Ludwik Pasteur
Ludwik Pasteur (fr. Louis Pasteur, ur. 27 grudnia 1822 w Dole, zm. 28 września 1895 w Saint-Cloud) – francuski chemik i prekursor mikrobiologii.Życie
Urodził się w Dole we wschodniej Francji<ref> Akademia Nauk (Académie des sciences) — Biografia Pasteura; dostęp 27 grudnia 2010</ref>. Syn garbarza Jana Józefa Pasteura i Janiny Stefanii. Matka zmarła przedwcześnie. Dzieciństwo spędził w Arbois przy granicy szwajcarskiej. Do liceum uczęszczał w Besançon. Studia przyrodnicze ukończył w École normale supérieure w Paryżu pod kierunkiem profesorów Dumas'a i Balarda. W ramach stażu po zakończeniu nauki pracował jako nauczyciel fizyki, w liceum w Dijon. Z Dijon przeniósł się w 1849 do Strasburga, gdzie otrzymał nominację na docenta. W tym samym roku poślubił Marię Laurent i miał z nią czworo dzieci: Janinę, Cecylię, Jana Baptystę i Kamilę. Dwoje z nich zmarło przedwcześnie (Janina i Kamila). W 1854, ze Strasburga, przeprowadził się do Lille na nowo otwarty uniwersytet. Rok 1857 przyniósł nominację na rektora uniwersytetu w Paryżu.
W 1857 ogłosił wyniki badań nad fermentacją i rozpadem gnilnym. Jego adwersarzem był Niemiec Justus von Liebig promujący swoją tzw. chemiczną teorię fermentacji (zakładała możliwość rozkładu substancji biologicznej bez udziału drobnoustrojów). Wspomniane badania wiązały się z teorią samorództwa Feliksa Archimedesa Pouchet z Rouen, którego ostatecznie pokonał. Badał zjawiska odporności poszczepiennej i opracował szczepionki, między innymi przeciwko wściekliźnie, wąglikowi i cholerze. Opracował metody hodowli bakterii i pierwszy zastosował podłoża płynne. Za swoje badania został Kawalerem Legii Honorowej. W latach 1891-1895 był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk<ref>Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 3.</ref>.
Ludwik Pasteur zmarł w 1895 w podparyskiej miejscowości Saint-Cloud. Został pochowany w Katedrze Notre-Dame w Paryżu. Aktualnie szczątki Ludwika Pasteura spoczywają w Instytucie Pasteura w Paryżu, w specjalnie na ten cel przygotowanej kaplicy.
Praca naukowa
Pasteur stał się sławny dzięki odkryciu dwóch enancjomorficznych form krystalicznych kwasu winowego i pierwszy zaproponował hipotezę istnienia enancjomerów – izomerów, które różnią się między sobą tak, jak odbicia zwierciadlane tego samego przedmiotu. Odkrycie to zainicjowało nowy dział chemii – stereochemię (zobacz też Viktor Meyer).<ref name=Gal>Joseph Gal: Louis Pasteur, Language, and Molecular Chirality. I. Background and Dissymmetry, Chirality 23 (2011) 1−16.</ref>
W okresie 1857-1868 poświecił się badaniom procesów fermentacji. Wykazał, że proces fermentacji wywołują drobnoustroje. W wyniku tych badań opracował metodę konserwacji pożywienia poprzez obróbkę termiczną (proces też zwany jest od nazwiska uczonego pasteryzacją) oraz obalił teorię samorództwa drobnoustrojów.
Za najważniejsze osiągnięcie uznawane są jednak wyniki prac z zakresu bakteriologii i wirusologii, które uwieńczone zostały opracowaniem pierwszej szczepionki ochronnej dla ludzi (przeciw wściekliźnie). Badania nad nią prowadził w latach 1881-1885. Już w 1885 została ona z powodzeniem zastosowana u żywego człowieka.
Prace Ludwika Pasteura stały się również wzorcowym przykładem łączenia badań podstawowych i stosowanych w chemii.
Najważniejsze wydarzenia
- 1848 – ogłoszenie wyników badań nad optycznie czynnymi izomerami kwasu winowego.
- 20 kwietnia 1862 – przeprowadzenie pierwszego udanego testu pasteryzacji wspólnie z Claude'em Bernardem
- 6 czerwca 1885 – pierwsze zastosowanie szczepionki przeciw wściekliźnie. Lek został podany 9-letniemu Józefowi Meisterowi pogryzionemu przez chorego na wściekliznę psa. Szczepionka uratowała życie chłopcu.
- 1895 – Ludwik Pasteur otrzymuje medal Leeuwenhoeka – najwyższe odznaczenie dla mikrobiologa.
Źródła
- "Wróg pod mikroskopem" Olga Kuzniecowa w tłumaczeniu Tadeusza Zabłudowskiego wyd. "Książka i Wiedza" 1949