Lista światowego dziedzictwa UNESCO

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2011) 936 obiektów w 153 krajach, w tym 725 obiekty dziedzictwa kulturowego (K), 183 przyrodniczego (P) i 28 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

Kryteria

O objęciu danego obiektu ochroną UNESCO w ramach listy światowego dziedzictwa decyduje szereg kryteriów. Do końca 2004 roku było sześć kryteriów dla obiektów dziedzictwa kulturowego i cztery dla przyrodniczego. W 2005 połączono je w jednorodną listę dziesięciu kryteriów. Dany obiekt musi reprezentować "unikatową uniwersalną wartość" i spełniać przynajmniej jeden z poniższych warunków:

Kryteria kulturowe

I. "reprezentować arcydzieło ludzkiego geniuszu twórczego"
II. "przedstawiać ważną wymianę ludzkich wartości, na przestrzeni dziejów lub w obszarze danego regionu świata, w zakresie rozwoju architektury lub technologii, w sztukach monumentalnych, urbanistyce lub projektowaniu krajobrazu"
III. "przedstawiać unikatowe albo przynajmniej wyjątkowe świadectwo tradycji kulturowej lub istniejącej albo minionej cywilizacji"
IV. "przedstawiać szczególny przykład typu budowli, zespołu architektonicznego lub technologicznego albo krajobrazu ilustrującego ważny etap (lub etapy) w historii ludzkości"
V. "przedstawiać szczególny przykład tradycyjnego ludzkiego osadnictwa, zagospodarowania ziemi lub morza, reprezentatywny dla danej kultury (lub kultur), albo ludzkiej interakcji ze środowiskiem, szczególnie jeśli stało się ono zagrożone wskutek nieodwracalnej zmiany"
VI. "pozostawać w bezpośrednim lub namacalnym związku z wydarzeniami lub żywą tradycją, pomysłowością lub wierzeniami albo z dziełami artystycznymi lub literackimi o wyjątkowym uniwersalnym znaczeniu (Komitet uznaje, że to kryterium powinno być stosowane w połączeniu z innymi kryteriami)"

Kryteria przyrodnicze

VII. "obejmować wyjątkowe zjawiska przyrodnicze lub tereny szczególnego naturalnego piękna i o estetycznym znaczeniu"
VIII. "przedstawiać szczególne świadectwo ważnych etapów w historii planety, zawierające ślady dawnego życia, istotnych toczących się procesów geologicznych tworzących formy ukształtowania terenu lub istotne formacje geomorficzne lub fizjograficzne"
IX. "przedstawiać szczególny przykład toczących się procesów ekologicznych i biologicznych, istotnych dla ewolucji i rozwoju lądowych, słodkowodnych, przybrzeżnych i morskich ekosystemów lub społeczności roślin i zwierząt"
X. "obejmować najważniejsze środowiska przyrodnicze do ochrony różnorodności form życia, łącznie z zagrożonymi gatunkami o uniwersalnej wartości z punktu widzenia nauki i konserwacji przyrody."

Miejsca Światowego Dziedzictwa UNESCO w Polsce

Listy obiektów

Obiekty UNESCO wg regionów

{ class="wikitable" align="left" width="65%"
bgcolor=efefef
Region
Przyrodnicze
Kulturowe
Przyrodniczo-kulturowe
RAZEM

Afryka (bez krajów arabskich)
33
45
4
82

Kraje arabskie
4
64
2
70

Azja (bez krajów arabskich, Rosji i Izraela), Australia i Oceania
53
143
9
205

Europa (z Rosją i Izraelem) i Ameryka Północna
59
384
10
453

Ameryka Łacińska
35
89
3
127

Razem
183<ref name="trans">Transgraniczny obiekt Basen Uws-nur leży w dwóch regionach.</ref>
725
28
936<ref name="trans" />
}

Lista sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO

{ class="wikitable sortable"

!Konferencja!!Rok!!class="unsortable"Data!!Miejsce!!Kraj

1197727.06-1.07Paryż

219785-8.09Waszyngton

3197922-26.10Kair i Luksor

419801-5.09Paryż

5198126-30.10Sydney

6198213-17.12Paryż

719835-9.12Florencja

8198429.10-2.11Buenos Aires

919852-6.12Paryż

10198624-28.11Paryż

1119877-11.12Paryż

1219885-9.12Brasília

13198911-15.12Paryż

1419907-12.12Banff

1519919-13.12Kartagina

1619927-14.12Santa Fe

1719936-11.12Cartagena

18199412-17.12Phuket

1919954-9.12Berlin

2019962-7.12Mérida

2119971-6.12Neapol

22199830.11-5.12Kioto

23199929.11-4.12Marrakesz

24200027.11-2.12Cairns

25200111-16.12Helsinki

26200224-29.06Budapeszt

27200330.06-5.07Paryż

28200428.06-7.07Suzhou

29200510-17.07Durban

3020068-16.07Wilno

31200723.6-1.07Christchurch

3220082-10.07Québec

33200922-30.06Sewilla

34201025.07-3.08Brasília

35201119-29.06Paryż

36201224.06-06.07Petersburg
}

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Lista w języku polskim na stronach Polskiego Komitetu ds. UNESCO
Aktualna lista na stronach UNESCO oraz linkiem do interaktywnej mapy obiektów w języku angielskim francuskim
Mapa i dojazd do obiektów z listy UNESCO w Polsce

UNESCO-Welterbe
World Heritage Site
Patrimoine mondial

Polska