieci, które zmarły w niemowlęctwie. Błyskotliwa, oczytana i ambitna, prowadziła pierwszy polski salon literacki, w którym bywał m.in. Jan Andrzej Morsztyn. Damą dworu Ludwiki Marii była Maria Kazimiera d'Arquien, późniejsza Marysieńka Sobieska. Wśród współczesnych Polaków pojawiła się plotka przypisująca królowej nieślubne macierzyństwo Marii Kazimiery (z Kondeuszem lub markizem de Cinq-Mars). Podsycali je przeciwnicy polityczni królowej (donos tej treści trafił także do Władysława IV). Jedyną poszlaką mogącą za tym świadczyć to zabranie czteroletniej dziewczynki w daleką i trudną podróż w środku zimy do Polski, prawdopodobnie jednak była to również jedyna przesłanka dla ówczesnych, stąd też informacja ta uznawana jest za niewiarygodną<ref>Zbigniew Wójcik, Jan Sobieski, Warszawa 1983, s. 60-61.</ref>.
Zmarła w Warszawie 10 maja 1667. Zwłoki zostały pochowane na Wawelu, z wyjątkiem serca, które spoczęło w kościele sióstr Wizytek w Warszawie. Tam też znajduje się jej maska pośmiertna wykonana z wosku.